«Darslik – manbaning «onasi»
«Talaba nafaqat ustozining ma'ruzasini eshitadi, balki boshqa manbalardan ham bilim oladi. O‘sha manbalarning «onasi» darslikdir. Fakt shuki, xalqaro standart bilan O‘zbekistonda yozilayotgan darsliklar o‘rtasida jarlik nihoyatda katta. Bunda mablag‘, vaqt va hafsala kabi muammolar mavjud.
Xo‘sh, mablag‘ga qo‘shimcha ravishda professor o‘qituvchilarga global standartdagi, talabalar uchun kerak bo‘lgan sifatli kitoblarni yozish uchun vaqt berilyaptimi? Ular yugur-yugur ishlardan ortib, kitob yozish uchun to‘g‘ri yo‘naltirilyaptimi, degan savollar bor. Agar professorlarda sifatli darslik yoza olish uchun yetarlicha vaqt va imkoniyat bo‘lmasa, sifatli darsliklarsiz yana bir avlodni yo‘qota boshlaymiz.
Yaponiyada universitet professor-o‘qituvchilari sifatli darslik yozishni o‘zining burchi deb biladi. Ammo bu yerga kelib ba'zi o‘qituvchilarga ma'lum kerakli kitoblarni tarjima qilaylik, deb taklif bildirsangiz, bunga pul beriladimi, qancha foyda olamiz, degan gaplarni eshitaman. Motivatsiya o‘rtasidagi farq haqida gapiryapman.
Agar O‘zbekistonda xoh gumanitar soha, xoh tabiiy fanlar bo‘lsin: bakalavr bosqichini bitirgan talabalar xorijga o‘qishga ketganidan so‘ng kamida 6 oy yoki 1 yil yuqorida sizga aytgan jarlikni yo‘qotish uchun kutubxonalardan chiqmasligi kerak. Sababi bizdagi darsliklar sayoz yoziladi, yetarli ma'lumotlarni o‘z ichiga olmaydi, nihoyatda qisqa yoziladi. Xorijda tabiiy fanlar bo‘yicha audiovizual materiallardan juda keng foydalaniladi. Lekin bizda bunday kitoblar nihoyatda kam chiqadi. Varaqlari oz, shuning uchun talabalarga yetarli bilimlar berilmaydi.
Vaziyatni o‘nglash uchun biz kitoblarda bilimlarga kengroq joy berishimiz, yangi vizual ma'lumotlar bilan boyitishimiz kerak. Bunga erishishning yagona optimal yechimi tarjimadan boshqasi emas».
«Yirtqich» jurnallar
«Pedagog-o‘qituvchilar, birinchi navbatda, o‘qitishlari, ikkinchi o‘rinda o‘z sohalari bo‘yicha yetakchi tajribalardan boxabar bo‘lishlari talab etiladi. Buning uchun esa o‘z ustida tinmay ishlashlari lozim, ya'ni ilmiy maqolalar yozishlari zarur. Ilmiy maqola professor-o‘qituvchi o‘z ustida ishlashlari uchun vosita hisoblanadi va shu orqali fan rivojlanadi.
Universitet ilmiy darajasini ushlab turish, shuningdek, professor-o‘qituvchilar o‘z oyligini saqlab qolishlari uchun Scopus tarkibiga kirib, tezda chiqib ketadigan «yirtqich» jurnallarda maqolalar berishga harakat qilishadi. O‘qituvchilar o‘zlarining salohiyati yetadigan darajadagi jurnallarga maqola berishlarini taklif qilgan bo‘lardim. OTM ilmiy kengashi ham ularga shunga yarasha talab qo‘yishlari to‘g‘ri deb o‘ylayman.
