Jahon banki Markaziy Osiyoda birinchi elektr energiya bozori yaratilishini qo‘llab-quvvatlaydi

Dastur Markaziy Osiyoda birinchi elektr energiya bozorini yaratish, mintaqaviy savdoni rivojlantirish, elektr uzatish tizimlarining o‘tkazuvchanlik qobiliyatini kengaytirish va qayta tiklanadigan energiya manbalarining mintaqa mamlakatlari energiya tizimlariga keng ko‘lamli integratsiyasi uchun asos yaratishga qaratilgan.

REMIT dasturining birinchi bosqichi doirasida Qirg‘iziston, Tojikiston va O‘zbekiston, shuningdek, Markaziy Osiyo davlatlarining «Energiya» muvofiqlashtiruvchi-dispetcherlik markazi dasturning tegishli tadbirlarini amalga oshirish uchun umumiy qiymati 143,2 million dollarlik grantlar va imtiyozli moliyalashtirishni oladi.

Ushbu mablag‘lar Jahon bankining Xalqaro taraqqiyot assotsiatsiyasi (MAP) resurslaridan 140 million dollar va Markaziy Osiyo uchun suv-energetika dasturi (CAWEP) grantlari shaklida 3,2 million dollarni o‘z ichiga oladi.

Markaziy Osiyo uchun suv-energetika dasturi (CAWEP) Jahon banki tomonidan Yevropa Ittifoqi, Shveytsariya va Buyuk Britaniya bilan hamkorlikda boshqariladigan donorlik maqsadli jamg‘armasi hisoblanadi. Dastur mintaqaviy hamkorlikni rivojlantirish, Markaziy Osiyo mamlakatlarida suv va energetika xavfsizligini mustahkamlashga qaratilgan.

Markaziy Osiyoda elektr energiyasiga bo‘lgan talab tez sur’atlar bilan o‘sib bormoqda va hozirgi tendensiyalardan kelib chiqib, 2050 yilga borib uch barobar oshishi mumkin. Mintaqa iqtisodiyotining o‘sishi, aholi sonining ko‘payishi, sanoatning rivojlanishi va shaharlarning kengayishi bilan arzon, ishonchli va barqaror energiyaga bo‘lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda.

Energiya xavfsizligi va arzonligini oshirish uchun katta salohiyatga qaramay, Markaziy Osiyoda elektr energiyasi savdosi hali ham cheklangan bo‘lib qolmoqda va elektr energiyasiga bo‘lgan umumiy talabning atigi 3 foizini tashkil etadi. Qayta tiklanadigan energiya manbalari elektr energiyasi ishlab chiqarishning atigi 4 foizini tashkil qiladi, garchi mintaqa boy va bir-birini to‘ldiruvchi toza energiya resurslariga ega bo‘lsa-da, ular hali ham to‘liq foydalanilmayapti.

REMIT dasturi mintaqaning bir-birini to‘ldiruvchi energiya resurslaridan, jumladan, Qirg‘iziston va Tojikistondagi gidroenergetika, Qozog‘iston, Turkmaniston va O‘zbekistondagi issiqlik elektr stansiyalarida elektr energiyasi ishlab chiqarish, shuningdek, Markaziy Osiyoning barcha mamlakatlarida o‘sib borayotgan quyosh va shamol energiyasi salohiyatidan foydalanishga qaratilgan.

Keyingi o‘n yil ichida REMIT dasturi elektr energiyasi savdosi hajmini yiliga kamida 15 000 Gvt·soatgacha oshirishga yordam beradi - bu butun Markaziy Osiyo bo‘ylab millionlab odamlarning yillik ehtiyojlarini qondirish uchun yetarli. Shuningdek, u elektr uzatish liniyalarining o‘tkazuvchanlik qobiliyatini 16 GVt gacha uch baravardan ko‘proqqa oshirishga, shuningdek, mintaqa mamlakatlarining energiya tizimlariga 9 GVt gacha toza energiya quvvatlarini integratsiyalashuvini ta’minlashga yordam beradi.

Mintaqaviy energetika integratsiyasini mustahkamlash yanada muvozanatli va barqaror energiya tizimini yaratish, elektr ta’minotidagi uzilishlarni kamaytirish, uy xo‘jaliklari va biznes uchun energiya narxini pasaytirish imkonini beradi.