Norvegiyada Xitoyning Yutong avtobuslari xavfsizligidan xavotir paydo bo‘ldi

Norvegiyaning yetakchi jamoat transporti operatori Xitoyda ishlab chiqarilgan yangi elektrobuslarning sinovlari ishlab chiqaruvchi ularni masofadan turib o‘chirishi mumkinligini ko‘rsatganidan so‘ng, yanada qat’iy xavfsizlik talablarini joriy etish va hakerlarga qarshi kurash choralarini kuchaytirishni e’lon qildi. Bu haqda Euronews xabar berdi.

Ruter transport operatorining ma’lum qilishicha, sinov natijalari (ular o‘tgan haftada e’lon qilingan) shuni ko‘rsatdiki, Xitoyning Yutong Group avtobus ishlab chiqaruvchisi dasturiy ta’minotni yangilash va diagnostika qilish uchun ularning boshqaruv tizimlariga masofadan kirish huquqiga ega bo‘lgan.

«Nazariy jihatdan bu avtobusga ta’sir qilish uchun ishlatilishi mumkin», deyiladi xabarda.

Yutong kompaniyasi vaziyatga izoh berish haqidagi so‘rovlarga darhol javob bermagan.

Ushbu masalani yoritgan Guardian gazetasi Xitoy kompaniyasining o‘z transport vositalarini ekspluatatsiya qilish joylaridagi qonun va qoidalarga «qat’iy rioya qilishi» haqidagi bayonotiga tayangan. Bayonotda aytilishicha, kompaniya avtobuslari haqidagi ma’lumotlar Germaniyada saqlanadi.

Gazetaning Yutong kompaniyasi nomini oshkor qilmagan vakiliga tayanib ta’kidlashicha, ma’lumotlar shifrlangan va «faqat mijozlarning sotuvdan keyingi xizmat ko‘rsatish ehtiyojlarini qondirish uchun transport vositalariga texnik xizmat ko‘rsatish, optimallashtirish va takomillashtirish uchun ishlatiladi».

Yutong saytidagi ma’lumotlarga ko‘ra, so‘nggi o‘n yilliklarda kompaniya Yevropa, Afrika, Lotin Amerikasi, Osiyo va Tinch okeani mintaqasida o‘n minglab transport vositalarini sotgan.

Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, «ishlab chiqaruvchi dasturiy ta’minotni yangilash va diagnostika qilish uchun har bir avtobusga to‘g‘ridan-to‘g‘ri raqamli kirish imkoniyatiga ega», dedi Norvegiya jamoat transportining Ruter kompaniyasi.

Elektromobillarni masofadan boshqarish bilan bog‘liq xavotirlar yangilik emas: AQSh regulyatorlari yanvar oyida Tesla kompaniyasining haydovchilarga o‘z transport vositasini masofadan boshqarish imkonini beruvchi texnologiyasidan foydalanish bilan bog‘liq avariyalar haqidagi xabarlardan so‘ng unga qarshi tergov boshlagan edi.

Yutong avtobuslarini odam boshqaradi - bu Kaliforniya va Xitoydagi taksi va shatllar kabi haydovchisiz transport vositasi emas.

Avtobuslardagi kameralar internetga ulanmagan, shuning uchun «avtobuslardan tasvir yoki video uzatish xavfi yo‘q», dedi 100 dan ortiq Yutong avtobuslari bo‘lgan Ruter kompaniyasi. Avtobuslarni masofadan boshqarish imkonsiz, deya qo‘shimcha qildi kompaniya.

Shunga qaramay, Ruter kompaniyasining ta’kidlashicha, ishlab chiqaruvchi akkumulyator va elektr ta’minotini boshqarish tizimiga mobil tarmoq orqali kirishi mumkin. Bayonotda aytilishicha, bu nazariy jihatdan ishlab chiqaruvchi «avtobuslarni masofadan to‘xtatishi yoki ishdan chiqarishi mumkinligini» anglatadi.

Norvegiya kompaniyasi kelajakdagi xaridlarda yanada qat’iy xavfsizlik qoidalarini joriy etayotgani, mahalliy nazoratni ta’minlaydigan va buzg‘unchilikning oldini oladigan tarmoqlararo ekranlarni ishlab chiqayotgani, shuningdek, kiberxavfsizlik bo‘yicha aniq talablarni ishlab chiqishda rasmiylar bilan hamkorlik qilayotganini ta’kidladi.