Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi tayanch-harakat tizimi o‘smalar bo‘limi ilmiy direktori Rossiyaning Cosmopolitan nashriga bergan intervyusida saraton kasalligining yosharish tendensiyasi, onkologik patologiyadan o‘lim sabablari va aholining onkologik hushyorligining ahamiyati haqida suhbatlashdi.
Tibbiyot bir joyda turmaydi va sog‘lom turmush tarzi uzoq vaqtdan beri urfga aylandi. Shu bilan birga, saraton kasalligining foizi o‘sishda davom etmoqda. Sababi nima?
Onkologik kasalliklarning rivojlanishiga ta’sir qiluvchi ko‘plab omillar mavjud, jumladan, atrof-muhit bizga to‘liq bog‘liq emas. Ammo siz haqsiz, ilm-fan to‘xtamaydi – diagnostika imkoniyatlari ancha oldinga ketgan. Saraton skriningi kasallikning dastlabki bosqichida aniqlangan onkologik patologiyaning ulushini oshiradi, shu bilan birga davolanish imkoniyatini oshiradi. Ya’ni saraton qanchalik erta aniqlansa, tiklanish ehtimoli shunchalik yuqori bo‘ladi. Afsuski, barcha bemorlar bizga dastlabki bosqichda murojaat etavermaydi, shuning uchun biz aholining bilim darajasini oshirishni, birlamchi tibbiy yordam shifokorlari va tor mutaxassislarning onkologik hushyorligini oshirishni istaymiz. Shular orqali biz o‘limning kamayishiga erishamiz.
Onkologiyadan o‘lim haqida gapirish odatiy holdir, ammo aynan nima ko‘proq - o‘lim holatlarimi, yoki tuzalib ketish holatlarimi?
Tashxis qo‘yilgach, besh yillik bosqichni bosib o‘tganlar soni ortib bormoqda. Ammo ochiqchasiga aytganda: qoida tariqasida, bemorlar shifokorlarga o‘tkazib yuborilgan bosqichlarda murojaat qilishadi, bu esa o‘limning yuqori ko‘rsatkichlarida namoyon bo‘ladi. Aniqlash qiyin bo‘lgan agressiv noyob o‘smalar mavjud. Va aniqlash qiyin bo‘lgan va keyingi bosqichlarda aniqlangan narsa, afsuski, o‘limni oshiradi.
Diagnostikaning qaysi turlari eng samarali hisoblanadi? Qaysi yoshda muntazam tekshiruvdan o‘tishni tavsiya qilasiz?
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, yangi holatlarning 60 foizi saratonning eng keng tarqalgan o‘nta turida uchraydi. Ayollarda bu, masalan, ko‘krak va bachadon bo‘yni saratoni. Shu bilan birga, mutaxassisning muntazam kuzatuvi va tekshiruvi onkologiyani erta bosqichda aniqlash imkonini beradi. Diagnostika variantlari har xil, qoida tariqasida, bu mammografiya (agar ko‘krak shishi shubha qilingan bo‘lsa), EGDFS, kolonoskopiya va boshqalar. Shu bilan birga, gistologiya diagnostikaning asosiy usuli bo‘lib kelgan va shunday bo‘lib qoladi. Afsuski, saraton yoshlar kasalligi bo‘lishga moyil ekanligini tan olish kerak.
