Коронавирусни аниқловчи тест: у қандай ишлайди?

20 март куни РФ Соғлиқни сақлаш соҳасида назорат бўйича федерал хизмати — «Росздравнадзор» коронавирусни аниқлаш бўйича рус-япон ташхис тизимини ишлатишга рухсат берди.

Рус-япон тестларининг асосий фарқи – ҳозир ишлаб чиқарилаётган ундан бошқа тестлар ПЗР эмас, ИФТ (иммунофермент ташхис) тестларидир. Бу тизимлар вирус юққанидан сўнг камида бир ҳафта ўтгач организм унга қарши ишлаб чиқарган антитаначаларни аниқлайди. Рус-япон тестлари эса 30 дақиқа ичида юқори аниқликдаги экспресс ташхис амалга ошириш имконини бериши, бошланғич босқичдаёқ вируснинг борлигини аниқлаб бера олиши айтилмоқда.

Технология мобил лабораторияларга мослаштирилгани сабабли, у исталган жойда одамларни тестдан ўтказиш имконини беради. Кўчма лаборатория бир соатда 20 кишининг намунасини қайта ишлаш имконига эга.

Хориждаги янги ишланмалар

Германиянинг Bosch компанияси ўз тестини чиқармоқда. У Vivalytic диагностик аппаратига асосланган бўлиб, ишлаб чиқарувчиларнинг сўзларига кўра, у COVID-19’га қарши илк автоматлаштирилган тест бўлади.

Bosch ишланмаси нафақат коронавирусни илғай олади, шунингдек нафас олиш йўллари орқали юқадиган бошқа 6та юқумли касалликни, масалан, A ва B гриппларини ҳам аниқлайди. Лаборатория синовлари чоғида унинг аниқлиги 95 фоизни ташкил этган.

ZME Science нашрининг ёзишича, ташхис стационарда ёки тиббий марказда ўтказилиши мумкин – намуналарни лабораторияга жўнатиб, жавобини кутишга ҳожат йўқ. Тест фойдаланишда осон ва махсус тайёргарлик талаб этмайди. Медперсонал пациентнинг бурни ёки томоғидан суртма олиб, уни реагентли картрижга суртиб, картрижни анализаторга солса бас. Ҳар бир аппарат суткасига 10 та таҳлил ўтказа олади.

Буюк Британияда ҳам COVID-19ни аниқлай олувчи тезкор тест яратишди. У ҳам бор-йўғи 30 дақиқада коронавирус бор-йўқлигини аниқлай олади. Тестни ўтказиш учун – нархи 120 долларлик ихчам ускуна, ҳар бири 5 долларлик бурун ё томоқдан суртма олиш тасмачалари керак. Бир вақтнинг ўзида 6 киши тестдан ўтиши мумкин.

АҚШда FDA Калифорниянинг Cepheid компанияси томонидан яратилган коронавирусни аниқловчи тезкор тестни шошилинч равишда маъқуллаган. Унинг ёрдамида 45 дақиқада аниқ ташхис қўйиш мумкин. Business Insider нашрига кўра, тест натижаларини қайта ишлаш учун махсус билим талаб қилинмайди. Шунчаки, Cepheid GeneXpert тизимига уланса бас. АҚШда бундай тизимлар 5 мингдан зиёд, жаҳон бўйича 23 мингдан ортиқ.

Жаҳон бўйлаб инсонларни COVID-19га чалиниш бўйича тотал тестдан ўтказиш бошлангани одамлар учун ҳам, миллий соғлиқни сақлаш ташкилотлари учун ҳам яхши хабар. Ҳанузгача жаҳонда коронавирус билан қанча одам зарарлангани ҳақида аниқ тасаввур йўқ, шу сабабли вирус юқтирганларни аниқлаш таҳдид миқёсини тезроқ баҳолаш ва тўғри қарорларни ўз вақтида қабул қилиш имконини беради.

Ўзбекистонда апрель охиригача 50 мингта тест ишлаб чиқарилиши кутиляпти

Эслатиб ўтамиз, Ўзбекистоннинг бош давлат санитария инспектори Нурмат Отабеков 3 апрель куни Ўзбекистонда коронавирусга ташхис қўйиш учун 200 мингдан ортиқ тест тизимлари захираси борлигини айтганди.

Отабековнинг сўзларига кўра, маҳаллий тест ишлаб чиқариш тизими апрель ойи охирига қадар 50 минг дона тест ишлаб чиқариши режалаштирилган.

«Инновацион ривожланиш вазирлиги ҳузуридаги Илғор технологиялар маркази ахборотига кўра, апрель ойи якунига қадар маҳаллий шароитда 50 минг дона тест ишлаб чиқарилиши мўлжалланган. Улар Санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги билан клиник текширувларни ўтказиши, Фармацевтика қўмитасига ҳужжат топшириши лозим», — деган Нурмат Отабеков.