“Içki tartib-qoidalar Konstitutsiyaga zid bölmasligi lozim” - faollar maktabdagi soç oldiriş haqida
|14:52 / 24.02.202426 796
Navoiy şahridagi maktablardan birida öquvçilar soçini oliş “tadbiri” ötkazildi. Bolalar ombudsmani buni bolaning şaxsiy daxlsizlik huquqi, şa’ni va qadr-qimmatiga tahdid deb atadi. Jamoatçilik faollari davomat va bu kabi “taşabbus”lar bilan ta’lim sifatiga erişib bölmasligini aytmoqda.
Soç oldiriş “tadbiri”
23 fevral kuni Kun.uz öz manbasiga tayanib Navoiy şahridagi 2-maktabida öğil bola öquvçilarning ommaviy ravişda soçini oliş “tadbiri” ötkazilgani haqida xabar berdi. Bu iş maktab direktori Nurqobil Yusupovning taşabbusi ekani, uning topşiriği bilan maktabga sartaroş çaqirilgani aytilmoqda.
Holat böyiça Navoiy viloyati Maktabgaça va maktab ta’limi boşqarmasi boşliği Ra’no Hayitova izoh berib, boşqarma bu vaziyatni umuman oqlamasligini aytdi.
“Özi şu maktab direktori bilan keça gaplaşgandim, maktab faoliyatini töliq örganamiz. Bu holat umuman mumkin emas. Bunday direktor işda qolişi ham mumkin emas aslida. Maktabda öquvçining soçiga tegişga umuman haqqi yöq. Bu pedagogning etika qoidasiga töğri kelmaydi”, – dedi boşqarma boşliği.
Navoiy viloyati Milliy gvardiya boşqarmasi matbuot kotibi Ramazon Kubayev esa Milliy gvardiya xodimlari maktab direktorining bu taşabbusiga qarşi bölişganini bildirgan.
“Biriktirilgan xodimlarimiz davomat nazorati uçun maktabga borganida uşbu holatning ustidan çiqişgan. Bu, albatta, mumkin emas. Şu sababli maktab direktoriga jarayonni töxtatişni hamda öquvçilarni darsga qaytarişni aytişgan”, – dedi Kubayev.
Bolalar ombudsmani Surayyo Rahmonova ham holatni qoraladi. Uning sözlariga köra, maktab ma’muriyatining bunday harakatlarga yöl qöyişi mutlaqo mumkin emas.
Mavzuga oid
7 min
“Birinçi navbatda, bu umumiy örta ta’lim muassasalarining odob-ahloq qoidalariga zid. Muhimi esa bu bolaning konstitutsiyada kafolatlangan şaxsiy daxlsizlik huquqi hamda uning şa’ni va qadr-qimmati hurmat qilinişi huquqiga tahdid soladi. Mazkur harakatga yöl qöygan mas’ullarga nisbatan tegişli çora körilişi zarur”, – deyiladi bola huquqlari böyiça vakilning bayonotida.
Qöşimça qilinişiça, hozirda bu kabi nomaqbul holatlarning boşqa ta’lim muassasalarida ham yuzaga kelmasligi böyiça çoralar körilmoqda.
Faollar nima deydi?
Ta’lim böyiça mutaxassis Komil Jalilov vaziyatga munosabat bildirib, bu holatda vazirlikning mas’uliyatiga e’tibor qaratdi.
“Maktab direktorlari nima qilayotgani, maktabda qanday muhit örnatayotgani, öquvçilar ustidan noqonuniy xatti-harakatlarni amalga oşirayotganini Maktabgaça va maktab ta’limi vazirligi bilmaydi – OAVda yoki ijtimoiy tarmoqlarda “yonğin” çiqqaç, munosabat bildiradi.
Ta’limga mas’ul idoralar şu darajada köpki, muammo çiqsa, hammasi özini çetga olişi, “koptokni” bir-biriga otişi mumkin. Masalan, “soç oldiriş” marosimida Milliy gvardiya xodimi qarab turibdi, lekin ular göyoki “jarayonni töxtatişga harakat qilgan”, – deydi u.
Yana bir ta’lim eksperti, pedagog Şokir Tursun esa öquvçilarning ösgan soçi ta’lim jarayoniga qanday ta’sir qilişi tuşuntirib berilişi kerakligini aytmoqda. Uning fikriça, qizlar misolida bunday asosning özi yöq, aslida ta’limning sifati muammoning asl ildizi bölişi kerak.
“Bu maktabning içki tartib-qoidasi deyişingiz mumkin. Lekin içki tartib-qoidalar konstitutsiyaga, inson erkinligiga zid bölmasligi lozim. Odam özining soçi qanday turmaklanişini hal qila olmasligi bu uning konstitutsiyaviy huquqining qöpol buzilişi hisoblanadi. Içki tartib-qoidaning soçga aloqador qismi konstitutsiyaga zid emasmi?
Bu bolalarning şarmanda qilinişi ortidan olgan ruhiy travmalari bilan kim şuğullanadi? Şu bolalar endi maktabni sevib qoladimi? Töğri, maktablarda davomat past, tartib-intizom yomon. Ammo Milliy gvardiyaning usullari vaqtinçalik çora xolos. Gvardiya yöq bölgan kuniyoq intizom va davomat yana avvalgi holiga qaytadi”, – deydi u öz kanalida yozgan postda.
Sobiq deputat, ekologiya vaziri maslahatçisi Rasul Kuşerbayev ham maktab qamoqxona emasligini, Navoiydagi holat “Bola huquqlari töğrisida”gi konvensiyaning buzilişi hisoblanişini aytgan.
“Afsuski Milliy gvardiya ham maktablarga qamoqxona qiyofasini bermoqda”, – deb tavsiflaydi suratdagi holatni u.
Iqtisodçi Otabek Bakirov “Yöl-yöl pijamadagi bola” filmidan olingan kadr va Navoiydagi voqea suratini ketma-ket joylaştirib, şunday deb yozdi:
“Erkin bolada soç böladi.
Qamoqdagi bolaning soçi majburiy olinadi”.
“Yöl-yöl pijamadagi bola” filmi boş qahramonlari. Konslagerdagi Şmuel ismli yahudiy bola faşistlar Germaniyasi amaldorlaridan birining öğli Bruno bilan şaşka öynayapti.
Jurnalist Şuhrat Şokirjonovningfikriça,maktab rahbarlari, ayniqsa öqituvçilar faqat va faqat öz fanini bolalarga puxta örgatiş bilan maşğul bölişsagina hammasi joyiga tuşib ketişi mumkin.
“Maktabga soçingni östirib kelibsan”, “krossovka kiyib kelibsan”, “forma kiyib kelmabsan” deya öquvçilarni terror qiliş bilan közlangan maqsadga ham erişib bölmaydi, pedagog obro‘ ham qozonmaydi”,– deydi u.
Eslatib ötamiz,oldinroq Navoiy şahridagi 6-maktabda öqituvçi bolalarning ota-onalariga videomurojaat yöllab, maktabga krossovka kiyib keliş mumkin emasligini aytgandi. Bunga javoban vazirlik ta’lim muassasalarida oyoq kiyim, aynan krossovka bilan boğliq biror bir çeklov yöqligini ma’lum qilgandi.
Öquvçilar kiyinişi qaysi hujjatlar bilan tartibga solinadi?
Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 15 avgustdagi qarori bilan, öquvçilarning maktab formasi va taşqi körinişiga qöyiladigan talablar tasdiqlangan.
Unga köra, öğil bola öquvçilarning ta’lim muassasasiga tanasining oçiq qismiga tatuirovka tuşirgan yoki pirsing qilgan, soqol qöygan, soçi 2-3 santimetrdan uzun bölgan va yorqin ranglarga böyagan holda kelişlariga yöl qöyilmaydi.
Qiz bola öquvçilar tanasiga tatuirovka tuşirgan yoki pirsing qilgan, soçini yorqin ranglarga böyagan, yuzini közga taşlanadigan darajada makiyaj qilgan, quloğiga bittadan ortiq sirğa taqqan, barmoqlariga uzuk taqqan, qöl tirnoqlarini böyagan va uzun qilib östirgan holda kelişlari ham mumkin emas.
Şuningdek, hujjatda qoidalarni buzganlik uçun javobgarlik ham körsatilgan, ammo u faqat forma kiyiş bilan boğliq holatlar uçunligi aytilgan. Talablarga rioya qilmaslik ta’lim muassasasining içki tartib qoidalarini buziş hisoblanadi. Buning uçun öquvçiga ogohlantiriş berilişi, kundalikka eslatma yozilişi, ota-onalar xabardor qilinişi va holat ota-onalar iştirokidagi yiğilişlarda muhokama qilinişi közda tutilgan.
