Livanda otaşkesim kelişuvi, Netanyahuga oliy jazo söragan oyatulloh va yahudiy rohib ölimiga daxldor özbeklar - kun dayjesti
|18:15 / 26.11.20247 6539 min
Ötgan kun davomida jahonda röy bergan eng asosiy voqealar va yangiliklar şarhi bilan kundalik xabarnomamizda taniştiramiz.
Livanda otaşkesim kelişuvi
Isroil hukumati Livandagi «Hizbulloh» bilan öt oçişni töxtatiş haqidagi dastlabki kelişuvni ma’qulladi, deb xabar bermoqda Ynet va CNN manbalari.
CNN ma’lumotiga köra, Isroil Boş vaziri Binyamin Netanyahu kelişuvni umumiy qoidalar böyiça qöllab-quvvatlagan, ammo ayrim tafsilotlarga e’tirozlar bildirgan. Uşbu e’tirozlar Livan hukumatiga taqdim etilişi rejalaştirilgan. Kelişuv yakuniy tasdiqlanişi uçun uni Isroil vazirlar devoni ham ma’qullaşi kerak.
Ynet ma’lumotiga köra, muzokaralar ketayotgan çoğda «Hizbulloh» Isroilga 255 dan ortiq raketa uçirişi tufayli ziddiyat yanada kuçaygan. AQŞning Yaqin Şarq böyiça maxsus vakili Amos Hohşteyn Livan tomoniga Isroilning öt oçişni töxtatişga rozi ekanligini ma’lum qilgan. U şuningdek, agar kelişuvga erişilmasa, AQŞ muzokaralarda vositaçilik qilişni töxtatişini bildirgan.
Axios ma’lumotiga köra, kelişuv 60 kunlik ötiş davrini öz içiga oladi. Bu vaqt davomida Isroil harbiylari Janubiy Livandan çiqib ketadi, Livan armiyasi çegaraga yaqin hududlarda joylaştiriladi, «Hizbulloh» esa oğir qurollarini Litani daryosi şimoliga köçiradi. Bu jarayonlarni nazorat qiliş uçun AQŞ rahbarligida maxsus qömita taşkil etilişi közda tutilgan.
2024 yil sentabr oyida Isroil Janubiy Livanga çeklangan quruqlik hujumlarini boşlab, havo zarbalari orqali «Hizbulloh» infratuzilmasini yöq qilişga urinişni davom ettirdi. Ötgan yildan buyon Isroilning zarbalari natijasida Livanda 3754 kişi halok bölgan, 15 ming 626 kişi yaralangan. Bulardan taşqari, 1,4 milliondan ortiq livanlik öz uylarini tark etişga majbur bölgan, 610 ming kişi Suriyaga qoçib ötgan.
Oyatulloh Netanyahuga oliy jazo söradi
Eronning oliy rahbari oyatulloh Ali Xomanaiy Isroil boş vaziri Binyamin Netanyahuga nisbatan Xalqaro jinoiy sud tomonidan çiqarilgan hibsga oliş orderini yetarli emas deb, uning örniga ölim jazosi tayinlanişi kerakligini ta’kidladi.
«Sionistik rejim Ğazoda harbiy jinoyat sodir etdi. Hibsga oliş orderi yetarli emas. Netanyahu va bu rejimning jinoiy rahbarlari ölim jazosiga hukm qilinişi kerak», — dedi Xomanaiy «Basij» harakati a’zolari bilan uçraşuv vaqtida.
Mavzuga oid
Eron ötgan oygi bombardimonlar uçun Isroilga öz javobini tayyorlamoqda. Bu haqda Eron oliy rahbari Ali Xomanaiyning katta maslahatçisi Ali Larijoniy Tasnim axborot agentligiga bergan intervyusida ma’lum qildi.
«Harbiy amaldorlar Isroilga javob berişning turli strategiyalarini rejalaştirmoqda», — dedi Larijoniy.
26 oktyabr kuni Isroilning harbiy samolyotlari Eronning uçta harbiy obektiga zarba bergan edi. Isroil va AQŞ rasmiylarining aytişiça, uşbu zarbalar Rossiya tomonidan yetkazilgan sönggi uçta S-300 zenit-raketa tizimlarini işdan çiqarib, mamlakatni «himoyasiz» holatda qoldirgan.
Bu hodisalardan bir neça hafta avval Eron Isroilga taxminan 200 ta ballistik raketa uçirgan edi.
Yahudiy rohib ölimiga daxldor özbeklar
BAA Içki işlar vazirligi isroillik rohib Tsvi Koganning ölimi böyiça uç nafar Özbekiston fuqarosi qölga olinganini ma’lum qildi.
Gumonlanuvçilar sifatida Kenjaboyev Mahmudjon Abdurahim öğli, Ismoilov Azizbek Komiloviç va Davlatyorov Olimboy Tohiroviç körsatilgan. Ular qölga olingan holda tarqatilgan fotosuratlarda közi boğlangan va qöl-oyoği kişanlangan körinişda tasvirlangan.
Iş böyiça ayblovlar hali aniqlaştirilmagan bölsa-da, tergov prokuraturaga oşirilgan. Şuningdek, jinoyatning sabablari haqida hozirça ma’lumot berilmagan.
28 yoşli Tsvi Kogan 21 noyabr kuni bedarak yöqolgan edi. Uning jasadi 24 noyabr kuni Dubayda topildi. Mahalliy hokimiyat ma’lumotlariga köra, Tsvi Kogan BAA rezidenti bölib, Moldova fuqarosi ham edi. U bir neça yildan beri BAAda yaşab, Nyu Yorkdagi yahudiylarning «Çabad» harakati bilan hamkorlikda jamoat işlari bilan şuğullangan.
NATO uruşga tayyorgarlik körişga çaqirdi
NATO Harbiy qömitasi raisi, admiral Rob Bauer Rossiyaga nisbatan alyansning strategiyasi özgarganini ma’lum qildi. «Biz havo hujumidan himoya tizimlariga va uzoq masofadan aniq zarba berişga möljallangan qurollarga köproq sarmoya kiritişimiz kerak», — dedi u.
«Ilgarigi ğoya şunda ediki, biz mudofaa alyansimiz va şu sababli faqat ötirib, bizga hujum qilişlarini kutişimiz kerak edi. Lekin aqlliroq yöl Rossiya bizga hujum qilganda faqat zarbalarni qaytariş emas, balki Rossiyaning özining «kamonçisi»ga ham zarba berişdir», — degan Bauyer.
Harbiy mulozimga köra, NATO mudofaa alyansi, şu sababli birinçi zarbani qabul qilişga majbur. Ya’ni hujumni Rossiya boşlaydi, NATO Rossiyaga şunçaki hujum qilmaydi.
«Ukrainadan olgan saboqlarimizdan biri şundaki, bizga havo hujumidan himoya tizimlari zarur, şu bilan birga, uzoq masofali aniq qurollarga sarmoya kiritamiz. Kuçayiş uçun biz köproq va yaxşiroq işlaşimiz kerak bölgan sohalar mavjud», — deya qöşimça qilgan admiral.
Bauer Rossiya armiyasi soni 2022 yil fevral oyidagi keng kölamli bosqin boşlangan çoğdagidan köproq ekanini, ammo sifati pasayganini qayd etdi. «Hozir rossiyaliklar 2022 yil fevral oyidagi kabi xavf tuğdirmayapti, şuning uçun tayyorgarlik uçun vaqtimiz bor», — degan u.
Rob Bauer ğarb davlatlaridagi yirik kompaniyalar rahbarlariga uruş şaroitiga tayyorgarlik körişni hamda işlab çiqariş va taqsimot zanjirlarini tegişli tartibda yölga qöyişni tavsiya qildi.
Bauerning fikriça, strategik xavfsizlik masalalarida harbiy imkoniyatlar bilan çeklanib qolmaslik kerak. Iqtisodiy va infratuzilmaviy resurslar ham muhim rol öynaydi. U Yevropa energiya taqçilligidan kelib çiqqan saboqlarni misol qilib, Ğarbning «Gazprom» bilan kelişuvlari aslida Rossiyaning strategik manfaatlariga xizmat qilganini eslatdi.
Şuningdek, Bauer Ğarb davlatlari Xitoydan mahsulotlar va resurslarga juda köp boğlanib qolganini ta’kidladi.
Rossiyada migrantlarga navbatdagi taqiq
Rossiya Davlat Dumasiga migrant bolalar rus tilini bilişini tasdiqlovçi hujjatsiz maktabga qabul qilinmasligini nazarda tutuvçi qonun loyihasi kiritildi. Hujjat parlamentning quyi palatasi rasmiy saytida e’lon qilingan.
Qonun loyihasida «Rossiya Federatsiyasida ta’lim töğrisida»gi qonunga özgartiriş kiritiş taklif etilgan. Unga köra, xorijiy fuqarolar va fuqaroligi bölmagan şaxslarning farzandlari rus tili böyiça maxsus testdan ötişi şart qilinadi. Testdan ötolmagan bolalar maktabga qabul qilinmaydi.
Test tartibi va uning mezonlari Rossiya Ta’lim vazirligi va «Rosobrnadzor» tomonidan belgilanadi. Şuningdek, test sinovlari bepul ötkazilişi nazarda tutilgan.
Davlat Dumasi qonun loyihasini 10 dekabr kuni birinçi öqişda körib çiqişni rejalaştirmoqda. Agar qonun qabul qilinsa, u 2025 yil 1 apreldan kuçga kiradi.
Turkiyada Superjet yonib ketdi
Rossiyaning «Azimut» aviakompaniyasiga tegişli, Soçi şahridan uçgan Sukhoi Superjet 100 samolyoti Turkiyaning Antaliya şahri aeroportiga qönganidan söng yonğin çiqdi.
Hodisa oqibatida samolyotdagi yölovçilarning heç biri jabrlanmagan. Bortda bölgan 95 kişi evakuatsiya qilingan. Samolyot komandiri tezkorlik bilan yölovçilarni traplar orqali evakuatsiya qilişni taşkil etgan. Turkiyaning qutqaruv guruhlari yonğinni tezda öçirişga muvaffaq bölişgan.
Xabarlarga köra, yonğin noqulay ob-havo şaroitida qönayotgan samolyotning qattiq qöniş çoğida şassisi ustuni qanotlardagi yoqilği bakini teşib yuborgani tufayli kelib çiqqan. 2019 yilda Moskvaning Şeremetyyevo aeroportida ham xuddi şu sabab bilan «Aeroflot» aviakompaniyasining Sukhoi Superjet 100 samolyoti yonib ketgan edi. Mutaxassislar bu samolyotning şassisida muammo borligini ta’kidlaşmoqda.
Xuddi şu samolyot Antaliyaga uçişdan avval Soçi-Samarqand-Soçi yönalişida parvozni amalga oşirgan.
