71 yoshda 150 yil qamoq jazosi va qamoqxonadagi o‘lim – amerikalik mashhur firibgarning ayanchli hayoti

Bundan tashqari, Bernard 1980-yillar o‘rtalarida tashkil etilgan va asosan davlat hamda turli kompaniyalar o‘rtasida naqdsiz hisob-kitob ishlarini bajarib beruvchi International Securities Clearing direktorlar kengashi a’zosi bo‘ladi.

Ayblovlar va hibs

2008 yilda Bernard Meydoffga yirik moliyaviy piramida tashkil etganlik ayblovi qo‘yiladi. Shundan so‘ng surishtiruvlar boshlab yuboriladi.

Ma’lum bo‘lishicha, Bernard o‘ziga tegishli Madoff Investment Securities kompaniyasi orqali moliyaviy piramida tashkil etgan va u orqali odamlarning pullarini o‘zlashtirgan.

O‘z davrida Madoff Investment Securities AQShdagi eng istiqbolli va barqaror sarmoya fondi hisoblangan. U o‘z sarmoyadorlariga yillik 12-13 foiz foyda keltirgan.

Kompaniya mijozlari orasida yirik banklar, investitsiya va xayriya fondlari, turli taniqli shaxslar (asosan boylar) bor edi. Birgina 2008 yilda kompaniya o‘ziga 17 milliard dollar jalb eta oladi.

Biroq o‘sha yili Bernardning firibgarligi fosh bo‘lib, u qamoqqa olinadi va surishtiruvlar boshlanadi.

Bernardning ishi hech qachon shubha uyg‘otmagan. Shu sababli unga tegishli kompaniyaning faoliyatini jiddiy tekshirib ko‘rish hech kimning xayoliga kelmagan. Bernard hibsga olingandan so‘ng uni o‘g‘illari fosh qilgani ma’lum bo‘ladi.

2008 yilda u o‘g‘illari Mark va Endryu Meydofflarga o‘z biznesi ulkan yolg‘ondan iborat ekanini aytadi. O‘g‘illar esa bu haqda huquqni himoya qilish organlariga ma’lum qiladi.

Ertasi kuni Federal qidiruv byurosi (FQB) Bernard Meydoffni hibsga oladi. Oradan besh kuni o‘tib, uning barcha aktivlari muzlatib qo‘yiladi.

Bernard nega o‘g‘illariga qilib yurgan ishlari ulkan yolg‘ondan iborat ekanini aytgan?

Gap shundaki, 2008 yil noyabr-dekabr oylarida dunyo bo‘ylab moliyaviy inqiroz yuz beradi. Shunda Bernardning kompaniyasi bilan hamkorlik qilib kelayotganlarning bir qismi undan o‘z pullarini so‘rashadi. Biroq Bernard pul topib bera olmaydi.

Ana shu vaziyatda Bernardning ikki o‘g‘lida otasiga beradigan savollar paydo bo‘ladi. Nega qariyb 100 milliard mablag‘i bor deyilgan investitsiya fondi qandaydir arzimagan 7-8 milliard pullarni topib bera olmayapti?

O‘g‘illarining bu savoliga Bernard qilib yurgan ishlari ulkan yolg‘ondan iborat ekanini, shu sababli pullar yo‘qligini gapiradi. Shunda o‘g‘illar bu haqda organga xabar berishadi.

Bernard qamoqqa olingandan so‘ng uning kompaniyasi tekshirib ko‘rilganda umumiy qarzdorlik 50 milliard dollar ekani oydinlashadi.

Ma’lum bo‘lishicha, Bernardning kompaniyasi 1980-yillardan boshlab hech qachon birjada qimmatli qog‘ozlari savdosida qatnashmagan. Bu yo‘l bilan pul topmagan. Asosan katta foiz taklif qilib, odamlarni chuv tushirish bilan shug‘ullangan.

2009 yil 12 mart kuni Meydoff o‘ziga qo‘yilgan 11 punktdan iborat ayblovlar bo‘yicha ko‘rsatma beradi va pul yuvish, yolg‘on guvohlik berish va firibgarlik bilan shug‘ullanib kelganini tan oladi.

Nyu-York sudi Bernard Meydoffni moliyaviy piramida tashkil etganlikda va firibgarlik ortidan juda katta mablag‘larni o‘zlashtirishda aybdor topadi. Unga 150 yil qamoq jazosi beriladi. O‘shanda Bernard 71 yoshga kirgan edi.

Bernard Meydoffga chuv tushgan yirik kompaniya va banklar

Bernard Meydoff hibsga olingach uning fondiga pul qo‘yganlardan jami 16 519 ta da’vo arizasi kelib tushadi. Shundan 2 560 tasiga Bernardning hisobida bo‘lgan va muzlatilgan pullar qaytariladi.

2 700 ta ariza ularning egalari Meydoffdan foiz sifatida uning fondiga qo‘ygan pullaridan ko‘p mablag‘ olishgani uchun rad etiladi.

Yana minglab arizalar pullar to‘g‘ridan to‘g‘ri emas, uchinchi shaxslar orqali qo‘yilgani uchun qaytariladi.

O‘shanda Bernard L. Madoff Investment Securities LLC kompaniyasiga tanlov asosida boshqaruvchi etib tayinlangan Irving Pikard qolgan sarmoyadorlarga 14,2 mlrd dollarni qaytaradi.

Bernard Meydoff tashkil etgan moliyaviy piramida qulagach ko‘p o‘tmay uning investitsiya fondi bilan hamkorlik qilgan yirik kompaniyalar qanchadan zarar ko‘rgani ma’lum bo‘ladi.

Ular orasida AQSh, Fransiya, Ispaniya, Italiya, Niderlandiya, Shveytsariya kabi davlatlarda faoliyat olib borgan turli fondlar va kompaniyalar bor edi.

Jumladan:

·       «Fairfield Sentry Ltd» fondi — 7,3 mlrd dollar;

·       «Kingate Global Fund Ltd» — 2,8 mlrd dollar;

·       «Tremont Holdings Inc’s Re Investment Management» — 3 mlrd dollar atrofida;

·       «Banco Santander» bank guruhi (Ispaniya) — 3,1 mlrd dollar;

·       HSBC bank — 1 mlrd dollar;

·       «Royal Bank of Scotland» — 600 mln dollar;

·       «BNP Paribas» banki (Fransiya) — 460 mln dollar;

·       «Robert I. Lappin Charitable Foundation» xayriya fondi — barcha mablag‘ini yo‘qotib, butunlay bankrot bo‘ladi;

·       Janubiy Koreya banki – 63 mln dollar.

Suiqasdlar

Meydoffning moliyaviy piramidasi qulagach unga ishonib katta miqdordagi pulidan ajralib qolganlardan bir necha nafari o‘z joniga qasd qiladi.

Rene-Tiyerri Magon de lya Villyushe. Bu shaxs Access International Advisors fondi rahbari edi. Bernard hibsga olingandan ko‘p o‘tmay 2008 yil 23 dekabr kuni uni Nyu-Yorkdagi ofisidan jonsiz holda topishadi.

Ekspertiza tekshiruvlarida Rane-Tiyerri o‘z joniga qasd qilgani aniqlanadi. Surishtiruvlarda u o‘z fondiga jalb qilgan juda katta pullarni baland foiz hisobidan pul ishlab olish maqsadida doim Bernardning kompaniyasiga topshirib kelgani aniqlanadi.

Jumladan, Rane-Tiyerrining Access fondi 2002 yilda Meydoffning fondiga 1,2 mlrd, 2008 yilda yana 3 mlrd dollar o‘tkazgan. Meydoff hibsga olingandan so‘ng batamom singan va o‘z investorlarining pullarini qaytara olishiga ko‘zi yetmagan fransuz o‘z joniga qasd qiladi.

Uilyam Fokston. 2009 yil 10 fevral kuni Britaniya armiyasining sobiq zobiti 65 yoshli Uilyam Fokston o‘z joniga qasd qiladi. U bor mablag‘ini Herald USA Fund va Herald Luxembourg Fund fondlariga topshirgandi.

Har ikkala fond Meydoffning fondi bilan hamkorlik qilgan va mijozlardan yig‘ilgan pullarni baland foizlar hisobidan daromad qilish uchun uning fondiga o‘tkazishgan.

Charlz Myorfi. Fairfield Greenwich Group fondi rahbari bo‘lgan Charlz Myorfi Meydoffning fondiga mijozlardan yig‘gan 7 mlrd, shuningdek o‘zining 50 mln dollar mablag‘ini qo‘ygan edi.

Meydoff qamalgandan so‘ng uzoq yillar o‘z mijozlarining pullarini to‘lab berolmay kelgan Charlz 2017 yil 27 mart kuni Nyu-Yorkdagi mehmonxonaning tepa qavatidan o‘zini tashlab, joniga qasd qiladi.

Mark Meydoff. Bernardning to‘ng‘ich o‘g‘li otasini ushlab berganidan so‘ng kompaniyaning barcha aktivlari muzlatiladi. Shunda pulsiz va ishsiz qolgan Mark ish qidirib ko‘radi, biroq uni hech kim ishga olishni xohlamaydi.

Buning ustiga Bernard Meydoffning yaqin qarindoshlariga noqonuniy pul orttirish bo‘yicha ayblov e’lon qilinadi. Keyinroq bu ayblov olib tashlanadi. Shunday bo‘lsa ham Markning moliyaviy ahvoli yomonligicha qolaveradi.

2010 yil 11 dekabr kuni, otasini ushlab berganiga ikki yil bo‘lganda Markning jasadi Nyu-Yorkdagi kvartirasidan osilgan holda topiladi. Politsiya tekshirib ko‘rganda qotillik alomatlarini topolmaydi.

Mark hatto hech qanday yozuv ham qoldirmagandi. Shunday bo‘lsa ham hodisa o‘z joniga qasd qilish deb qayd etiladi.

Qamoqdagi o‘lim

Firibgar qamalgani bilan uning oilasi boshiga tushadigan ko‘rgiliklar tugamagan edi. 2010 yilda Bernardning to‘ng‘ich o‘g‘li Mark Meydoff vafot etgandan so‘ng ham oila o‘z boshiga tushgan tavqi la’natdan qutula olmaydi.

2014 yilda Bernardning ikkinchi o‘g‘li Endryu Meydoff 48 yoshida saraton kasalligidan vafot etadi.

2017 yilda Bernard Meydoffning hayoti haqida telefilm suratga olinadi. Unda Bernardning rolini Hollivudning mashhur aktyori Robert de Niro ijro etadi.

2020 yilda 82 yoshli Bernard sog‘ligida jiddiy muammolar kuzatilayotganini sabab qilib, o‘zini ozod etishlarini so‘raydi. Uning so‘rovi rad etiladi.

Oradan bir yil o‘tib, 2021 yil 14 aprel kuni Bernard Meydoff Shimoliy Karolina shtatidagi qamoqxonada vafot etadi. O‘shanda u 83 yoshda edi.

Ha, ayrim davlatlarda xalqning juda katta pulini o‘zlashtirgan firibgarlar tuzuk-quruq qamoqda o‘tirmasidan ozod qilinayotgan bir pallada Amerikada keksayib munkillab qolgan cholga ham rahm qilishmaydi va u qamoqxonada vafot etadi.

G‘ayrat Yo‘ldosh tayyorladi.