«Qulagan devorni suvaş» - «Oltin qalam» mukofoti kimlarga nima uçun berilmoqda?
|20:54 / 05.05.201736 98625 min
Foto: nuz.uzFoto: nuz.uz
3 may kuni «Turkiston» saroyida Özbekiston Jurnalistlari ijodiy uyuşmasi ta'sis etgan «Oltin qalam» XII Milliy mukofotini topşiriş marosimi bölib ötdi.
Bu yilgi «Oltin qalam» tanlovida 520 jurnalist 9 ming 500 ga yaqin materiali bilan qatnaşdi. Boş Milliy mukofotga «Tafakkur» jurnali tahririyati sazovor böldi. Ğolib jamoa maxsus diplom, «Oltin qalam» kökrak nişoni, statuetkasi va mamlakatimizda belgilangan eng kam iş haqining 200 barobari miqdoridagi pul mukofoti bilan taqdirlandi. Internet jurnalistika yönalişida qatorasiga ikkinçi yil «Kun.uz» muxbiri sovrindor böldi.
Bu yilgi taqdimotdan keyin jamoatçilikda tanlovning ötkazilişi tartibi köpdan-köp e'tirozlarga sabab bölmoqda.
Taniqli jurnalist Sanjar Saidning «Oltin qalam-2017» kimlarningdir şaxsiy tomorqasiga aylangan tanlov bölib qolgani haqidagi keskin fikrlari ortidan boşqa bir nomdor jurnalist Behzod Qobulov bu mavzuga ança bosiqlik bilan atrofliça töxtaldi.
Uning «Mezon» sarlavhasi ostidagi navbatdagi maqolasida «Oltin qalam» mukofoti kimlarga nima uçun topşirilayotgani haqidagi mulohazalari bayon etilgan. U köpçilik tili uçidagi, dilidagi gaplarni yozgan. Bir söz bilan aytganda jurnalist jurnalistikada vijdon tuşunçasini saqlab qolişga çaqiradi. Quyida uşbu post özgartirişlarsiz keltiriladi:
Avvali Hammasini qaytarib ötirmayman: öşa mukofot haqida soz-nosoz gaplar köpaydi. Özimga savol beraman: e'tirozlar haqlimi? Şu, şu va şu gaplar rostmi?.. Bölayotgan gap-sözlarga köra, vaziyat şundayki: bilganlarning oğzida talqon, biz kabi bilmasvoylar soldi töpolon. “Xöş, bu mukofot haqida nimalarni bilasan özi?” deya özimga savol berdim. Keyin uşbuni yozdim...
Boşlamada aytişim kerak: “Oltin qalam”ga har yili, asosan oila a'zolarimning qistovi bilan hujjat topşiraman. Ular televideniyedagi dabdabali, odamni kuraşlarga çorlaydigan da'vatkor reklamani körişadi va heç bölmasa, jurnalistikada adolat borligiga negadir qattiq işonişadi. Men esa ularga bu mulohazaning ziddini uqtira olmayman, bor gapni aytişga tilim bormaydi.
Aytgança, topşiraman, deyişim xato, heç qaçon özim borib hujjat topşirmaganman. Ayolim qiladi bu işlarni. Materiallarimni erinmay yiğadi, saralaydi va h.k. Bu gal özim topşirdim. Kutganimdek, mukofot olmadim. Bilamanki, bu mukofotga ega çiqiş uçun pişiq-puxta maqolalarning özi yetarli emas. Töğri, mutloq umidsiz emasdim. Biroq, quruq seriya davom etişini taxmin-u tusmol qilardim, galdagi mağlubiyatga özimni ruhan tayyorlab borardim.
Bilasizmi-yöqmi, tanlov şartlari, saralaş usullari antiqa. Geografiya, jins, millat, til va h.k. Taniqli publitsist Abduqahhor Ibrohimov tanlovga hujjat topşirganda, yiğma jildni yelimlab qöygan ekan. Mukofot tegmagaç, öşa jildini qaytarib olib ketişga kelganda körsaki, uning materiallari hatto oçib körilmagan, yelimlangan holida turgan ekan!.. Demoqçimanki, mening işlarim ham aqalli oçib körilmaganiga işonaman. Çunki, bu yil ança “şakkok”lik qildim. Yurtimda katta özgarişlar boşlanganda, jurnalistlarga öz mavqeini tiklaş uçun tarixiy vaziyat yetilgan bir şaroitda, Tohir Malik iborasi bilan aytganda, “pista qilib” ötirmadim. Xususan, ÖzA, TVdagi ayrim nuqsonlar, kulgiga loyiq harakatlar haqidagi ba'zi mulohazalarim, dadillikni yanada kuçaytiriş haqidagi takliflarim, agarçi OAV rivoji, sözning mutaborak maqomi yölida izsiz ketmagan bölsa ham, kimlarningdir qitiq-patiga tekkanini tusmol qilardim. Ehtimol, ong osti (podsoznaniye) içki bir öjarlik bilan ğirrom mukofotlarga qarşi şu tarz isyon qilgan, fikrimni oçiq aytişga majburlagandir. Tasavvur qilingki, bir işni bajarsangiz ijtimoiy-siyosiy rağbat olasiz, bajarmasangiz vijdon huzurda böladi. Bu işning nomi jim turiş edi. Ming şukrki, men jim ötira olmadim. Buning evaziga vijdonim bilan xoli qolganimda mukofotlardan-da ziyoda mukofot olaman – “Sen zörsan, mağrursan, ikki közingni möltiratib “tepa”ga tikilmaysan, birovga yoqiş, oçko oliş ilinjida yozmaysan, yaltoqi emassan!” deydi u. Ziyoli va ijodkor odam uçun öziga özi çiqargan hukm, bahodan ziyoda baho yöqligini tuşungan-tuşunadi.
Bu gaplarni aytişdan murod şuki, heç kimda sözlarimning mutlaqo samimiy ekaniga şubha bölişini istamayman. Quyida nomlari keltiriladigan döstlarda ham, tanlov hay'atidagi tanişlarda ham. Ular bilib qöyişlarini istardimki, menda alamzadalik kayfiyati yöq. Fikrlarim mukofot olganlarga nisbatan e'tiroz emas, saralaş mexanizmining tanqidiy tahlili, xolos.
Boş milliy mukofot
Joriy yil bu mukofot ardoqli jurnalimiz – “Tafakkur”ga berilganida qanday mantiq bor? Jurnalni muntazam kuzatib boradigan ziyolilar bu xabarni eşitganida dastlab: “E, qoyil, haqli edi!” qabilida öylaganmi yoki “Va nihoyat berişibdi-da, bor ekan-ku, adolat” deganmikan? Savolning javobini qalbingizga kömib, gapning davomini eşiting.
Xo‘-o‘-öş, bilganim şuki, “Tafakkur”ning eng zör davrlari, darhaqiqat, har bir çiqişi jamiyat hayotida katta aks-sado bergan yillarini eslaysizmi? Adabiyotşunos Şuhrat Rizayevning ta'biri bilan aytganda, öşanda vatanimiz ziyolilari ikkiga: “Tafakkur”ni öqiy oladigan va öqiy olmaydiganlarga bölinar edi. Töğri, jurnal bugungi holida ham imlo va inşo yuzasidan boşqalardan bir emas, ikki-uç qadam oldinda. Demoqçimizki, adolat taqozosiga köra, ularga bu mukofot allaqaçonlar topşirilişi kerak edi. Darvoqe, Boş muharrirning taqdirlaş marosimida aytgan serma'no sözlarida ham baayni hodisaga, dunyoning ajab işlariga taassuf bor edi. Demak, şunisi ayonki, “Tafakkur”çilarni mukofotlaş, ya'ni “keçikkan izhor”ning kasriga, ayni şu yilda jonini jabborga topşirgudek işlagan qaysidir qalamtutar diltang vaziyatda qolgan. U ehtimol sizdirsiz, balki boşqadir, muhimi vaziyat şunday, oğaynilar.
Erkin A'zam – mard ijodkor. “Bu meninggina mukofotim” degan gapni aytmadi. Sahnaga jamoasi bilan kötarildi. Jamoaviy mukofotni şaxsan öziniki sanagan muharrirlarni ham körgan, köp qatori “aning andoğ qilğuliklariğa” kulib qöya qolgan çiqarsiz. Qiyosan aytganda, Erkin A'zamdek şaxsiyati butun, irodasi metin ijodkorga atalmiş rağbatda keçikişdan bölak jihat, ğirromlik yöqligini hamma, jumladan, ijtimoiy tarmoqlarda alamnok yozayotganlar ham bilib, e'tirof qilib turibdi.
Şunga qaramay, uşbuni öqiyotganlarning vijdoniga havola qilib bir savol yöllayman: “Tafakkur”ga aynan şu yili Boş milliy mukofot taqdim etilişi adolatdanmi? Yaşirmay aytaman, mening javobim: “Yöq”. Ötgan yillar, xizmatlar uçun beriladigan mukofotlar boşqa, davriylikdagi jonbozlik uçun beriladigan mukofotlar boşqadir.
Eslataman: “Oltin qalam” Milliy mukofoti har yili 31 martdan 31 martgaça bölgan oraliqda e'lon qilingan materiallar uçun beriladi.
Matbuot
“Yoş kuç”ni öqiysizmi? Dangal ayting, ulardagi kreativlik, davr mohiyatini anglab, qoliplarni parçinlab söz aytiş, haqiqatning köziga tikka qaraş, şakl va mazmunni omixtalaş yana qaysi naşrda bor? “Yoşlik”ni-çi, gohida öqib turibsizmi? Bu ixçamgina jamoa publitsistlarning yangi avlodini kaşf, jalb eta olganiga nima deysiz? Goh-gohida yoş, jamoatçi publitsistlarni jamlab mavzu, yönaliş berib turadigan mamlakatimizdagi yagona naşr aynan “Yoşlik” ekanini bilasizmi, döstlar? Aytib qöyayki, bu jurnallarga aloqam yöq. “Yoşlik”da qaçondir e'lon qilingan maqolam esa boşqa mavzuda. Publitsistlarning yangi avlodi deganda özimni nazarda tutmadim.
Yana mulohazada davom etamiz: bugungi “Jamiyat” gazetasining jur'ati yana qaysi naşrda bor? Davlat rahbarining har bir irodasini qadamma-qadam tarğib, tahlil, tafakkur qilayotgan şunday naşr bormi yana? Har çiqişida yuzga yaqin mavzuni qamrab olayotgan rasmiy gazeta ham ehtimol faqat şudir. Tanqid tiğini tahlilga qoriştirişda bayroqdor bölayotgan naşr ham “Jamiyat” ekanini özaro gurunglarda oçiq-oydin e'tirof etamiz-ku! Ammo e'tiborga kelganda, vaziyat özgarib qolibdi. Sababini bilasizmi? Çunki, gazeta yaqinda “E'tirof”ni olgan, vassalom. Tuşuntirib bölmaydigan qoidalarga köra, bitta gazetani, bordiyu u çindan ham şunga arzigan taqdirda ham, qayta va qayta e'tirof etiş mumkin emas.
“Darakçi” degan gazetani sap-sariqqa çiqarib qöyganmiz. Lekin öylab körilsa, ular kundalik hayotimizda nima bilan töqnaş kelsak öşalarni yozadi. Sariq matbuot esa boşqa mavzu. Bizda sariq matbuot şakllanişi uçun vaziyat yöq hali. Ularning öquvçi topişga intilişini noxolis baholaş tufayli gazeta rasmiy nazardan çetda qolib ketayapti. Bugun katta gazetalarda yangilik deya quloç-quloç maqolalar yozilayotgan mavzular allaqaçon “Darakçi”da muhokama qilingan, tanqidiy-tahliliy materiallar turkumi çop etilgan bölib çiqadi. Yaqin kunlarda, deylik, obuna masalasi kun tartibidan tuşib, barça naşrlarga tenglik taqdim etilsa, “Bor, öz aravangni özing tort, majburiy obuna nimasi, şunday yozki, kerak bölsa, odamlar gazetangni qidirib öqisin”, deyilsa, işonamanki, boşqalar ham aynan “Darakçi”ning yölidan boradi. Öquvçi topiş, jalb qiliş uçun odamlarning tilidagi mavzularni kötaradi. Istaysizmi-yöqmi, kelajak şunday böladi. Majburiy obuna deganlari boqiy jarayon emas. Tobora umri tugab borayotgan voqelik.
Çori Latipov – ustozim, talaba yigitni “Mahalla” gazetasiga işga jalb qilib, töğri yozişni örgatgan ilk ma'naviy rahnamom. Sirojiddin Sayyid özbekning katta şoiri, köp, juda köp şe'rlarini yod bilaman. Ammo bu mavzuda gap ketganda, ularga bölgan şaxsiy simpatiyamni çetga surişga majburman: meni keçirsinlar.
Xullas, “Özbekiston adabiyoti va san'ati” va “Qişloq hayoti” naşrlariga mukofot taqdim etilganida esa avtoritet, jami xizmatlarni inobatga oliş mexanizmi boş rolni öynaganiga şubham yöq. Ha, rost – Çori Latipov va Sirojiddin Sayyid özbek publitsistikasining atoqli siymolaridan. Biroq, ularning şu ötgan bir yil davomida gazeta ravişini yangilaş, hozirjavoblik borasidagi xizmatlari inobatga olinib, mukofot berilganiga siz işonavering. Men esa öz haqiqatlarim bilan qolaveraman.
Uyimda ÖzASning 15 yillik taxlamlari bor. Gazetani doim kuzatib boraman. Xolis aytganda, “Torning çömiçdan farqi”, “Zalolatga dalolat qiluvçi kitoblar”, “Onam derman...”, “Adabiyot muallimi”, “Mutolaa san'ati”, “Mirzakarim va Mukarrama qissasi”, “Arqon solib uçar turnalar” kabi publitsistik (badiiy adabiyotga daxli bölmagan demoqçiman) maqolalar çiqqan keçagi kunlarni eslaysizmi? Işonişingizni istardimki, bu maqolalarning nomlarini xotiramdan yozayapman. Keyingi bir yillikda ana şunday esda qolarli maqola öqidikmi? Jörabek Jahonning “Dilrabosan bunçalar Vatan” degan essesini eslayapman. Ehtimol, gazetaçilikni tuşunmay qolayotgandirman. Lekin boşqa biron maqola yodimga kelmayapti. Yodda qolmaydigan maqolalar sardaftarini mukofotlaşda mantiq bormi? Bu örinda gap adabiyotşunoslik, tanqidiy maqolalar emas, jurnalistik material, publitsistika haqida ketayapti.
Xullas, gazeta jamoasiga hurmatimni saqlagan holda aytamanki, aytaylik, ÖzAS ni keyingi ön yillik taxlamlarini varaqlab körsangiz, gazetaning eng zör davrlari bu emasligini bilasiz. Yangi rahbariyat, yangi mualliflar jörligida qaynayotgan gazeta sekin-asta mavqeini mustahkamlab borişi, kuçayişi turgan gap. Lekin:
Eslataman, “Oltin qalam” Milliy mukofoti har yili 31-martdan 31-martgaça bölgan oraliqda e'lon qilingan materiallar uçun beriladi.
Internet jurnalistikasi
Bu mavzuda öylaganimda dastlab, kimdir bilmoq uçun, kimdir bilinmoq uçun intiladi, degan fikr xayolimga keldi.
Uznet da ilgaritdan vaziyat şundayki, xalq jurnalistikasi boşqa, davlat jurnalistikasi boşqadir. Ijtimoiy tarmoqlarda, blogingda maşhur bölganlar, dangal va tahliliy fikrlari bilan öquvçi töplaganlar bor. Internetdagi uz segmentida taxminan yigirmaga yaqin taniqli şaxslar, deylik, öz profiliga bitta gap yozsa ham kamida beş mingta odam qisqa vaqtda öqiydigan, munosabat bildiradigan mualliflar şakllandi. Men bunda oğziga kelganini alahsiraydigan, asossiz tanqid bilan odamlarni dovdiratayotganlarni emas, jöyali fikrlari bilan çiqayotganlarni nazarda tutayapman. Va ular bilinmoq uçun emas, nimanidir bilmoq, anglamoq, tuşunmoq uçun yozadilar, fikr aytadilar.
Yana bir oçiq-oydin haqiqatni e'tirof etiş kerakki, bugun nainki Özbekistonda, butun dunyoda ham ijtimoiy kayfiyatni şakllantirayotgan asosiy omil internetdir. Bugun gazetalar, radiolar, televideniye internetdan mavzu, material oladi. Aççiq haqiqat şuki, odamlarimizning OAVga bölgan işonçini internet jurnalistika ma'lum ma'noda qaytara oldi.
Agar OAV öz işi bilan şuğullanganda, davlatimiz şunça mablağ sarflab xalq qabulxonalarini oçmagan bölardi. Odamlarning arzu dodini eşitadigan, davlat bilan xalq örtasida köprik vazifasini bajarişi lozim bölgan biz jurnalistlar oğir iqtisodiy şaroitni önglaşga tirişayotgan davlatimizga rostmana yelka tutganimizda, ona Özbekistonning oğriqlarini unutgança, afsonaviy Susambil, yerdagi jannat haqida oğiz köpirtirmaganimizda xalq bilan muloqot bu qadar dolzarb ehtiyojga aylanmas edi. Kimdir içida tan olar, kimdir oşkora, ammo fakt şuki, bugungi OAV içida internet saytlari xalqqa eng yaqin ijtimoiy institutdir. Aynan internet jurnalistikasi odamlarning kayfiyatini boşqarayapti.
Xöş, endi jarayonga boqaylik-çi, vaziyat qanday ekan?
Davlatimiz ta'sis etgan mazkur mukofotda ommaviylik boş mezon emasligi aniqqa öxşaydi. Şunga köra, Jahon va Özbekiston milliy axborot agentligidan vakillar mukofot olganida mantiq bor. Boisi, ularning yozganlarini mukofot taqdirini hal qiladigan odamlar öqiydi.
Ammo...
Biz qaysi mukofot haqida gaplaşayapmiz? Internet jurnalistikasi. Bu esa, keçirib qöyasiz, an'anaviy jurnalistika emas. Bu umuman boşqaça jarayon. Gazetalarga axborot uzatadigan agentlik tomonidan, gazetalarga moslab, turfa çiğiriqlardan million marta ötkazib tayyorlangan maqolaning, keçirasiz-u internet jurnalistikasiga daxli yöq. ÖzA, "Jahon"da falonça tilda axborot uzatiladi, uni butun dunyo öqiydi, degan gaplar esa muallifni internet jurnalistikasiga daxldor qilib qöyolmaydi. Xabarlar oqimi butun dunyoni qiziqtiradigan Xitoy emasmiz, hamma yoqni portlataman deb karillayotgan, şunga köra, mamlakatga doir eng kiçik xabarlar ham ertasigayoq “Doyçe ville”dan tortib “Nyu-York tayms”da köriniş beradigan Şimoliy Koreya ham emasmiz. Gap şundaki, lotin tilida axborot uzatasizmi, esperanto tilidami, umuman olganda, bizning maqolalarimizga, ba'zi istisnolarni aytmasa, hozirgi paytda dunyoda faqat bitta toifa tayinli xaridor bor: özbek va yoki özbekistonliklar. Ularga axborotning arabça, xitoyça, inglizça matni u qadar qiziq emas, özbek tilidagi maqolalarni ham topib öqiy oladilar. Çetdan turib bizning saytlarimizga taşrif buyurayotganlarning soni emas, salmoğiga qarasangiz, dunyo kezib yurgan özimizning qoraközlar bölib çiqadi.
Umid Yaqubovni yaxşi taniyman. Aqlli, mulohazali yigit. Yoziş uslubiga köra, tahlilga, masştabli tafakkurga moyil muallif. Ammo... Internet jurnalistikasi deganda muallifning, nomzodning internetdagi faolligi inobatga olinmaydimi?
Yana bir gap şuki, ba'zi mavzularda yoziş uçun ma'naviy huquq kerak. Aytaylik, Sayyora Raşidova bilan taniqli bloger Jamşid Niyozov yoki sigmentning maşhur nomlaridan yana biri – Sanjar Said suhbat qilişga botina olmaydi. Respondent ham bunga könmasa kerak. Bunday mavzuni dastlab rasmiyroq naşrlar boşlab berişi kerak. Keyin boşqalar undan ruh olib, işni davom ettiradi. Aytaylik, şunday emin bir kun kelganda taqdirda ham ularning suhbati, internet auditoriya uçun möljallanadi va umuman boşqaça rakursda, öta qiziqarli, jonli suhbat tarzida keçadi. Öqib maza qilasiz. Aytmoqçimanki, hozirça, bunday mavzularda yoziş huquqi tanlangan naşrlarga va tanlangan odamlarga berilayapti. Töğri, bu keçagi kunlarning mantiği, lekin bor gap. Hali-hamon yiqilmagan devor. Bu mantiqdan kelib çiqsak, xalq jurnalistikasi – çinakam internet jurnalistikasi vakillarida sovrindor bölişga heç qanday imkoniyat yöq... Şu kunlarda an'naviy tus olgan qoliplar parçalanib, jurnalistlar ovozi dadillaşayotgan ekan, “tanlanganlar” sindromi ham barham topar. Ammo bir öqituvçi, qolaversa, jurnalist sifatida fikrim şundayki, barçada teng imkoniyat bölişi kerak. Iste'dodga baho berayotganda alohida buyurtma bilan yozilgan maqolalar mezon sanalsa, kelgusi yili mtrk.uz sayti xodimlari “‘Axborot’ni öz vaqtida internetga joylab borayotgani uçun” internet yönalişida mukofotlansa, ajab emas. Çunki, bu juda zarur işni boşqa heç kim qilmagan, qila olmagan bölib çiqaveradi. Qoyilmisiz?
Umid Yaqubov uçun xursandman. Bu gaplarni yozayapman-u, u meni töğri tuşunarmikin, degan andişa, iştiboh bor. Lekin uning özi ham internet jurnalistikasidan köra, matbuot vakili ekanini yaxşi biladi, deb öylayman.
Darvoqe, internet va jurnalistika haqida bir fakt. Adaşmasam, 2014 yili edi. Ajoyib ijodkor, yaxşi hikoyalari, publitsistik maqolalari bilan oğizga tuşayotgan Akmal Jumamurodov “Yilning eng faol jurnalisti” tanlovida internet yönalişida rağbatlantiruvçi mukofot oldi. Öşanda u bilan bir jamoada işlardik. Siz buni tasavvur qilolmaysiz: taqdirlaşdan keyin Akmalni tabriklaş uçun oldiga bordim. Lekin köz-közga tuşganda örtamizda hijolatpazlik tuğildi. Çunki, u ham, men ham yaxşi bilardikki, Akmal Jumamurodov aslida gazetada e'lon qilingan maqolalari uçun taqdirlangan edi. Gazetaning sayti esa, tuşunganlar aytsin, OAV hisoblanmaydi. U gazetaning internet versiyasi hisoblanadi. Bunday vaziyatda, ya'ni elektron naşr sifatida röyxatda ötmagan OAV vakiliga internet böyiça mukofot taqdim etilişi taktik xod, köngilparastlik ekanini sezayotgandirsiz.
Xullas, öşanda “Baribir jamoamizdan bir yigit taqdirlandi-ku, yaxşi”, degan xulosani yasagandim. Ammo biz netib özimizni şu tarz aldaşlariga qoim qarab turaveramiz? Öşa yili Akmal matbuot yönalişida eng munosib nomzodlardan biri edi-ku! Nomzodning dilini oğritmaslik uçun boşqa yönalişdan kimnidir çetga surib, örniga boşqani tiqiştirişgan bölsa, bundan xursand bölişimiz kerakmi?.. Barçadan adolat talab qilayotgan jurnalistikaning özida adolatning yeçimi şunday böladimi, janoblar? Ehtimol, “geografik metod” taqozosiga köra, matbuot yönalişi band bölib qolgan bölişi mumkin. Buni ham istisno qilib bölmaydi.
Avvalgi mavzuga qaytib, şuni aytamanki, matbuot yönalişi internet jurnalistikasi yönalişiga çang solmasligi kerak, deb hisoblayman. Bu boşqa-boşqa janrlar, yönalişlar. Matbuot – katta oqim, ulkan karvon ekanini nazarda tutib, bir yilda atigi uçta nomzodni saralaş murakkabligini avvalroq öylab köriş kerak edi. Balki respublika naşrlari, viloyat naşrlari, tuman naşrlari kesimida rağbatlantiriş adolatdan bölardi. Öşanda mamlakatimidagi barça respublika, viloyat va tuman gazetalarining xos raqobatiga guvoh bölardik.
Aytgança, ötgan yili “Buvayda közgusi” tuman gazetasi internet yönalişida mukofotlangan. Tuman gazetasi, kunlik auditoriyasi ikki-uç ming nari-berisida bölgan naşrni internet jurnalistikasi böyiça taqdirlaşlari ortidan uznet da istehzoli qahqahalar jaranglagani qoldi, xolos. Tanlov kulgiga qolgan.
Xullas, internet jurnalistikasi deganda, aftidan butun dunyo olimlari, mahalliy taqdqiqotçilar boşqa fikrda-yu, “Oltin qalam” milliy mukofoti hay'ati boşqa fikrda, şekilli...
Kun.uz sayti vakilining mukofot olişi esa adolatning xira jilvasi, xolos. Çunki, uşbu saytda, körib turibmiz axir, viloyat hokimlari bilan suhbatlar, tahliliy maqolalar peşma-peş çiqayapti. Hali markaziy kanallarimizda viloyat hokimining qiyofasi jonlanmagan bir paytda bu sayt ana öşa yangilikka qöl urdi. Bu yangilik emasmi? Bu axir butun boşli loyiha-ku!
Rustam Rahimovni esa umuman tanimadim.
Ötgan yili maydon.uz, championat.asia, anhor.uz, sof.uz, tafsilot.uz kabi saytlar yil davomida qanday tahliliy maqolalar e'lon qilmadi-ya... Biratöla ikkita rağbatlantiruvçi mukofotga loyiq körilgan anhor.uz naşrining zörligini nega çet elliklar biladi-yu, biznikilar bilmaydi? Çunki, ikkita mukofot tayin bölgaç, uçinçisini ortiqça deb bilişadi, boşqa birovini könglini olişga tirişadilar. E'tiboringiz uçun, dunyo böyiça turli sohalarda bölayotgan taqdirlaşlarga nazar taşlasangiz, bitta film, mahsulot, asar, ijodkor, loyiq bölsa, bitta tanlovning önlab nominatsiyalarida ğolib çiqişi mumkin. Nimaga? Çunki, andişaning hisob-kitobi bölmaydi u joyda.
Ehtimol ba'zi saytlar tanlovga hujjat taqdim etmagandir, lekin savol tuğiladi: eng zörlar uçun beriladigan mukofot ta'sis etilganmi yoki geografiya, şaxslar muvozanati, tuşgan arizalarga köra taqdim qilinadigan mukofotmi bu? Özi, umuman, yilning eng faol, eng zör jurnalistlarini aniqlaş uçun, albatta, ulardan material yiğiş kerakmi? Nima keragi bor bu qoğozbozlikning? Tanlov hay'ati tegişliligi böyiça özi material saralasa ma'qul emasmi?
Bilmadim, bilmadim... Bu savollar keça yoki bugun tuğilgan emas. Bu savollar juda köplarning tili uçida turgan bölsa ehtimol. Aytgan gaplarim ham yangilik emas. Hammamiz biladigan eski gaplarni bir joyga jamlab çiqdim, xolos.
Aytgança, “Yilning eng faol jurnalisti” tanlovi boşlandi. Marhamat, omadingizni sinab köring, aziz hamkasb! Omadingizni!..
Darvoqe...
Mukofot bir marta beriladi, takroran berilmaydi degan gap ham eskirgan, boz ustiga mantiqsiz. Zör böling, işlang, mehnat qiling, marhamat rağbatini ham köring! Özi sifatli naşrlar, kuçli mualliflar noyob bölib turganda, ularni bir zarb bilan safdan çiqariş adolatdan emas.
P/S. Tv jurnalistikasi, radio haqida bir nima deyolmayman. Ançadan beri Tv körmay qöyganman. Faqat “Axborot” va “Davr”ni muntazam tomoşa qilaman. Taqdirlanganlarni tanimadim ham. Nargis Qosimova, Şarofiddin Tölaganov kabi mualliflarni taqdirlanganlar safida körişdan xursand böldim.
Bilaman, aslida bu gaplar ommaga aytiladigan fikrlar emas. Baribir bu kabi çiqişlar kasbimizni el aro hurmatini ziyoda qilişga xizmat qilmaydi. Lekin, töğri tuşuning, aynan şu maqolamni istalgan naşr jon-jon deb qölimga qaytarib beradi. Jur'atliroği yumşatib, qayta işlab berişimni söraşi mumkin. Biroq buni istamadim. Taniş va qadrdon siymolardan rad javobini olişdek köngilsizlikni his qilgim kelmadi. Şu vajdan, özgarişlarga muhtoj jurnalistikamiz haqidagi muhokamalarimni e'lon qilişga jur'atlandim.