Astronomlar Quyoş tizimidan taşqaridagi sayyorada hayot mavjudligini körsatişi mumkin bölgan kimyoviy birikmani aniqladi. Gap Yerdan 120 yoruğlik yili uzoqlikda Arslon yulduz turkumida joylaşgan K2-18b ekzosayyorasi haqida ketmoqda. Jyeyms Uebb teleskopi bilan takroriy kuzatişlar atmosferada dimetil sulfid mavjudligini aniqladi, bu molekula Yerda faqat tirik organizmlar, xususan, dengiz ötlari tomonidan işlab çiqiladi.
Tadqiqot rahbari, Kembrij universiteti astrofiziki Nikku Madxusudxan sözlariga köra, bu ma’lumotlar K2-18b sayyorasini hayot mavjud bölişi mumkin bölgan iliq okean qoplaganini körsatadi. Olim voqeani «inqilobiy lahza» deb atadi va insoniyat ehtimoliy yaşaş mumkin bölgan sayyorada biosignatlarni birinçi marta kaşf qilganini ta’kidladi.
K2-18b sayyorasi 2017 yilda kaşf etilgan va subneptun deb ataladi - Yerdan kattaroq, lekin Neptundan kiçikroq sayyora. 2021 yilda Madxusudxanning tadqiqot guruhi bunday obektlar uçun yangi atamani işlab çiqdi: hycean-sayyora, «vodorod» va «okean» sözlarining kombinatsiyasi. Olimlar ularda iliq suv yuzasi va vodorodga boy atmosfera bölişi mumkinligini taxmin qilmoqda.
K2-18b sayyorasidagi dimetil sulfid haqida birinçi eslatma 2023 yilda paydo bölgan, ammo signal juda zaif edi. Teleskop bortida boşqa asbob yordamida olib borilgan keyingi kuzatişlar nafaqat dimetil sulfidning, balki tegişli birikma - dimetil disulfidning ham mavjudligini aniqladi. Bundan taşqari, olimlarning hisob-kitoblariga köra, sayyoradagi dimetil sulfid konsentratsiyasi Yer yuzidagi darajadan minglab marta yuqori bölişi mumkin.
Biroq, boşqa tadqiqotçilar ehtiyot bölişga çaqiradi. Ulardan ba’zilari K2-18b suv dunyosi emas, balki qalin vodorod atmosferasiga ega bölgan erigan toş massasi - hayot bilan mos kelmaydigan şaroitlar deb hisoblaşadi. Gipotezani tasdiqlaş maqsadida uşbu molekulalarning ekzosayyora şaroitida qanday harakat qilişini aniqlaş uçun laboratoriya tajribalari va keyingi kuzatişlar kerak böladi.
Ziddiyatga qaramay, olimlar K2-18b sayyorasidan olingan yangi ma’lumotlar yerdan taşqaridagi hayotni qidirişda istiqbolli yönaliş oçadi, deb hisoblamoqda. Agar taxminlar tasdiqlansa, insoniyat bizning galaktikamiz qançalik yaşaşga yaroqli ekanini tuşuniş uçun muhim qadam taşlaydi.
