«Гренландия унинг халқига тегишли» – Европа Иттифоқи етакчилари Данияни қўллаб-қувватлади

«Гренландия ўз халқига тегишли ва фақат Дания ва Гренландия ўзаро муносабатлар бўйича қарор қабул қилиши мумкин», деб таъкидлади Буюк Британия, Франция, Германия, Италия, Полша, Испания ва Дания етакчилари қўшма баёнотда. BBC нашри ундан иқтибослар келтирди.

«Ҳеч бир [НАТО] аъзоси Шимолий Атлантика алянсининг бошқа аъзосига ҳужум қилмаслиги ёки таҳдид солмаслиги керак. Акс ҳолда, алянс ичида зиддиятлар ёки ўзаро қарама-қаршиликлар юзага келса, НАТО ўз маъносини йўқотади», деди журналистларга Полша бош вазири Доналд Туск.

Нидерландия бош вазири Дик Схоф ўз мамлакати бу баёнотни тўлиқ қўллаб-қувватлашини айтди.

4 январ куни Доналд Трамп журналистларга Гренландияни «миллий хавфсизлик нуқтаи назаридан» Қўшма Штатларга кераклигини айтиб, уни аннексия қилишни яна бир бор таклиф этди.

АҚШ президенти Арктикадаги орол устидан назорат ўрнатиш учун куч ишлатиш имкониятини истисно қилишдан бош тортди, Дания бош вазири Метте Фредериксен эса 5 январ куни АҚШ ҳужуми НАТО тугашини англатиши ҳақида огоҳлантирди.

Гренландия келажаги масаласи Венесуэладаги АҚШ ҳарбий операцияси фонида яна пайдо бўлди, унинг давомида элита қўшинлари мамлакат президенти Николас Мадурони гиёҳвандлик, қурол-яроғ сақлаш ва гиёҳванд моддалар контрабандаси бўйича айбловлар қўйиш учун қўлга олиб, Ню-Йоркка етказган эди.

АҚШ ҳарбий операциясининг эртаси куни Трампнинг юқори мартабали ёрдамчиларидан бирининг рафиқаси Кэти Миллер ижтимоий тармоқларда Америка байроғи рангларидаги «Тез орада» ёзуви туширилган Гренландия харитасини эълон қилди. Сўнгра унинг турмуш ўртоғи Стивен Миллер АҚШ ҳукуматининг расмий позициясини тушунтириб, «Гренландия АҚШ бир қисмига айланиши кераклигини» айтди.

«АҚШ – НАТО қудрати. АҚШ Арктика минтақаси хавфсизлигини таъминлаши, НАТО манфаатларини ҳимоя қилиши учун, шубҳасиз, Гренландия АҚШ бир қисми бўлиши керак», деди Миллер CNN телеканалига берган интервюсида.

АҚШ ҳудудни куч билан эгаллаб олиш имкониятини истисно қиладими, деган саволга Миллер шундай жавоб берди: «Ҳеч ким Гренландия келажаги учун АҚШ билан урушмайди».

Бунга жавобан 6 январ куни қўшма баёнот имзолаган Европа давлатлари Арктикадаги хавфсизлик НАТО бўйича иттифоқчилар, жумладан, АҚШ билан биргаликда таъминланиши кераклигини таъкидлади.

«НАТО Арктика минтақаси устувор йўналиш эканини ва Европа иттифоқчилари саъй-ҳаракатларни кучайтираётганини аниқ кўрсатди», дейилади баёнотда. - Биз ва бошқа кўплаб иттифоқчилар Арктика хавфсизлигини сақлаш ва душманларни тийиб туриш учун [у ерда] мавжудлигимиз, фаолиятимиз ва сармоямизни кучайтирдик».

Гренландия бош вазири Йенс-Фредерик Нилсен Европа етакчиларининг бирдамлигини олқишлади ва АҚШни яна бир бор «ҳурматли мулоқотга» чақирди.

«Мулоқотни Гренландия мақоми халқаро ҳуқуқ ва ҳудудий яхлитлик тамойилига асосланганини ҳурмат қилган ҳолда олиб бориш керак», деди у.

Трамп сўзларига кўра, Гренландиянинг АҚШ таркибига киритилиши Америка хавфсизлиги манфаатларига жавоб беради, чунки бу орол стратегик жиҳатдан муҳим жойда жойлашган ва юқори технологияли соҳалар учун зарур бўлган фойдали қазилмаларнинг бой захираларига эга.

Европа ва Шимолий Америка ўртасида жойлашган Гренландия АҚШ ракетага қарши мудофаа тизими учун муҳим стратегик объект бўлиб, унинг минерал ресурслари Вашингтонга Хитой экспортига қарамликни камайтиришга ёрдам бериши мумкин.

Аҳолиси 57 минг киши бўлган Гренландия 1979 йилдан буён кенг кўламли ўзини ўзи бошқариш ваколатига эга, гарчи унинг мудофаа ва ташқи сиёсат масалалари билан ҳамон Дания шуғулланаётган бўлса-да.

Гренландияликларнинг аксарияти Даниядан узил-кесил мустақил бўлиш ғоясини қўллаб-қувватлашига қарамай, ижтимоий сўровлар шуни кўрсатадики, улар АҚШ таркибига қўшилишга мутлақо қарши.