Jamoatçilikka “yopilayotgan” e-qaror: şaffoflik “yeng içiga tiqib” qöyilmoqda

Adliya vazirligining noyabr oyidagi bayonotida adliya organlari tomonidan hokimliklarning 2700ga yaqin hujjatlari asossiz ravişda e’lon qilinmagani aniqlanib, keyinçalik uşbu qarorlar bilan tanişiş ta’minlangani keltirildi.

Şundan keyin Gazeta.uz Toşkent şahar hokimligi bir oyda 170 ta qaror qabul qilgani va ularning qariyb 100 tasi jamoatçilikdan yaşirilganiga e’tibor qaratdi.

Iqtisodçi Otabek Bakirov E-qaror’dagi yopiq hujjatlarning nega butun mazmuni yopiq bölişi borasidagi savollarni örtaga taşlagandi. 

“Birinçidan, hokim mudofaa va xavfsizlikka oid qanaqa qaror qabul qilişi mumkin? Bu uning funksiyasi emas. Agar şunday qarorlar qabul qilinganida ham, qarorning mudofaa va xavfsizlikka oid qismi yoki moddalariga maxfiy sözini yoziş mumkin-ku (Prezident va hukumat qarorlarida şunday qilinadi). Ya’ni butun boşli qarorni yaşiriş şart emas. 

Ikkinçidan, şaxsga oid qarorlar bölsa, aynan öşa şaxsga oid qismi yopilgan holda qarorni e’lon qilişga kim yoki nima xalaqit qiladi? Amalda yuzlab şaxslar ma’lumotlariga oid qarorlar bazaga kiritilgan. Ya’ni buyam bir bahona xolos. 

Uçinçidan, yana qator qarorlar borki, na mudofaaga, na xavfsizlikka va na şaxsga oid, ğirt iqtisodiy mundarijaga ega. Ularning yaşirilişi nima uçun?” – deydi u. 

Iqtisodçi fikrining isboti sifatida xalq deputatlari Andijon viloyati kengaşining VI-43-162-1-0-K/22-raqamli qarorida fuqarolarning nafaqat ismi-şarifi, yaşaydigan manzillarigaça oçiq oşkor körsatilganini keltiradi.

Telegramʼdagi Influencer kanali köpinça pulli masalalar böyiça qarorlar E-qaror tizimiga joylanmagan yoki joylangan-u, yaşirib qöyilganiga e’tibor qaratadi. 

“Bu holat, ayniqsa, Toşkent şahar hokimi Jahongir Ortiqxöjayevning qarorlarida köp kuzatiladi. Masalan, hokimning may-avgust oylarida poytaxtda oltita festivalga 18 mlrd ajratganiga doir qarori ilova qilinmoqda. Buni E-qaror tizimidan izlaşning foydasi yöq, çunki platformada bu qarorni topib bölmaydi. Qaror esa töğridan töğri xaridlar portali orqali festivalni ötkazgan firmalardan biriga pul ötkaziş uçun ilova qilingan hujjatlar içidan yuklab olingan”, – deb yozdi u.

E-qaror platformasining jamoatçilikka bu şaklda “yopilayotgani” hamda “yeng içiga tiqib qöyilayotgan” hujjatlarning aksariyati mablağ bilan boğliq ekanligi bir qator savollarni yuzaga çiqaradi. Qolaversa, bu harakat korrupsiyani kamaytirişdagi eng muhim omillardan biri – şaffoflikni “xiralaştirib” yubormoqda.

Eng oçiq vazirlik ekanligi ta’kidlanadigan Adliya vazirligining “qonunçilikka muvofiq foydalanişi çeklangan”, degan asosi esa hokimlarni himoya qilişga bölgan uriniş bölişi mumkin. 

Şu örinda Adliya vazirligi va Korrupsiyaga qarşi kuraşiş agentligi boş qotirib körişi kerak bölgan bir masala bor: hokimlarning qarorlari e-qaror tizimiga joylaştirilmasligi sabablari huquqiy asosga ega bölişi, aynan qanday turdagi hujjat “yaşiringan” maqomiga ega bölişi tartibi belgilab qöyilişi kerak emasmi?

Madina Oçilova