To‘rt karra qimmatlagan loyiha va «kambag‘al» o‘zbeklar – blogerlarning hafta mavzulari

Hafta davomida o‘zbek blogosferasida iqtisodchi Behzod Hoshimovning  O‘zbekistonda ko‘pchilik o‘zini nisbiy ravishda kambag‘al deb o‘ylashi haqidagi maqolasi ham alohida ahamiyatga ega bo‘ldi. 

«Menda o‘zbekistonliklarning nisbiy boyliklari haqida fikrlar bor. O‘zbekistonda ko‘pchilik o‘zini nisbiy ravishda kambag‘al deb o‘ylaydi. Masalan, “Men qiynalgan oilada katta bo‘lganman”, deydi bir tanishim. Keyin qiziqsam, yoshligida otasida mashina bo‘lgan ekan. Mashina degani katta boylik emas, lekin uning yoshligida mashinasi bor xonadon mamlakatdagi eng boy uy xo‘jaliklariga kirar edi, chunki o‘sha payt mamlakatda 500 mingdan sal ko‘p avtomobil bor edi.

Yoki boshqa misol, maktabingizda hozir suv bo‘lsa, demak, siz 1/3 suvsiz maktablarga bormagansiz. Agar 20 yil oldin maktabingizda suv bo‘lgan bo‘lsa, siz o‘rtacha maktabda o‘qimagansiz va hokazo va hokazo. Lekin bu mening shaxsiy kuzatuvlarim. Ya'ni o‘zbekistonliklar, o‘zlari nisbatan boy bo‘lsalar-da, o‘zlarini nisbatan kambag‘al deb o‘ylashlari qiziq edi. Bu ko‘pgina mamlakatlarda kuzatiladigan fenomen tengsizlikka ham juda qiziq qarashga olib keladi. Ya'ni ko‘p boy (nisbiy) o‘zbekistonliklar o‘zlarini kambag‘al deb o‘ylaydilar va agar to‘g‘ri taqsimlansa, ularda o‘sha adolatli taqsimlovni foyda ko‘ruvchisi deb o‘ylaydilar. Bu, albatta, xavfli. Mening kuzatuvlarimga dalil borligidan juda ham taajjublandim.

Mashhur amerikalik iqtisodchi Trizman yangi maqolasida O‘zbekiston haqida alohida to‘xtalgan.

Iqtibos:

«O‘zbekistonliklarning atigi 3 foizida ikkinchi uyi mavjud, lekin ikkinchi uyi bor o‘zbekistonliklarning deyarli 2/3 qismi daromadlarini milliy o‘rtacha darajadan past deb hisoblashar ekan.

Shu qismi menga nihoyatda qiziq bo‘ldi. Ya'ni eng boy o‘zbekistonliklarning 60 foizdan ko‘pi o‘zini o‘rta daromaddan past pul oladi deb o‘ylashadi. Shu joyi qiziq. Ya'ni o‘zbekistonliklarda real o‘rta daromadlar haqida tushunchalar juda-juda yuqori. Qaytaraman, O‘zbekiston sharoitida, bir emas, ikkita uyi bor insonlarning aksariyati, o‘zlarini o‘rtacha daromadli odam deb o‘ylashmas ekan. Bu narsa ko‘p Yevropa mamlakatlarida ham mavjud ekan, ularda ikkinchi uyi bor odamlarning qariyb 40 foizi ham, o‘zlarini o‘rtachadan kam daromad olaman deb hisoblaydi», deb yozdi u telegramdagi kanalida.

«Zametki ekonomista» kanali asoschisi, iqtisodchi Botir Qobilov e'tibordan chetda qolayotgan kutubxonalar mavzusida yozdi va bu mavzu muhokamalarga sabab bo‘ldi. 

«Kanalimning nomiga sodiq qolgan holda navbatdagi kuzatuvim:

O‘zbekistonda kutubxonalarning (axborot resurs markazlari) soni:

2000 yilda: 6027 ta

2020 yilda: 400 ta

Bulardan, shaharlarda:

2000 yilda: 1013 ta

2020 yilda: 361 ta

qishloqlarda:

2000 yilda: 5014 ta

2020 yilda: 39 ta (!!)

Ya'ni 20 yilda kutubxonalarimizning soni 93 foizga (!) qisqargan. Bundan xulosani o‘zingiz qilavering.

Kutubxona bu faqatgina kitoblar saqlanadigan va faqat o‘sha kitoblarni o‘qish uchun boriladigan oddiy bino emas. Ular hatto faqat bilim olinadigan joy ham emas. Fuqarolik jamiyati rivojlanishida, kutubxonalarning, ayniqsa, jamoat kutubxonalarining o‘rni beqiyos», — deb yozdi u.