Islom moliyasi bozorida islomiy banklardan keyin keng va tezkor rivojlanayotgan moliyaviy sektor – sukuk qimmatli qog‘ozlaridir. 2021 yil yakunlariga ko‘ra Islom moliyasining global aktivlari yillik o‘rtacha 13% o‘sish bilan 3,374 trln dollarga yetdi, shundan 767 mlrd dollari amaldagi sukuk qimmatli qog‘ozlari bozoriga to‘g‘ri kelmoqda.
Tahlilchilarning hisob-kitobiga ko‘ra, jahonda sukuk moliyaviy sektori 2027 yilga borib o‘rtacha yillik 17% o‘sish bilan 1,98 trln AQSh dollariga yetadi. Sukuk orqali yirik loyihalarni, sanoat va biznesni moliyalashtirish fors ko‘rfazi davlatlari va Janubiy Osiyo davlatlarida tobora muhim vositaga aylanib bormoqda.
Sukuk qimmatli qog‘ozi
Sukuk – bu nominal qiymati teng bo‘lgan sertifikatlar bo‘lib, ular ma’lum bir loyihaning moddiy aktivlari, ko‘rsatilayotgan xizmatlar, aktivlarga egalik huquqining bo‘linmas ulushini tasdiqlaydi (AAOIFI tashkiloti ta’rifi).
Har bir joriy qilinayotgan sukuk qiymatga ega aktivga asoslangan bo‘lishi kerak, bu esa o‘z navbatida foizdan (sudho‘rlikdan) saqlanish imkonini beradi. Sukukning bir necha xil moliyaviy strukturalari mavjud bo‘lib, ular ijara sukuki, murobaxa sukuki, mudoraba sukuki, musharaka sukuki, salam sukuki, istisna sukuki, gibrid sukuk turlaridir.
Sukukning iqtisodiy samaradorligi
Sukuk orqali iqtisodiy, ijtimoiy, ekologik loyihalarni mahalliy va xorijiy investorlarni jalb qilgan holda moliyalashtirish mumkin. Sukukning aktiv va aktiv yaratishga asoslangani iqtisodiyotda aktivlar va xizmatlar yaratilishiga, daromadlar oshishiga olib keladi. Uning bevosita real aktivlarni yaratishi hamda maqsadli ishlatilishi, mahalliy va xorijiy investorlarni xavfsiz moliyaviy tizim sifatida o‘ziga jalb qiladi.
Sukukning rivojlanishi korporativ boshqaruvni takomillashtiradi, kompaniyalarning hisobotlari ochiqligini va shaffofligini ta’minlaydi.
O‘z navbatida, kapital bozorining rivojlanishi davlatning tashqi qarzlarga bo‘lgan talabini hamda budjet taqchilligini kamaytiradi.
Sukuk va aviatsiya
Aviatsiya – jahon yalpi ichki mahsulotida 3,5 trln dollarni tashkil etib, taxminan 88 million ish o‘rni yaratgan va dunyo sayyohlarining 60 foizga yaqinini o‘z manzillariga yetkazib qo‘yadigan ulkan tizimdir. Aviatsiya sohasi iqtisodiyotning o‘sishini ta’minlaydi, ish o‘rinlari yaratadi, xalqaro savdo va turizmni osonlashtiradi. Investitsiyalar va g‘oyalar oqimini ta’minlaydigan tezkor transport tarmog‘idir.
