Silikon vodiysidagi hindlar. AQShdagi haytek gigantlarini nima uchun hindistonliklar boshqaradi?

«Bu kogorta boshqa hech kimga o‘xshamasdi», - deb yozadi «Yana bir foiz: AQShdagi hindlar» kitobi mualliflari. Ular uchtalik tanlovdan o‘tishdi: imtiyozli yuqori kastalarga mansub edilar, farzandlarini nufuzli kollejga o‘qish uchun yuborishga imkoniyatlari bor edi, AQShda magistr darajasini olish uchun moliyaviy ahvollari yetarli edi va nihoyat, aniq fanlar, muhandislik ishi, matematika va AQSh mehnat bozorida muhim deya tan olingan boshqa sohalarda chuqur bilimga ega edilar.

«Jamiyatning oldi bo‘lgan bu qatlam kompaniyalarga karera qilish bo‘yicha eng yaxshi istiqbol bilan ishga kirishardi. Shu bilan birga, ular Silikon vodiysidagi tanish-bilishchilik aloqalari tufayli katta afzalliklarni qo‘lga kiritishardi», - deydi tadbirkor va olim Vivek Vadhva.

Uning qo‘shimcha qilishicha, Hindistonda tug‘ilgan ko‘plab yuqori lavozimdagi rahbarlar texnologik kompaniyalarda karera pillapoyalarining eng quyidan boshlab uzoq yo‘lni bosib o‘tishgan. Shuning uchun kamtar. Bu esa ularni qachonlardir o‘z firmasiga asos solgan rahbarlardan ajratib turadi. Bunday rahbarlar takabburlik, o‘zining tanlangan kishi ekaniga haddan tashqari ishonishda va boshqarish usullarini ehtiyotkorlik bilan baholay olmaslikda ayblanadi.

 Yumshoq usul

Satya Nadella va Sundar Pichai kabi menejyerlar ehtiyotkorlik, o‘z-o‘zini tahlil qilish va boshqaruvning yumshoq usulini o‘zlari bilan birga olib kelishdi. Bu esa ularni yuqori lavozimlar uchun ideal nomzodlarga aylantirdi. Haytek gigantlari obro‘si Kongressdagi eshituvlar, xorijiy hukumatlar bilan mojarolar va Silikon vodiysi hamda AQShning qolgan qismlari o‘rtasida boylik o‘rtasidagi tafovut o‘sayotgan bir paytda bu jihat ayniqsa muhim tus oldi.

Ularning kamtarona va hech kimning jig‘iga tegmaydigan usuli katta ijobiy jihatga aylandi, deya tasdiqlaydi Bloomberg agentligining yuqori texnologiyalar bo‘yicha sharhlovchisi Sarita Rai.

«Ko‘plab urf-odat va tillarga ega hind jamiyatining xilma-xilligi murakkab va nozik vaziyatlarni boshqarishga o‘rgatadi. Bunga qo‘shimcha ravishda an'anaviy mehnatsevarlik ham bor», deydi hind-amerika milliarderi hamda venchur tadbirkor, Sun Microsystems kompaniyasi asoschilaridan biri Vinod Xosla.

Boshqa aniq sabablar ham bor. Ko‘pchilik hindlar ingliz tilini yaxshi biladi, shuning uchun AQSh jamiyatiga integratsiya qilish ular uchun osonroq.

Bundan tashqari, hind ta'lim tizimida matematika va tabiiy fanlarga e'tibor qaratiladi. Bu esa Hindistonning o‘zida kompyuter tarmog‘ining gullab-yashnashiga olib keldi. Bunday mutaxassislar AQSh texnologik va menejyerlik oliy maktablarida o‘z bilimlarini qo‘shimcha ravishda oshirib borishadi va rivojlangan haytek sanoatiga a'lo darajada kirishib ketishadi.

Hind «yakkashoxlari»

«Shuni aytish mumkinki, hind rahbarlarining muvaffaqiyati AQSh berishi mumkin bo‘lgan eng yaxshi narsalar ramzidir (hech bo‘lmaganda 2011 yil 11 sentabr hujumlaridan keyin migratsiyaga berilgan cheklovlargacha) va Hindiston berayotgan eng yaxshi narsadir», deb yozdi yaqinda Foreign Policy jurnalida iqtisodchi Rupa Subramanya.

So‘nggi vaqtlarda grinkard uchun uzoq navbat kutishlar va Hindistonning o‘zida tadbirkorlik uchun imkoniyatlarning kengayishi okean ortida karera qilish jozibasini biroz susaytirdi. «Ko‘pchilik hindlar endilikda «Amerika orzusi» o‘rniga o‘z vatanida startap ochishni afzal bilmoqda», deb yozadi Sarita Rai.

Narxi milliardlab dollardan ortiq bo‘lgan hind «yakkashoxlari» – startaplar soni o‘sishi mamlakatning o‘zi yirik yuqori texnologik biznesni yaratishga qodir ekanidan dalolat beradi. To‘g‘ri, mutaxassislarning fikriga ko‘ra, hozircha global ta'sir haqida gapirishga erta.

«Hind startaplar madaniyati nisbatan yosh. Unga muvaffaqiyatli hindning mustaqil tadbirkorlikda va korporativ pillapoyada yuzaga kelgan imiji yordam beradi. Biroq bu hodisa keng yoyilishi uchun vaqt talab etiladi», deydi Vinod Hosla.

Bundan tashqari, hind mentaliteti bu rollarda faqat erkaklarnigina ko‘radi. Hind erkak menejyerlarining karera pillapoyalaridan ildam odimlashi tarmoqning gender diversifikatsiyasiga hissa qo‘shmaydi. «Yuqori texnologik sohalardagi yuqori lavozimlarda ayollar vakillari hozircha kutilganidan ancha uzoqda», deya qayd etadi Sarita Rai.