“Ҳамма билади, лекин ҳеч ким индамайди” — Булоқбошида канални кўпикка тўлдирган ким?

26 июл куни Жанубий Фарғона каналининг Булоқбоши тумани Ширмонбулоқ қишлоғидан ўтувчи қисмида қуюқ оқ кўпик оқди. Бу кўпик нималиги, уни ким оқизгани ва экологияга қанча зарар етгани маълум эмас. Kun.uz мухбири аҳоли вакиллари ва расмийлардан муносабат сўради.

{Yii::t(}

Ўтказиб юбориш 6s

Ўтказиб юбориш

Ширмонбулоқда яшовчи сувчи – мироб Илҳом Буваев шундай дейди:

— 2022 йилдан бери каналда назоратчи бўлиб ишлайман. Жанубий Фарғона каналида тундан то саҳаргача нима оқса оқади. Назорат қиладиган ташкилотнинг ўзи йўқ. Хўжабод туманидаги SAMO трикотаж фабрикасидан чиққан чиқинди сувлар канал сувига қўшилиб, доимий равишда ифлослантиради.

Целлофан, кўмирга ўхшаган қора рангдаги химикат, кўпик оқади. Кузга борганда каналда ҳеч бир тирик зот қолмайди. Балиқларгача қирилиб кетади химикат заҳридан. Мана, яқинда оқ кўпик оқди. Бу интернетга чиқиб кетганидан кейин шов-шув бўлди. Уни ҳам бўлса Ширмонбулоққа келган меҳмонлар телефонларига видео олишиб, интернетга чиқарворишган экан. Оқ кўпик оқиши табиий ҳол ўзи бизда. Бу ҳолатга ҳеч ким таажжубланмайди ҳам.

Бу ҳолатни Булоқбоши, Хўжаобод, Қўрғонтепа аҳолиси билади. Ҳеч ким чора кўрмайди-да. 3-4 йилдан бери кўпик оқиши янгилик эмас биз учун. Туман, вилоят экологияси, ҳаммаси билади химикатлар қаердан чиқаётганини.

Каналда доимий заҳар оқавериб, фақат илон балиқлар қолган. SAMO'дан буёғида, айнан фабриканинг чиқинди суви оқизиладиган қисмидан бошлаб қурбақалар ҳам ўлиб кетган. Табиат жонзотлари қирилиб битди хуллас.

Каналдаги балиқни ушласангиз, тепа қисми эриб кетганини кўрасиз. Авваллари бу сувдан ичар эдик. Чорвалар ичарди, ҳозир энди ҳатто товуқларга ҳам бермай қўйдик канал сувини. Ўзимиз ичаётган тоза сувдан беряпмиз.

Ширмонбулоқлик яна бир фуқаро Абдували Шарипов шундай ҳикоя қилади:

— Экологиянинг расвоси чиқиб кетди. Бу канал илгари қандай эди-я?! Ёшлигимизда чўмилар эдик. Балиқ тутиб ер эдик. Энди-чи? Аввалги каналдан асар ҳам қолмади.

Хуллас, энди биров чўмилмайди ҳам. Ҳозирги ёшлар ҳам чўмилмаяпти. Нимага деганда, канал ичи химикатга тўлди. Куни кеча каналда оқ кўпик оқди. Қачонлардир бу канални тўлдириб балиқлар оққан эди. Шунақа яхши пайтлар ҳам бўлган.

Бу экология ходимлари қаёққа қараяпти? Билмадик энди, тушуна олмадик. Сувда чиқинди оқаверса, охири нима бўлишини фақат Худо билади энди.

СЭС ва Экология нима дейди?

Андижон вилоят Санитария-эпидемиология бошқармаси мутахассиси Фирдавс Мадраҳимовнинг айтишича, бошқарма ходимлари зарурий барча жойлардан сув намуналарини олиб, лаборатория текширувига юборганини.

“Ижтимоий тармоққа тарқалган ҳолат юзасидан “Нил Гранит” МЧЖга келиб ўрганишни бошладик. Текшириш ишлари давом этяпти. Оқова ҳосил бўлаётган сувларидан намуна олдик. Ва барча технологик жараёнлар бирма-бир ўрганиб чиқиляпти. Лаборатория натижалари чиққандан кейин сизларга қўшимча маълумот берамиз. Санитария гигиена лабораториямизга, бактериологик лабораторияларга сувлардан ана шу биринчи жойдан ҳосил бўладиган чиқинди жойидан ва охирги оқиб чиқиб кетадиган жойларидан намуналар олдик”, дейди Фирдавс Мадраҳимов.

Булоқбоши тумани экология бўлими бош мутахассиси Жасурбек Худойбердиев бу воқеа SAMO фабрикаси билан боғлиқ эканини айтди.

“26 июл кунги Жанубий Фарғона каналида кўпик оққани ҳолати бўйича тезкор ишчи гуруҳ тузилиб, вазият ўрганила бошланди. Ўрганишлар давомида кўпик тарқалган ҳудудлардан, Жанубий Фарғона каналининг Булоқбоши туманидан оқиб ўтувчи қисмидан сув намуналари олинди ва лаборатория бўлимига таҳлил ўтказиш учун юборилди.

Ўрганишлар натижасида Жанубий Фарғона каналига Хўжабод туманида фаолият олиб борадиган “Нил Гранит” МЧЖ томонидан оқова сувини ташлаш ҳолати содир этилгани аниқланди.

Ер ости қувури орқали Фарғона каналига ишлаб чиқаришдан чиққан сув тўлиқ тозаланмасдан Фарғона каналига ташлангани маълум бўлди. Қувур ер остидан 3 километр узоқликдан тортиб келинган.

Ушбу ҳолат бўйича ўрганишлар олиб борилиб, тўпланган барча ҳужжатлар судга тақдим этилади. Ушбу қоидабузарликни келтириб чиқарганларга қонунда белгиланган тартибда чора кўрилади”, дейди экология бўлими бош мутахассиси.

Ушбу кўрсатув 31 июл куни тасвирга олинди. Kun.uz 2 август куни тегишли мутахассисларга қайта боғланиб, лаборатория текшируви натижалари билан қизиқди. Аммо ҳали жавоб чиқмагани айтилди.

Сарвар Зиёев,
Сардор Мамиров,
Kun.uz