Дунёда энг зўр мураббий ким эканини билмайман, аммо менимча, дунёда энг ақлли мураббий бу – Зайниддин Зидан. Ҳамма учун кутилмаганда у “Реал”ни тарк этиш фикрига келгани учун ҳам ақлли. Мен илгари, у эндигина “Реал” бошқарувига келганида бир мақола ёзган эканман. Футболчилик даврини энг тўғри паллада тугатган Зидан мураббийликда ҳам шу ишни қила оладими, деб савол бергандим ўшанда. Буёғига, у яна мураббийлик қиладими, қаерда ва қандай ишлаши менга қоронғу. Аммо “Реал”ни, мана шундай ажойиб икки ярим йилдан кейин, келаси мавсумда ҳар қандай хатони қилишга ҳаққи бўлиб турган бир пайтда кетаётгани қисман ўша саволга жавоб бергандек, назаримда. Келинг, ўша мақолани эътиборингизга ҳавола қилай:
Бувам Мессини кўрмаганлар. Аммо Пелени ва Марадонани кўрганлар. Дунёнинг энг яхши футболчиси деб эса, Михаил Месхини билардилар. Айтишларича, ушбу грузиялик ҳужумчининг хайрлашув учрашуви ҳам қизиқ ўтган экан. Сойиб Хўжаев иштирок этган “Ёр ёр” фильмидаги футбол саҳнаси эсингиздами? “Пахтакор” ўша даврлардаги энг кучли жамоалардан бири, Уругвайнинг “Насьонал” клуби билан ўртоқлик ўйинида майдонга тушганди. Ўша “Насьонал” фақат Тошкентга келмаган, “Пахтакор”га қарши ўйин уругвайликлар учун Европа турнесининг якуни эди.
1969 йилнинг ёзида “Насьонал” Тбилисида маҳаллий “Динамо”га қарши майдонга тушади. Мутасаддилар ўша паллада ўз фаолиятини якунлаш арафасида юрган, “Динамо”ни эса аллақачон тарк этиб бўлган Месхини ўйинга таклиф қилишади. Баҳонада машҳур футболчи билан хайрлашув ўйинини ҳам ташкил қилиб олиш мақсадида. Келишувга кўра Михаил биринчи таймдагина ўйнаши кўзда тутилганди. У ўзининг ажойиб ўйини билан рақибларни ҳам ҳайрон қолдиради. Тайм тугаб, одатга кўра футболчилар Месхини қўлларида кўтариб майдонни айлантиришаётганликларини кўрган уругвайлик машҳур мураббий Зезе Морейра дастлаб тушунмайди ва савол беради:
- Сизларда ўйинчи алмаштирилаётганда шундай одат борми?
Месхининг сўнгги ўйини эканлигини ва шунинг учун бу ҳурмат кўрсатилаётганлигини тушунтиришгач, унинг ҳайронлиги баттар ошади ва истеҳзоли кулимсираб:
-У кетяпти, булар қолишяптими? –деб сўрайди.
Зайниддин Зиданнинг футболчилик фаолияти ҳақида гап кетганда, доим мана шу ҳикоя эсга тушаверади. Французнинг “Реал” бошқарувига келган пайтдаги ҳолат, ҳали ҳеч қачон ҳеч қайси клубни бошқармаган тажрибасиз мураббийга нисбатан бўлаётган бу қадар ишончнинг замирида ҳам айнан шу жиҳатмикин, деб ўйлайвераман. Зиданнинг бошқа футболчилардан фарқи ҳам шунда – уни ҳеч қачон ожиз кўрмаганмиз.
У захирада ўтирмаган. У Қатарга ёки АҚШга кетмаган. У бундайроқ клубда фаолиятининг сўнгги даврларини ўтказмаган.
