– O‘zbekistonda generatsiya yetishmasligini quyosh stansiyalari bilan qoplashning imkoni mavjudmi?
– Yo‘q, nazariy jihatdan olib qaraydigan bo‘lsak, generatsiya yetishmovchiligini quyosh stansiyalari bilan to‘liq qoplab bo‘lmaydi. Sababini tushuntiraman.
O‘zbekistonda eng yuqori talab qish oylarida kuzatiladi. Unda ham kechki soat 16 dan 22 gacha bo‘lgan vaqt oralig‘ida. Bu soatlarda aksariyat quyosh stansiyalari ishlamaydi. Lekin umuman olganda, quyosh generatsiyasi bugungi kunda ommalashib boryapti, kelajak uchun esa bu eng asosiy texnologiyalardan biri bo‘ladi. Negaki, quyosh energiyasini saqlash akkumulyatorlarining narxi yildan yilga arzonlashib boryapti.
Energiya kunduz kuni ishlab chiqarilib, ortiqchasini akkumulyatorga yig‘ib, kechqurun ishlatish mumkin. Bizning hisob-kitobimiz bo‘yicha taxminan 2030 yilga borib, akkumulyatorlarning narxi shu darajada tushib ketadiki, quyosh elektr stansiyalari oddiy stansiyalar bilan raqobatlasha oladigan bo‘ladi.
– Mamlakatimizda shamol energiyasi barqarormi? Shu masalani qaysidir tashkilot ilmiy jihatdan o‘rganganmi? Deylik, Qoraqalpog‘iston yoki Bekobodda sershamol hududlarimiz bor.
– Birinchidan, Energetika vazirligining o‘zida ham chet elda tahsil olgan, tajribali, yosh mutaxassislar yetarli. Ular mana shu shamol energiyasi bo‘yicha mutaxassislardir. Ular birlamchi o‘rganishlarni o‘tkazishadi.
Bundan tashqari, xalqaro moliyaviy institutlaridan birinchisi, albatta Yevropa taraqqiyot va tiklanish banki, qolaversa, Jahon banki bilan birgalikda shamol potensiali xalqaro xorijiy konsultantlarni jalb qilgan holda o‘rganiladi. O‘zbekistonda shamol potensialining asosiy kuchi g‘arbiy qismga to‘g‘ri keladi. Bu Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Buxoro va Navoiy viloyatlariga. Cho‘l hududlarimizda shamol haqiqatan ham yaxshi salohiyatga ega.
Bekobod shamoli esa kuchli, ammo bir maromdagi shamol emas. Shamol stansiyalari uchun u qadar kuchli shamol kerak emas. Aksariyat shamol stansiyalari o‘rtacha 8-9 metr sekundiga esgan shamol ta’sirida yaxshi ishlaydi. Bekobodda 20 metr kuzatiladi. Lekin ba’zan umuman shamol bo‘lmaydi.
– Sirdaryo issiqlik elektr stansiyasi doim ta’mirlanishda. Uning quvvati oshirilib, deyarli bitta stansiya qursa bo‘ladigan mablag‘ sarflab yuborildi. Yaqinda yana ikkita yangi stansiya qurilayotgan ekan. Bu iqtisodiy jihatdan qanchalik to‘g‘ri? Shunda avvalgi mablag‘lar behuda sarflangan bo‘lib chiqyaptimi? Yoki xatolardan to‘g‘ri xulosa chiqarilib yangi stansiyalar qurilyaptimi?
