«Медиа бозорга тузатиб бўлмас молиявий зарар етади» — Масс-медиа фонди реклама тўғрисидаги қонун лойиҳасини танқид қилди

Баёнотда янги қонун натижасида айниқса телерадиоканаллар миллиардлаб сўм йўқотиши мумкинлиги алоҳида таъкидланган.

«Реклама тўғрисида»ги қонуннинг янги таҳрирдаги лойиҳаси ўтган ой охирида Олий Мажлис Қонунчилик палатасида концептуал жиҳатдан маъқулланган эди.

Қонун лойиҳасида товарларнинг такрорий рекламасини бир блокда жойлаштиришни тақиқлаш таклиф қилинмоқда. Бироқ, Масс-медиа фондининг билдиришича, бир маҳсулот учун рекламаларни битта реклама блокида жойлаштириш амалиёти бутун дунёда қўлланилади ва кўпинча бу амалиётга йирик халқаро реклама берувчилар (инвесторлар) мурожаат қилишади.

«Масалан, аксарият компаниялар бутун дунё бўйлаб имидж рекламасини ўтаказиш билан бир вақтнинг ўзида алоҳида бозор акцияларини фаоллаштириш учун ҳам реклама тарғиб қилади. Шу ўринда, реклама роликлари, уларнинг моҳияти ва мақсади ҳар хил бўлиши мумкин, аммо маҳсулот бир ва маркетинг стратегиясига кўра, уларни битта реклама блокига жойлаш мумкин», – дейилади расмий муносабатда.

Қонун лойиҳасида рекламанинг умумий ҳажми бир соатлик эфир вақтининг 15 фоизидан ва кунлик эфир вақтининг 10 фоизидан ошмаслиги кераклигини белгилаш таклиф қилинган. Бироқ, Масс-медиа фондининг қайд этишича, АҚШ, Япония ва Жанубий Корея каби кўплаб мамлакатлар телерадиоканалларида реклама вақти чекланмаган. Европа Иттифоқи, Марказий Осиё, Индонезия, Озарбойжон, Беларус каби бир қатор бошқа мамлакатларда эса реклама телерадиоканаллар кунлик эфир вақтининг 20-25 фоизидан ошмаслиги белгиланган.

«Қонунда унинг таъсир доираларини аниқлаш муҳим. Масалан, ОАВ сайлов олдидан номзодларнинг тарғибот ва бошқа турдаги реклама материалларини эфирга узатишга ва ўз саҳифаларида жойлашга мажбур бўлади. Бундай ҳолда, ушбу роликларнинг ҳажми реклама учун ажратилган умумий эфир вақтидан ҳисобланмаслиги керак.

Фонд 30 дақиқа давом этадиган телерадиодастурларда ОАВ таҳририятларига лойиҳада кўрсатилган 3 дақиқа ўрнига 5 дақиқалик реклама блокини жойлаштиришга рухсат берилиши керак, деб ҳисоблайди. Ишончимиз комилки, ҳеч бир ОАВ таҳририяти томошабинлар сонини йўқотиб, уларнинг қизиқишларига зарар келтирадиган реклама блокларини шакллантиришга йўл қўймайди», – дея қайд этилган фонд баёнотида.

Масс-медиа фондининг ҳисоблашича, муайян товар ва хизматларнинг ижтимоий аҳамиятини ҳисобга олган ҳолда, шахсий гигиена воситалари, тиббий хизматлар, она сути ўрнини босувчи ёрмалар каби озиқ-овқат маҳсулотлари рекламасига тақиқ қўйиш заруриятини чуқурроқ ўрганиш керак.

«Ҳозирда реклама берувчиларни жалб қилишда қийналаётган босма ОАВлар ҳам чекланган реклама ҳажмидан сезиларли зарар кўради.

Бунинг оқибатида Ўзбекистонда реклама учун талаб бозорда мавжуд бўлган миллий телерадиоканаллар таклифидан анча юқори бўлиши юзага келади. Натижада эса, реклама берувчилар сунъий равишда чет эл телеканаллари ва хорижий интернет платформаларига суриб қўйилади, уларнинг даромадлари эса Ўзбекистон иқтисодиётига кирмайди ва бизда солиқ солинмайди», – дея таъкидланган расмий билдиришда.

Миллий масс-медиа фонди реклама тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузганлик учун ҳаддан ташқари юқори жарималар қўлланилиши норозиликка сабаб бўлаётганига эътибор қаратган.

Қайд этилишича, фонд март ойида бу қонун лойиҳасининг асосий ташаббускори ва ишлаб чиқувчиси бўлган Монополияга қарши курашиш қўмитасига таклиф ва тавсияларини юборган, бироқ бу таклифлар парламент муҳокамасига киритилган лойиҳада акс этмаган.

«Фонд парламентнинг «Реклама тўғрисида»ги қонун лойиҳасини янги таҳрирда муҳокама қилиш ва янада ривожлантиришга барча манфаатдор томонларни, авваламбор, оммавий ахборот воситалари вакилларини жалб қилиши керак, деб ҳисоблайди.

Агар жоиз бўлса, фонд лойиҳанинг Олий Мажлис Қонунчилик палатасида бу каби муҳокамасининг ташкил этилишида ёрдам кўрсатишга тайёр», – дея якунланади Миллий масс-медиани қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш жамоат фонди баёноти.

Аввалроқ қонун лойиҳаси юзасидан фикр билдирган Масс-медиа фонди раиси Комил Алламжонов депутатларни ўзлари қабул қилаётган қонунларнинг оқибатлари ҳақида ўйлашга чақирганди. «Туппа-тузук ишлаб турган тизимни бузиш кимга керак?» деганди Алламжонов.

Бунга жавобан икки депутат – қуйи палата вице-спикери Алишер Қодиров ва «Юксалиш» ҳаракати раиси Бобур Бекмуродов қонун лойиҳаси биринчи ўқишда концептуал жиҳатдангина қабул қилингани, ҳали иккинчи ва учинчи ўқишлар борлигини айтишганди.