Pokistonda afğonlarga qarşi reydlar boşlandi. Yuz minglab kişilar çegara tomon qoçmoqda

Köpçilik berilgan muhlat içida bunday yöl tutmagan, çunki ular hukumat bu qadar qat’iy harakat qilişini kutmagan.

Xabarlarga köra, payşanba kuni mamlakat janubidagi yirik Karaçi şahrida yuzdan ortiq kişi qölga olingan, Belujiston viloyatining Afğoniston bilan çegara hududidagi Kvetta şahrida esa 425 kişi qölga olingan.

Mahalliy hukumat vakili Abdul Nosir Xon Reuters agentligiga ötgan oyda Hayber-Paxtunhva va Belujiston viloyatlaridagi nazorat-ötkaziş punktlari orqali Pokistonni 128 ming kişi tark etgan, çorşanba kunining özida esa 24 mingdan ortiq kişi çegarani kesib ötib mamlakatiga qaytgan va yana ön minglab kişilar öz navbatini kutmoqda.

Yana 20 mingdan ortiq kişi Pokistondan boşqa yönalişlar orqali çiqib ketgan.

Xonning sözlariga köra, nazorat-ötkaziş punktlari bir neça kundan buyon tunda ham töxtovsiz işlamoqda, bu noodatiy amaliyot, lekin ötkazuvçanlikni oşiriş uçun şunga zarurat bor.

Amaldorning sözlariga köra, Hayber-Paxtunhva viloyatining çegara hududi böylab vaqtinça lager barpo etilgan, bu hududda çegaradan ötiş navbatini kutib turgan oilalar uçun kerakli şaroitlar yaratilgan.

Ammo bu ma’lumotni mustaqil manba orqali tekşiriş imkoni yöq, ayni vaqtda OAV vakillari çegara hududlarga ötkazilmayapti.

Çegaraning ikki tomonida ham xaos

Guvohlar tomonidan berilgan uzuq-yuluq ma’lumotlarga köra, Belujistonning çegara hududida tirbandlik yuzaga kelgan. Minglab piyodalar va yuzlab yuk maşinalari köplab kilometrlarga çözilgan navbatlarda turişibdi.

Köpçilik Pokistonni qöliga ilingan narsa bilan tark etmoqda. Nisbatan öziga töq oilalar öz buyumlarini taşiş uçun yuk maşinalari yollagan.

Pokiston hukumati baholariga köra, mamlakatda yaşovçi tört million afğondan roppa-rosa 1,7 mln nafarining hujjatlari joyida emas va mamlakatni tark etişi lozim.

Ularning köpçiligi bir neça ön yillardan buyon Pokistonda yaşaydi va ularning farzandlari umrida heç qaçon Afğonistonda bölmagan.

Xabarlarga köra, çegaraning Afğoniston tomonida ham tartibsizlik hukm surmoqda. Çegaraçilar yuz minglab kişilarning Afğonistonning içki hududlariga ötkazilişini taşkil etişga urinmoqda, biroq kirib kelayotgan odamlar oqimi juda katta.

Ularning köpçiligi allaqaçon Afğonistondagi uylari va oilaviy aloqalarini yöqotgan, ularning şunçaki borar joyi yöq.

«Pokiston konstitutsiyasi bu zamindagi har bir kişiga adolatli sud huquqini beradi, ammo qoçqinlar bu huquqdan mahrum», — degan Karaçidan bölgan huquq faoli Moniza Kakar.

Toliblar ham Islomobodni afğon qoçqinlariga heç bölmaganda narsalarini yiğiştiriş uçun vaqt berişni va bağrikenglik körsatişni söragan. Ular şuningdek siyosiy sabablarga köra mamlakatdan qoçib çiqqan afğonlar qörqişiga hojat yöqligi, ularga tinç hayot kafolatlanganini bildirgan.

Islomobodning bu qarori nima bilan boğliq?

Pokiston rasmiylari afğonlar mamlakatdagi milliy xavfsizlikka tahdid solayotganini ma’lum qilgan.

Ularning fikriça, noqonuniy muhojirlarning köpçiligi mahalliy jinoiy guruhlar safiga kirgan, şuningdek, öz mamlakatidagi radikal harakatlar bilan aloqalarga ega.

Rasmiy Islomobod sönggi vaqtlarda mamlakatning turli hududlarida jangarilarning hujumlari soni ortganini qayd etgan.

Ekspertlar fikriça, afğonlarning ommaviy deportatsiyasi Afğonistondagi yangi hukumat xavfsizlik sohasida hamkorlik qilişi uçun «Tolibon»ga taktik bosim bölişi ham mumkin.

Ammo Afğonistonning Pokistondagi elçixonasi e’lon qilgan bayonotda Islomobodning bu harakati ikki mamlakatning şusiz ham murakkab bölgan munosabatlarini oğirlaştirişi aytilgan.

Pokiston özining bu qarori pokistonliklarning köpçilik qismi tomonidan qöllab-quvvatlanganini aytmoqda.

Bu pozitsiyani tasdiqlaydigan qandaydir ijtimoiy sörovlar ötkazilgani aniq emas, ammo köpçilik mustaqil ekspertlar bu qaror çindan ham jamoatçilik qölloviga egaligiga şubha qilmayapti.

Sönggi yillarda Pokistondagi turli jamoat guruhlari qoçqinlar muammosiga e’tibor qaratib, ular mamlakat iqtisodiyoti va infratuzilmasiga ulkan yuklama bölayotganini aytib kelişardi.

Pokistonda, yirik afğon jamoalaridan taşqari, Eron va Markaziy Osiyo davlatlaridan kelganlar ham yaşaydi.

Ularning soni sezilarli darajada kam va hukumatning ultimatumi ularga ham taalluqli ekani hozirça aniq emas.