«Азов» командирлари Туркиядан Украинага қайтарилди, Россия норозилик билдирди

«Азовстал» мудофаасига раҳбарлик қилган беш командир бир неча ой давомида Туркияда кузатув остида турганидан сўнг Украинага қайтарилди.

Ҳарбийларни ватанга Украина президенти Володимир Зеленскийнинг ўзи шахсан олиб қайтди, у 7 июл куни Туркияга учиб келган ва Истанбулда мамлакат президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған билан учрашганди.

8 июл куни кундузи Зеленскийнинг матбуот хизмати эълон қилган видеода Туркия томони унга беш нафар ҳарбийни топширгани, кейин улар биргаликда президентлик самолётига чиқиб, учиб кетганини кўриш мумкин.

«Биз Туркиядан уйга қайтяпмиз ва қаҳрамонларимизни ҳам қайтаряпмиз. Украин жангчилари Денис Прокопенко, Святослав Паламар, Сергей Волинский, Олег Хоменко, Денис Шлега ниҳоят яқинлари билан бўлади», — дейилади украинлар президентининг ижтимоий тармоқларига қўйилган видеога иловада.

Хабарда номлари келтирилганлар қуйидагилар:

• Денис Прокопенко, Редис лақаби билан маълум, Россия асирлигига тушгунига қадар «Азов» полкига раҳбарлик қилган.
• Святослав Паламар (Калина) «Азов» полки командири бўлган.
• Олег Хоменко (Апис) комендантлик ротасини бошқарган ва бевосита «Азовстал» заводи мудофаасини бошқарган.
• Сергей Волинский (Волина) 36-алоҳида денгиз пиёдалари бригадаси командири вазифасини бажарган.
• Денис Шлега (бошқа манбаларда — Шлег) Дмитро Вишневский номидаги 12-бригадага раҳбарлик қилган.

Командирлар Лвивдаги матбуот анжуманида фронтга қайтишлари ҳақида маълум қилишди.

«Азовстал» мудофааси асирлар алмашинуви

Украина қуролли кучлари Мариуполдаги «Азовстал» металлургия заводини Россия қўшинларидан 2022 йилнинг мартидан май ойи ўрталарига қадар ҳимоя қилган, комбинат ҳудудида улар билан бирга тинч аҳоли вакиллари ҳам яширинганди. Май ойининг иккинчи ярмида Украина қуролли кучлари бош штаби командирларга «шахсий таркиб ҳаётини сақлаб қолиш» бўйича топшириқ беради, шундан кейин «Азовстал» мудофаачилари (жами 2,5 минг ҳарбий) таслим бўлади.

2022 йил сентябрида Россия ва Украина кенг кўламли асирлар алмашинувини ўтказади. РФ 215 кишини қўйиб юборади, улар қаторида «Азовстал»нинг беш қўмондони, «Азов» полкининг юздан ортиқ жангчилари, шунингдек Украина томонида жанг қилган бир қанча хорижликлар ҳам бор эди. Киев 55 нафар россиялик ҳарбийни, шунингдек украиналик россияпараст сиёсатчи Виктор Медведчукни қайтариб беради.

Келишув шартларига кўра, Прокопенко, Паламар, Волинский, Хоменко ва Шлега Украинага дарҳол қайтиши мумкин эмасди. Улар президент Ражаб Тоййиб Эрдўғаннинг шахсан кафолати ва ҳимояси остида Туркияга йўлланади.

2023 йил майида улардан бирининг рафиқаси айтиб беришича, Туркияда «Азовстал» мудофааси командирлари ёпиқ режимли объектда яшашган. Уларда тартибга солинган режим ва яқинлари билан мулоқот қилиш учун чекланган ҳуқуқ бўлган, аммо улар Украинада нималар бўлаётганидан хабардор қилиб турилган. Шу билан бирга, улар ўзларининг олдига яқинлари келишидан ўз ихтиёрига кўра воз кечишган, буни «эркакларча ҳарбий бирдамлик» ва оддий аскарлар билан тенг шароитларда бўлиш истаги билан изоҳлашган.

Зеленский алмашувдан кейин дарҳол беш нафар командир уруш охирига қадар Туркияда қолиши кераклигини айтганди. Ўз навбатида, Украина бош разведка бошқармаси бошлиғи Кирилл Буданов улар Туркияда «маълум муддат» яшашини билдирганди.

Украина президенти офиси хабар қилишича, ҳарбийларнинг ватанига қайтиши «Туркия томони билан музокаралар натижасида» амалга ошди. Туркия томони ҳозирча келишув шартларини, шунингдек «Азовстал» мудофааси командирлари Украинага қайтишини изоҳламади.

Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песковга кўра, Москвани бу ҳақда «ҳеч ким олдиндан хабардор қилмаган».

У «Азов» полки қўмондонларининг Туркиядан Украинага қайтиши амалдаги келишув шартларини бузиш ҳисобланишини ва қайтиш шартларини Анқара ҳам, Киев ҳам бузганини айтди. У келишув шартларига кўра, «Азов» қўмондонлари уруш тугагунга қадар Туркияда қолиши керак бўлганини эслатган.

«Россиянинг камситилиши»

Россияда ҳарбий мавзуга ихтисослашган ва ултрамиллатчи блогерлар «Азовстал» мудофааси командирлари Украинага қайтарилишини Россиянинг камситилиши сифатида баҳолади.

Песков НАТО саммити арафасида Туркияга босим кўрсатилгани ва РФдагилар Анқара алянс аъзоси сифатида бирдамлик кўрсатганини тўғри тушунишини таъкидлаган.

«Кўриб турибмизки, НАТО саммитига тайёргарлик кетмоқда, ўз ўзидан бу тайёргарлик контекстида Туркияга катта босим кўрсатилмоқда. Туркия эса, НАТО аъзоси сифатида Шимолий Атлантика алянси билан бирдамлигини кўрсатган. Биз барчасини яхши тушуниб турибмиз», — дея унинг сўзларини келтирган «РИА Новости».

Туркияда НАТО билан бошқа масалаларда кўплаб тушунмовчиликлар мавжуд — Россияга қарши санкцияларга қўшилишдан тортиб алянсга Швециянинг қабул қилинишигача — ва Анқара бу масалаларда бу каби ён бермайди.