Grenlandiyani AQShdan himoya qilishning uchta varianti bor – The Economist

Yevropa uchun Grenlandiyani AQSh tahdidlaridan himoya qilishning uchta varianti bor: keskinlikni yumshatish, tiyib turish yoki prezident Donald Trampni boshqa narsaga chalg‘itishga urinish, deb hisoblaydi The Economist. Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, siyosatchilar shoshilinch ravishda ehtimoliy harakatlar strategiyasini izlamoqda.

Agar AQSh Grenlandiya ustidan nazorat o‘rnatmasa, buni Rossiya yoki Xitoy amalga oshiradi, degan AQSh rahbarining xavotirini kamaytirishga urinish Yevropa Ittifoqining ustuvor vazifasi hisoblanadi.

Yevropalik siyosatchilar Trampning xavotirlarini bartaraf etish mumkinligini isbotlamoqchi. Xususan, Daniya TIV rahbari Lars Lyokke Rasmussen AQSh xavotirlari 18 yanvar kuni «yuqori darajadagi ishchi guruhda» muhokama qilinishini aytdi.

The Economist nashri bilan suhbatlashgan ekspertlar Trampning orol xavfsizligi borasidagi xavotirlari bo‘rttirib ko‘rsatilganini qayd etgan. Avvalroq Bloomberg Germaniya Grenlandiyani o‘z ichiga olgan Arktikani himoya qilish uchun NATO «Arktika qo‘riqchisi» qo‘shma missiyasini tuzishni taklif qilishi haqida xabar bergan edi. Xavotir uchun jiddiy asos yo‘q, dedi Oslodagi Frityof Nansen instituti Arktika bo‘yicha mutaxassisi Andreas Ostxagen. Grenlandiya atrofidagi suvlar «Rossiya va Xitoy kemalari bilan to‘lib-toshgani» haqida dalillar juda kam. Avvalroq diplomatlar Trampning da’volari yolg‘on ekanini ma’lum qilgandi.

Cheklov choralari sifatida Yevropa yaqinda imzolangan Yevropa Ittifoqi va AQSh o‘rtasidagi savdo kelishuvining ayrim elementlarini to‘xtatib qo‘yishi, shuningdek, Amerika texnologiya kompaniyalariga nisbatan nazorat bosimini kuchaytirishi mumkin. Yanada radikal g‘oyalar Yevropadagi AQSh harbiy bazalarini yopish yoki AQSh g‘aznachilik obligatsiyalaridagi Yevropa aktivlarini ommaviy sotishni nazarda tutadi.

Xalqaro aloqalar bo‘yicha Yevropa kengashining tadqiqotlar bo‘yicha direktori Jyeremi Shapiro Yevropa Ittifoqi bunday choralarni qabul qilish uchun ko‘pchilik ovoz to‘play olishiga shubha qildi, ularning aksariyati tiyib turishdan ko‘ra ko‘proq qasosga o‘xshaydi. Uning fikricha, Yevropa qo‘shinlarini Grenlandiyada joylashtirish va ularni rotatsiya qilish imkoniyatini ko‘rib chiqish oqilona bo‘lar edi. Yana bir variant - mahalliy hokimiyat ruxsatisiz Grenlandiya resurslarini o‘zlashtirish bilan shug‘ullanadigan Amerika kompaniyalariga qarshi sanksiyalar.

Uchinchi variant Tramp shunchaki Grenlandiyadan chalg‘ib, boshqa narsaga o‘tib ketishiga umid qilishdan iborat. Nashrga ko‘ra, orolning kuch bilan bosib olinishini amerikaliklarning atigi 4 foizi qo‘llab-quvvatlaydi. Bundan tashqari, AQSh prezidentining bundan ham muhimroq tashvishlari bor: 2026 yil noyabr oyida bo‘lib o‘tadigan oraliq saylovlar va Erondagi vaziyat.

«Ehtimol, Venesueladagi operatsiyadan keyingi eyforiya yo‘qolgach, u o‘ziga boshqa maqsad topadi. Uning qat’iy ritorikasi daniyaliklarni xavfsizlik yoki resurslarni qazib olish bo‘yicha yon berishga majburlash uchun mo‘ljallangan muzokara usuli bo‘lishi mumkin. Hech bo‘lmaganda, Yevropa shunga umid qilmoqda», deb xulosa qildi The Economist.

15 yanvarga o‘tar kechasi Trampning Grenlandiyani anneksiya qilish haqidagi tahdidlari fonida Yevropaning olti davlati, jumladan Fransiya, Germaniya, Shvetsiya va Norvegiya orolga o‘z qo‘shinlarini yuborishga qaror qilgani ma’lum bo‘ldi. Daniya TIV rahbari Rasmussenning aytishicha, uning mamlakati qo‘shimcha mablag‘ ajratish orqali mintaqa mudofaa qobiliyatiga qo‘shgan hissasini ham oshirdi.