Postkovid sindromi nima?
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, dunyoda kovid bilan kasallanganlar soni 774,1 mlnga yetgan. Shundan 673,2 mln kishi to‘liq tuzalgan. 7,0 mln odam esa vafot etgan. O‘zbekistonda esa bu ko‘rsatkich mos ravishda 238 818 nafar, 236 999 nafar va 1 637 nafarni tashkil qiladi.
Xalqaro ekspertlar tomonidan o‘tkazilgan tadqiqot natijalariga ko‘ra, pandemiyaning dastlabki 2 yili davomida dunyoda 145 mlnga yaqin kishi “postkovid sindromi” bilan kasallangan. Bu esa koronavirusdan tuzalgan bemorlarning taxminan 20 foizini tashkil etgan.
Ma’lumot uchun, postkovid sindromi bu – ba’zi kishilarda kovid kasalligidan keyin kuzatiladigan uzoq muddatli simptomlar yig‘indisi. Uni boshdan kechirayotganlar o‘zlarini ba’zan “cho‘zilgan kovid”dan aziyat chekayotganlar deb ta’riflashadi. Postkovid sindromi 200 dan ortiq simptomlarni o‘z ichiga oladi va ko‘p organlar faoliyatiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Umumiy simptomlarga charchoq, bo‘g‘im va mushaklar og‘riqlari, nafas qisilishi, kognitiv disfunksiya va odatda kundalik faoliyatga ta’sir qiladigan boshqa bir nechta simptomlar kiradi.
Postkovid sindromining qator rivojlangan mamlakatlar ijtimoiy-iqtisodiy sohalariga ta’siri o‘rganilganda, mehnat bozoriga va umuman iqtisodiy o‘sishga sezilarli ta’sir ko‘rsatganini kuzatish mumkin. Bu holat ijtimoiy yordamga muhtoj aholi qatlami kengayishiga, nogironlar soni ortishiga olib keladi va sog‘liqni saqlash tizimiga budjetdan qo‘shimcha mablag‘lar ajratilishini talab qiladi.
Suyak bo‘g‘imi yemirilishi sezilarli ortgan
Kovid asoratlaridan biri hisoblangan suyak bo‘g‘imlari yemirilishi kuzatilgan bemorlar soni ham sezilarli darajada ko‘payyapti. Xalqaro ekspertlarning izlanishlariga asosan, osteoporoz (suyak to‘qimasi zichligining pasayishi) kovid tashxisi qo‘yilgan bemorlarning 8,6 foizida kuzatilgan. Ushbu holat nafaqat katta yoshli bemorlarda, balki mehnatga layoqatli aholida ham uchramoqda. Buning natijasida, osteoporoz kasalligini davolash uchun jami xarajatlar 2021 yildagi 12,2 mlrd dollardan 2030 yilga kelib 17,1 mlrd. dollarga yetishi kutilmoqda
JSST ma’lumotlariga ko‘ra, osteoporoz kasalligi yuqumli bo‘lmagan kasalliklar orasida yurak qon-tomir kasalliklari, saraton va qandli diabet kasalligidan keyin xavflilik darajasi bo‘yicha 4-o‘rinda turadi va bu kasallikdan har yili dunyo bo‘yicha 8,9 mlndan ziyod odam aziyat chekmoqda, natijada har uch soniyada bitta odam osteoporotik suyak sinishiga duch keladi.
