Esingizni taniganingizdan to shu yoshga yetguningizcha onangiz sizga biror marta ham ovozini ko‘tarib gapirmaganmi? Quloqsizlik qilganingizda tayoq yemaganmisiz? Qilgan xatoingizni onangiz koyimasdan, bosiqlik bilan tushuntirgan lahzalar qanchalik xotirangizda qolgan?
Yoki o‘rtoqlaringizning, qo‘shni bolalarning onalari haqida qo‘rqitmasdan, urishmasdan farzandini katta qilgandi, deb ayta olasizmi?
Xadicha Kubro Tongarning “Baqirmaydigan onalar” kitobi ayni shunday ayollar uchun. Muallif bolalarga “bizniki” deb qarash noto‘g‘ri ekanini tushuntiradi, farzand tarbiyasi borasidagi fikrlarimizni mutlaqo o‘zgartiradi, xatolarimizga ko‘zgu tutadi.
Kitobda farzandlarni nafaqat yaxshi ko‘rish, balki hurmat qilish, ularning alohida shaxs ekanligini his qilish, anglash, tan olish haqida gap ketadi.
Xadicha Kubro Tongar bolalar psixologi, oilaviy masalalar bo‘yicha maslahatchi, uch farzandning onasi. Uning bu kitobidagi voqealar real hayotdan olingan. Undan turli taqdirga ega bo‘lgan ayollarning hikoyalari, tajribalari o‘rin olgan. Ular orqali muallif onalarning xato va kamchiliklarini o‘quvchiga ko‘rsatib beradi:
“Qaynonam doim bolalarimni erkalatishimni, ularni urmasligimni aytib meni koyirdi. Nimadir xato qilib qo‘yishsa, jazolashimni talab qilardi. Qaynonamning so‘ziga kirib, bolalarimni urardim. Shunday kunlarning birida farzandimga qo‘l ko‘tarar ekanman, qaynonamning bu harakatlarimni kulib kuzatib turganiga ko‘zim tushdi. O‘sha lahzada vujudim muzlab ketdi. Men nega bir yoshga borib qolgan, aqli joyida bo‘lmagan ayolning so‘zlariga kirib, farzandlarimning ruhiyatini shikastlayapman, deb so‘radim o‘zimdan. O‘sha lahzada bolalarimni qaytib urmaslikka, xatolarini bosiqlik bilan tushuntirishga o‘z-o‘zimga so‘z berdim”, deyiladi hikoyalardan birida.
Atrofdagilarning gap-so‘zlariga kirib bolalarni jazolash, ularning xatosini anglatish uchun emas, balki o‘sha odamga bolalarni urish qo‘limizdan kelishini ko‘rsatib qo‘yish uchun qilingan ishdir. Bu orqali faqat farzandlarimizning ruhiyatini sindirishga erishishimiz mumkin xolos.
Begonalarning ichida uyaltiradigan ish qilganida yoki gapimizga kirmaganida ham bolalarimizni jazolaymiz. Bu ish ham bolaga tarbiya berish uchun emas, balki bolamiz qilgan harakatni oqlamasligimizni atrofdagilarga ko‘rsatib qo‘yish uchun qilinadi.
O‘zimizni oqlash uchun qilinadigan bunday harakatlarni muallif bir necha misollar bilan yetkazib berishga urinadi. Ulardan biri shunday: “Bolangiz bilan bog‘ga, aylangani chiqdingiz. Siz yugurmasligini aytdingiz. Lekin u aytganingizni qilmadi va yiqildi. Atrofda hammaning nigohlari sizga qadalganini his qilasiz va yiqilgan farzandinizni turg‘izib, hol so‘rash o‘rniga, men senga nima degandim, deb baqira boshlaysiz...
