Энг бахтли мамлакатлар маълум қилинди

20 март куни Халқаро бахт куни нишонланади. Шу сана муносабати билан дарҳол икки тадқиқот ташкилоти бахт даражаси бўйича халқаро сўровлар натижаларини эълон қилди. Оксфорд университетининг фаровонликни ўрганиш бўйича илмий-тадқиқот маркази “Жаҳон бахт ҳисоботи”ни (The World Happiness Report) нашр этди. Маркетинг ва тадқиқот компанияси Ipsos эса ўз навбатида турли мамлакатларда бахт даражаси бўйича ҳар йилги тадқиқотни ўтказди.

Оксфорд тадқиқотчилари кетма-кет тўққизинчи йил Финландияни дунёдаги энг бахтли мамлакат деб атади. Бошқа Скандинавия давлатлари ҳам ортда қолмаяпти — Исландия ва Дания дунёдаги энг бахтли уч мамлакат қаторига кирди, Швеция ва Норвегия эса мос равишда бешинчи ва олтинчи ўринларни эгаллади. Олимлар қайд этишича, скандинав менталитети ва ижтимоий давлат тузуми аҳоли фаровонлиги даражасида катта рол ўйнайди.

Маркетинг ва тадқиқот компанияси Ipsos эса мана 15 йилдан бери айнан шу санага бағишлаб турли мамлакатларда бахт даражаси бўйича ҳар йили тадқиқот ўтказиб келади. 2026 йилда компания дунёнинг 29 мамлакатида 23 мингдан ортиқ одам ўртасида сўров ўтказди. Сўров иштирокчилари ёши 16 ёшдан 74 ёшгача бўлган.

Ipsos ҳисоботига кўра, Германияда сўровда қатнашганларнинг 72 фоиздан ортиғи ўзини бахтли деб ҳисоблайди — ўтган йилга нисбатан бу кўрсаткич 8 фоиз пунктга ошган, умумий рейтингда эса мамлакат беш поғонага кўтарилган. Оксфорд рейтингида ҳам немислар 22-ўриндан 17-ўринга кўтарилди. Ipsos тадқиқотчилари таъкидлашича, ўзини энг бахтли деб ҳисоблайдиганлар асосан юқори даромадли кекса ёшдагилардир — бундай тенденция бутун дунёда кузатилмоқда.

Немислар бахтли ҳаётининг таркибий қисми сифатида қайси омилларни кўрсатган? Сўров қатнашчиларининг энг катта қисми (40 фоиз) ўз қадрини ҳис қилиш ва севилиш туйғусини бахтнинг асосий манбаи деб атаган. Иккинчи ўринда — оила ва болалар. Буни сўров иштирокчиларининг 35 фоизи ажратиб кўрсатган. Шунингдек, сўров қатнашчилари ўз фаровонлиги учун муҳим омиллар қаторида руҳий ва жисмоний саломатлик, молиявий аҳвол ва яшаш шароитларини ҳам санаб ўтган.

Немисларнинг бахт даражасига энг кам таъсир қилувчи омиллар эса мамлакатдаги иқтисодий ва сиёсий вазият, дин ва ижтимоий тармоқлар бўлган.

Дунёнинг 29 мамлакатидаги сўров иштирокчилари орасида 74 фоиз ўзини бахтли инсон деб ҳисоблайди. Биринчи ўринни Индонезия эгаллади — бу Жанубий Осиё мамлакатида сўров қатнашчиларининг 86 фоизи ўзини бахтли деб билган. Уларнинг ортидан жуда кичик фарқ билан Нидерландия ва Мексика аҳолиси келади. Германия эса мамлакатлар умумий рейтингида атиги 29 давлат ичида 21-ўринни эгаллаган. Энг паст кўрсаткичлар Венгрияда (54 фоиз), Жанубий Кореяда (57 фоиз) ва Туркияда (59 фоиз) кузатилган. Туркия, шунингдек, 2011 йилги тадқиқот билан солиштирганда энг катта пасайишни кўрсатди — бу мамлакатда ўзини бахтли деб ҳисоблайдиганлар сони 30 фоиз пунктга камайган.

Оксфорд университети тайёрлайдиган “Жаҳон бахт ҳисоботи”га кўра, Ўзбекистон одатда ўрта юқори ўринларда жойлашади. Сўнгги йилларда тахминан 50–60-ўринлар атрофида. Бу натижа Марказий Осиёда кўпинча энг яхши кўрсаткичлардан бири ҳисобланади. Яъни, Ўзбекистон аҳолиси умумий фаровонлик ва ҳаётдан қониқиш бўйича дунёда ўртадан юқори позицияда.

Ipsos тадқиқотида Ўзбекистон 29 мамлакат рўйхатига кирмаган, шунинг учун аниқ рейтинг берилмаган. Лекин глобал тенденциялардан келиб чиқиб, Ўзбекистон кўрсаткичлари ўртача ёки ўртадан юқори деб баҳоланади. 

Тадқиқотлар ва умумий таҳлилларга кўра, Ўзбекистонда одамларни бахтли қиладиган асосий омиллар: оила ва яқинлар — энг кучли омил, жамиятдаги ўзаро ёрдам ва муносабатлар, маънавият ва қадриятлар, барқарор ҳаёт тарзи, иқтисодий ўсиш ва ислоҳотлар.

Ўзбекистон дунёда ўртадан юқори бахт даражасига эга давлатлардан бири. Марказий Осиёда кўпинча етакчилар қаторида. Асосий кучли томони — оила ва ижтимоий муносабатлар.