Tramp Grenlandiyani sotib olmoqchi – AQSh tarixda ko‘plab hududlarni sotib olgan

AQSh prezidenti Donald Tramp NATO bilan kelishuv doirasida AQSh Grenlandiyaga to‘liq va doimiy kirishga erishganini aytdi.

«Haqiqatan ham muzokaralar olib borilmoqda, tafsilotlar muhokama qilinmoqda. Lekin mohiyatan bu to‘liq kirishdir. Vaqt bo‘yicha cheklovlar yo‘q», dedi u.

Tramp bir necha bor Grenlandiyani nazorat qilish AQShga Xitoy va Rossiya tomonidan kuchayib borayotgan tahdidlarni himoya qilish va ularga qarshi turish, shuningdek, AQShning ko‘p darajali raketaga qarshi mudofaa tizimini yaratish bo‘yicha «Oltin gumbaz» dasturini rivojlantirish uchun zarurligini tushuntirgan.

Vashington bir asrdan beri orolni qo‘lga kiritishga harakat qilmoqda. Grenlandiyani sotib olishga AQSh 1946 yilda eng yaqin kelgandi – shunda ular Grenlandiya uchun 100 million dollar (hozirgi kurs bo‘yicha deyarli 1,7 milliard dollar) taklif qilgan, biroq rad javobini olgan.

AQSh XIX - XX asrlarda bir nechta xaridlar orqali hududini kengaytirgan. RBK ularni sanab o‘tdi.

- 1803 yilda AQSh prezidenti Tomas Jyefferson Fransiyadan Yangi Orleanni sotib olishni rejalashtirdi, ammo oxir-oqibat AQSh maydoni 2,1 million kvadrat kilometr bo‘lgan butun Luiziana mustamlakasiga 15 million dollar (hozirgi kurs bo‘yicha 430,3 million dollar) evaziga ega bo‘ldi. Mamlakat hududi ikki barobar kengaydi. Hozir bu yerlarda 15 ta shtat bor.

- 1819 yilda AQSh Ispaniyadan Floridani 5 million dollar (hozirgi kurs bo‘yicha 127,6 million dollar) kompensatsiya evaziga oldi.

- 1845 yilda AQSh Meksikadan Texasni 18,3 million dollar (hozirgi kurs bo‘yicha 778,3 million dollar) kompensatsiya evaziga oldi.

- 1848 yilda Meksika bilan bo‘lgan urushdan so‘ng, AQSh kelajakdagi Kaliforniya va Nevada kabi ulkan hududlarni qo‘lga kiritdi. 1854 yilda temir yo‘l qurilishi uchun AQSh Meksikadan 10 million dollar (hozirgi kurs bo‘yicha 385,9 million dollar) evaziga Mesilla hududini sotib oldi (Gadsden shartnomasi).

- 1867 yilda AQSh Rossiya imperiyasidan Alyaskani 7,2 million dollar (hozirgi kurs bo‘yicha 157,7 million dollar) evaziga sotib oldi - tanqidchilar masxara qilgan kelishuv keyinchalik Vashingtonga juda boy resurslar olib keldi va hududning o‘zi 49-shtatga aylandi.

- 1917 yilda Vashington Daniya bilan hozircha yagona muvaffaqiyatli bitimni amalga oshirishga muvaffaq bo‘ldi. AQSh mintaqada harbiy ishtirokini kuchaytirish maqsadida Karib dengizidagi Virjiniya orollarining bir qismini 25 million dollar (hozirgi kurs bo‘yicha 633,1 million dollar) evaziga sotib oldi. Bugungi kunda bu AQShning mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish huquqiga ega bo‘lgan nodavlat hududi hisoblanadi.