Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi ortidan G‘arb Rossiyani SWIFT’dan uzish masalasini keng muhokama qilmoqda. SWIFT nima o‘zi? Uning ahamiyati qanchalik yuqori? Telegramdagi MacroBS kanali shu haqda yozdi.
SWIFT dunyo bo‘yicha 11 mingdan ortiq moliyaviy institutlarni birlashtiruvchi axborot almashish tizimi hisoblanadi. Belgiyada joylashgan va Yevropa Ittifoqi qonuni bo‘yicha faoliyat yuritadi.
Alohida aytish kerakki, SWIFT to‘lov tizimi emas, balki axborot almashish vositasi. Oddiyroq aytganda, o‘z a’zolariga xabarlar yuborish imkonini beruvchi chat yoki telegramdagi katta bir guruhga o‘xshatish mumkin.
Uning ko‘lami shu darajada kattaki, mazkur kommunikatsiya yordamida kuniga milliardlab davlatlararo tranzaksiyalar amalga oshiriladi.
SWIFT’dan u yoki bu davlatni uzish odatda AQSh yoki Yevropa davlatlari o‘z dushmanlarini qattiqroq jazolamoqchi bo‘lgan payt ko‘tariladi.
Aslida siyosiy bo‘lmagan bu tizim shuning uchun ham ko‘p tanqidga uchraydi. Ya’ni bu tizim G‘arb manfaatlariga yon bosadi deb qaraladi*.
Rossiya qanchalik bu tizimga bog‘liq?
SWIFT ahamiyati shundaki, bu tizim Rossiyaning 30 foiz eksportini tashkil etuvchi neft mahsulotlari uchun to‘lovlar kelib tushishini ta’minlaydi.
Hisob kitoblarga ko‘ra, SWIFT’ga ulangan Rossiyaning 291 a’zosining pul oqimlari jami pul oqimlarining 1,5 foizini tashkil etadi. Mazkur tizimda yuboriluvchi xabarlar soni bo‘yicha Rossiya dunyoda 6-o‘rinda turadi.
Bu juda katta raqam – Rossiyaning yillik o‘tkazma hajmi 800 mlrd dollarga yetishi mumkin. Bu Rossiya Yalpi ichki mahsulotining yarmidan biroz ko‘p degani.
SWIFT muqobili mavjudmi?
Nazariy jihatdan – ha bor. Biroq agar tez, ishonchli va oson pul o‘tkazishni xohlasang, unda yo‘q.
Nima uchun boshqa shunday tizimda buning imkoni past? Bu AQSh dollarining kuchi bilan bog‘liq.
Global to‘lovlarning yarmi, xalqaro savdoning 90 foizi AQSh dollarida amalga oshiriladi. SWIFT orqali yuborilgan xabar bo‘yicha dollardagi to‘lovlar odatda bir-biri bilan o‘zaro hisobraqamga ega bo‘lmagan banklar o‘rtasida amalga oshiriladi. Buning uchun odatda AQSh to‘lov tizimiga ulangan ma’lum bir korrespondent bank ishtirok etadi.
