Kubaga «hujum qilgan» bosqinchilar o‘ldirildi. AQShning kommunist qo‘shnisida nimalar bo‘lyapti?

25 fevral kuni Kuba kuchlari Florida shtatida ro‘yxatdan o‘tgan tezyurar qayiqda Kuba suvlariga suzib kirgan va patrullarga qarata o‘t ochgan to‘rt nafar surgundagi shaxsni o‘ldirdi. Qayiqdagi yana olti kishi yaralangan. Kuba Ichki ishlar vazirligi ushbu guruh hukumatga qarshi bo‘lgan kubaliklardan tashkil topganini, ularning ayrimlari ilgari hujumlarni rejalashtirganlikda ayblanib qidiruvda bo‘lganini bildirdi.

Reuters'ning Kuba rasmiylariga tayanib yozishicha, ular AQShdan kamuflyaj kiyimida hamda hujum miltiqlari, to‘pponchalar, qo‘lbola portlovchi moddalar, zirhli jiletlar bilan qurollangan holda kelgan.

Floridada ro‘yxatdan o‘tgan tezyurar qayiq Havanadan taxminan 200 km sharqda, Kuba shimoliy qirg‘og‘iga bir dengiz mili masofasigacha kelgan. Shundan so‘ng unga Kuba chegara patruli bo‘linmasining besh nafar a’zosi yaqinlashgan. Hujumchilar esa tezyurar qayiqdan o‘t ochgan va Kuba kemasi qo‘mondoni yaralagan.

Hujumchilar kim edi?

Kuba hukumati qayiqda bo‘lgan olti nafar mahbusning shaxsini aniqlagan. Ulardan ikki nafari — Amixail Sanches va Leordan Enrike Kruz ilgari Kubada terrorchilik harakatlarini rejalashtirganlikda gumonlanib qidiruvda bo‘lgan. Qolgan to‘rt kishi Konrado Galindo, Xose Manuel Rodriges, Kristian Ernesto va Roberto Askora ekani aytildi.

«Qo‘lga olinganlarning dastlabki ko‘rsatmalariga ko‘ra, ular terrorchilik maqsadida mamlakat ichkarisiga suqilib kirishni ko‘zlagan», - deyiladi Ichki ishlar vazirligi bayonotida. Vazirlikning qayd etishicha, yaralanganlar evakuatsiya qilingan va ularga tibbiy yordam ko‘rsatilmoqda.

Floridada ro‘yxatga olingan kema 1981 yilda ishlab chiqarilgan qariyb 7,5 metrlik Pro-Line motorli qayig‘idir. New York Times'ning yozishicha, bu Kuba rasmiylari taqdim etgan ro‘yxatga olish raqamiga mos keladi. Odatda bunday qayiq 8 tadan 10 tagacha odamni sig‘dira oladi. Kuba rasmiylari chorshanba kuni hujumga uchragan qayiqda 10 kishi bo‘lganini bildirdi.

Bundan tashqari, Kuba o‘z hududida yana bir kubalik kishini — Duniel Ernandesni hibsga olganini ma’lum qildi. U AQShdan orolga kelayotgan hujumchilarni kutib olish uchun kelgani aytilmoqda. Halok bo‘lganlardan biri Mishel Ortega Kasanova ekani aniqlandi, qolgan uch kishining shaxsi hali aniqlanmagan.

AQSh voqeani o‘rganmoqda

Davlat kotibi Marko Rubio jurnalistlarga bu Qo‘shma Shtatlarning operatsiyasi emasligini va unga AQSh hukumati xodimlarining aloqasi yo‘qligini aytdi. Rubioning so‘zlariga ko‘ra, Kuba rasmiylari hodisa haqida AQShni xabardor qilgan. Biroq AQShning Havanadagi elchixonasi sodir bo‘lgan voqeani mustaqil ravishda tekshirishga harakat qiladi.

«Biz bu borada o‘z ma’lumotlarimizga ega bo‘lamiz, aynan nima sodir bo‘lganini aniqlaymiz. Bu yerda bir qator holatlar bo‘lishi mumkin. Ochiq dengizda bunday otishmalarni ko‘rish juda noodatiy holat», - dedi Rubio.

AQShning Kubaga dengiz orqali qo‘shni shtati – Florida siyosatchilari esa Kuba bergan ma’lumotlarga ishonmasligini aytmoqda. Xususan, Florida bosh prokurori Jyeyms Utmayer shtat va federal huquq-tartibot idoralari bilan hamkorlikda tergov ochilishini aytdi. «Kuba hukumatiga ishonib bo‘lmaydi va biz ushbu kommunistlarni javobgarlikka tortish uchun qo‘limizdan kelgan barcha ishni qilamiz», - deya prokurorning so‘zlarini keltirmoqda NYT.

Floridadan saylangan respublikachi kongressmen Karlos Ximenes esa o‘z bayonotida sodir bo‘lgan voqeani «qirg‘in» deb atadi va zudlik bilan federal tergov o‘tkazishga chaqirdi. «AQSh rasmiylari qurbonlar orasida AQSh fuqarolari yoki qonuniy rezidentlari bor-yo‘qligini aniqlashi va aynan nima sodir bo‘lganini tasdiqlashi kerak», - degan Ximenes.

Tramp Kubaga bosim boshladi

Bosqinchilar bilan bog‘liq ushbu voqea AQSh orolga neft yetkazib berishni deyarli butunlay to‘sib qo‘ygani natijasida kommunistik hukumatga bosim kuchaygan bir paytda yuz berdi. 2025 yilda Oq uyga qaytgan Donald Kuba uchun iqtisodiy va siyosiy «qamal»ning yangi, ancha qattiqroq bosqichini boshlab berdi.

Xususan, 2026 yil 3 yanvarda Amerika maxsus kuchlari Karakasda Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni qo‘lga oldi. Bu esa Kuba uchun «hayot yo‘li»ning uzilishi edi: Kuba iqtisodiyoti o‘n yillar davomida Venesueladan keladigan arzon neftga tayanib kelgan.

Kubaning eng yaqin strategik ittifoqchisi hokimiyatdan ketdi, neft yetkazib berish butunlay to‘xtadi. Tramp ma’muriyati esa nafaqat Amerika kompaniyalariga, balki dunyoning istalgan davlatiga Kubaga neft tashishni taqiqladi.

Ayni kunlarda Kuba energetik falokat yoqasida. Turli ma’lumotlarga ko‘ra, elektr energiyasi kuniga bir necha soatlab o‘chirilmoqda, transport tizimi falajlangan, oziq-ovqat ishlab chiqarish va muzlatish tizimlari to‘xtab qolgan. Ekspertlar buni orol iqtisodiyotining «erkin qulashi» (free fall) deb atamoqda.

Bundan tashqari, AQSh harbiy-dengiz kuchlari Karib dengizida kontrabandaga qarshi kurash borasida juda faollashgan.

Kuba qanday qilib kommunistik davlat bo‘lib qolgan?

Aslida Fidel Kastro boshidanoq kommunist bo‘lmagan. 1959 yilda Kastro boshchiligidagi «26 iyul harakati» AQSh tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan diktator Fulgensio Batistani ag‘dargan. Ularning o‘sha paytdagi shiori kommunizm emas, balki «Ozodlik va ijtimoiy adolat» edi.

1959 yildagi g‘alabadan keyin Kastro agrar islohotlar o‘tkazdi va AQSh kompaniyalariga tegishli yerlarni milliylashtirdi. Vashington bunga javoban Kuba shakariga boykot e’lon qildi. AQSh iqtisodiy bosimidan so‘ng Kuba o‘zini saqlab qolish uchun SSSR bilan ittifoqchilikni tanladi.

1961 yilda Kastro rasman Kuba inqilobi «sotsialistik» xarakterga ega ekanini e’lon qildi. Tahlilchilarga ko‘ra, Kuba SSSR uchun «Sovuq urush»dagi eng qimmatli strategik sovg‘a — AQShning «biqinidagi» harbiy platsdarm edi.

SSSR Kuba shakarini jahon bozoridan qimmatroq narxda sotib olar, evaziga esa arzon neft, oziq-ovqat va sanoat uskunalari yetkazib berardi. Moskva orolni eng zamonaviy qurollar bilan ta’minladi.

Buning oqibatida 1962 yilga kelib «Karib inqirozi» sodir bo‘ldi – dunyo yadroviy halokat yoqasiga kelib qoldi. Insoniyatni yadro urushiga eng yaqin olib kelgan hodisa 13 kunda hal bo‘ldi: SSSR raketalarni Kubadan olib chiqib ketishga rozi bo‘ldi. Evaziga AQSh Kubaga hujum qilmaslikka va’da berdi hamda keyinchalik Turkiyadagi raketalarini olib tashlashga kelishdi.

Shundan so‘ng Mayamida to‘plangan kubalik surgundagi muhojirlar uzoq vaqtdan beri Kuba hukumatini ag‘darish yoki uning qulashini orzu qilib kelishadi. Masalan, 1961 yilda AQSh Markaziy razvedka boshqarmasi qo‘llab-quvvatlovi ostida kubalik muhojirlar «Cho‘chqalar qo‘ltig‘i» (Bay of Pigs) bosqinini amalga oshirgan. Ammo bu muvaffaqiyatsiz operatsiya Fidel Kastroni kuchaytirish bilan birga, uni Sovet Ittifoqi bilan yanada yaqinlashtirgan.

Boshqa kubalik harbiylashtirilgan guruhlar ham o‘tgan o‘n yilliklar davomida sabotaj harakatlarini amalga oshirishga urinib keladi.

So‘nggi bosqinchilik hujumida ham muxoliflar Kuba rahbarlarining kuchsizligini ko‘rsatuvchi so‘nggi voqealardan ruhlangan bo‘lishi mumkin.

Xulosa qilib aytganda, 2026 yilning boshiga kelib Kuba hukumati o‘z tarixidagi eng og‘ir sinovlardan birini o‘tkazmoqda. O‘tgan asrdan farqli o‘laroq, hozir orolning «orqasida turadigan» qudratli homiy yo‘q: Rossiya Ukrainadagi urush bilan band, Venesuelaning yangi rahbarlari esa AQSh izmida.