Nemsova, Xodorkovskiy va Çiçvarkin rossiyaliklarning aktivlari masalasini muhokama qildi

Nemsovaga köra, amaldagi mexanizm işlamaydi. U avval aktivlarni inventarizatsiya qilişni — kimga nima tegişli ekanini aniqlaşni taklif qildi. Keyin esa ariza beriş jarayonini soddalaştirib, yuristlar yordamisiz ham — aynan YeI hududidagi odamlar uçun — murojaat qiliş imkonini yaratiş kerak. «Albatta, ariza beruvçilar tekşirilişi, sanksiya röyxatlarida emasligi va sanksiyalangan şaxslar manfaatiga işlamayotganiga işonç hosil qilinişi şart», — dedi u.

Bundan taşqari, Boris Nemsov fondi rahbari litsenziya uçun 10 foiz «komissiya» joriy etişni taklif qildi. Bu mablağlarni Belgiya va Lyuksemburg moliya vazirliklari yiğadi va ularni Ukrainaga ötkaziş imkoni yaratiladi.

«Bu milliardlar emas. Ukrainaga hozir milliardlar kerakligini bilaman, şuning uçun RFning suveren aktivlaridan foydalaniş yöllari izlanmoqda. Lekin bu — önlab, ehtimol, yuz millionlab dollar, — dedi u. — Aktivlari oçilgan barça odamlar YeIning turli mamlakatlarida soliq tölaydi. Bu turli soliqlar va ular ham turli ehtiyojlarga, jumladan Ukrainaga yordamga yönaltirilişi mumkin».

Yevropada bölmaganlar aktivlari uçun yeçim topiş ança qiyin, deb hisoblaydi u. Bu toifa uçun sanksiyalar bekor etilgunça aktivlarni boşqaruvçi ixtisoslaşgan kompaniya taşkil etiş kerak, «çunki bu ma’noda Euroclear yaxşi boşqaruvçi emas».

«Hozirgi vaziyatda hamma yutadi, — deya urğuladi u. — Taklif etilayotgan yondaşuv murosaviy va sodda, undan heç kim juda mamnun bölmasligi mumkin, ammo baribir barça taraflar yutqazmaydi».

Mixail Xodorkovskiy taklifning jozibadorligini aktiv egalarining özi baholaşi kerakligini aytdi. Uning taxminiça, muzlatilgan mablaği taxminan ming yevro atrofida bölganlarga — tadqiqotga köra, ular 80 foizdan köproq — bu mablağdan voz keçiş osonroq tuyulişi mumkin.

«Agar ular taklifni qiziqarli deb hisoblasa — yaxşi. Keyin esa muayyan miqdorda egalarni birlaştirib, amaldorlar bilan gaplaşiş mumkin», — dedi u. Bunday muloqot samaradorligi har ikki tomonning siyosiy irodasi va umumiy vaziyatga boğliq: «Menimça, yaxşi ehtimol bor».

Yevgeniy Çiçvarkinning aytişiça, bunday şaroitda muzlatilgan aktivlar egalari yutsa ham, bu «ruslar 10 foiz tölab qutulibdi» degan manzarani berişi mumkin. «10 foizlik “pora” — nolinçi yillar boşidagi kabi — istalgan rus biznesmeniga tuşunarli», — deb hazil qildi u.

Biznesmen fikriça, rossiyaliklar endi yevropaliklar uçun Yevropa qonunining töla huquqli sub’yekti emas: «Biz juda noçor hamkor va qisqa maqsadli siyosatçilar bilan işlayapmiz, ularning vazifasi bu pullarni odamlarga qaytariş emas».

Çiçvarkin, şuningdek, sanksiyalardan çiqiş böyiça pretsedentlar yaratiş muhimligini ta’kidlab, «pretsedent tizimni buzişi yoki kamida darz ketkazişi mumkin» deya, Nemsova taşabbusini qöllab-quvvatlaşini ma’lum qildi.

Nemsova aytişiça, yevroamaldorlar bu masalaga qiziqmaydi, qolaversa, «ular bu mavzu haqida deyarli heç narsa bilmaydi». «Men hali Rossiya bilan şuğullanadigan biror amaldorni uçratmadimki, bu sanksiyani bilaman deb aytsa. Şuning uçun ham uşbu hisobotni yozdim», — dedi u.

Xodorkovskiyning nuqtai nazariça, amaldorlar vaziyatga oddiygina qaraydi: «Aktivlar bor. Ularning egalari davlat kompaniyalari yoki davlatga böysunuvçi kompaniyalar. Ular ortida xususiy mulkdorlar turgani töğridan töğri körinmaydi. Nega — amaldor yo byurokrat nuqtai nazaridan — bu çuqurlikka kirib, keyin uni çuqur örganiş kerak? Hammasi oson: aktivlar qölga olingan, keyin ular bilan nimadir qilinadi. Bu yerda esa qandaydir xususiy mulkdorlar».

Siyosatçi yevroamaldorlarni majburiy reaksiyaga undaşning yagona yöli — ommaviy axborot vositalarida muammoni muntazam kötariş ekanini qayd etdi. «Hozirça xavf yöq. Ammo şaxsiy investorlar bu mavzuni kötara boşlasa, boşqa xususiy investorlar ham öz aktivlarini Yevropa valutasiga köçiriş haqida qaror qabul qilayotganda, darhol, bugunoq, qöşimça xatar haqida öylab köradi», — dedi Xodorkovskiy.

Uning fikriça, yevropaliklarga jismoniy şaxslarga tegişli bir neça milliardni hal qiliş ança oson, çunki moliya bozorlarida yuzlab milliardlarni yöqotişni heç kim istamaydi: «Gap 10–15 milliard haqida ketyapti, bu orqali xitoylik va arab investorlaridan 100 milliardni yöqotişga heç kim tayyor emas».

Munozara iştirokçilarining uçalasi ham 10 foiz Ukrainaga yönaltirilişi nazarda tutilganiga qaramay, rasmiy Kiyev bunday taşabbusni ijobiy baholamasligi ehtimolini tan oldi. Çiçvarkin, masalan, ukrain tomonini faqat ança kattaroq uluş qiziqtirişi mumkinligini aytdi.

«Ukrainlar bu qarorni hozirgi vaziyatda rasman qöllab-quvvatlaşini tasavvur qiliş qiyin, — dedi Xodorkovskiy. — Ular uçun bugun dunyo oq-qora, agar meni bombalaşsa, mening fikrlaşim ham keskin özgargan bölardi».

Ukraina bu qarorga qarşi bölişini Nemsova ham tasdiqladi: «Ukraina tomoni bu masalani töğri ravişda ikkinçi darajali deb hisoblaydi, bu esa uni hal qilmaslik kerak degani emas», — dedi u.

Nemsov fondi rahbari uçun eng prinsipial masala boşqaça: «Bu — xususiy mulk huquqiga hujum. Agar xususiy mulk himoyasi bölmasa — erkinlik ham yöq. Putinizm şunday boşlangan, bu esa Yevropa uçun jiddiy keys».

Mixail Xodorkovskiy bunga qöşilib, uşbu mavzu kelajak uçun hal qiluvçi ekanini qayd etdi: «Yevropada ayrimlar barça narsadan ustun turadigan asos — xususiy mulk daxlsizligi — ekanini unuta boşladi. Ular Sovet Ittifoqida yaşamagan, xususiy mulkning “muqaddasligi” hissiyoti yöqolişi mamlakat uçun qay darajada vayronkor ekanini tuşunmaydi».

DW tomonidan Janna Nemsova taşabbusini izohlaş söralgan YeI amaldorlari rasmiy şarh berişdan boş tortdi. Ular hozir bu kabi munozara uçun şaroit yöqligini ta’kidlab, hozirça asosiy masala — Ukrainaga RFning muzlatilgan suveren aktivlari hisobidan moliyalaştirişni hal etiş ekanini aytdi. Şu bilan birga, rasmiy qadamlar taşlansa, keyinroq uşbu masalaga ham navbat yetişi mumkinligi istisno etilmadi.

“Rossiya Uruşga qarşi qömitasi” anjumani Bryusselda 2–3 noyabr kunlari bölib ötdi.