Эшакларни аҳоли хонадонларидан арзон нархда харид қилиб, ёки ўғирлаб, цирк ва кўчма цирк ҳайвонларига озуқа сифатида ҳам бериб келишади.
Ва ниҳоят, эшак гўшти ва терисини Ўзбекистондан ноқонуний равишда олиб чиқиб, хорижга, асосан Хитойга экспорт қилинаётгани ҳақида ҳам ишончли маълумотлар учрайди.
Бу каби ҳолатларни умумлаштирганда бутун дунёда бўлгани каби Ўзбекистонда ҳам эшаклар сони кескин камайиб кетаётган ёки бутунлай йўқ бўлиб кетиш даражасига келиб қолган бўлиши мумкин.
Kun.uz мухбири шу мавзуда ўрганиш олиб борди. Сиз билан биз яшаётган даврда бир тур ҳайвоннинг бутунлай йўқолиб кетиши ачинарли, албатта.
Эшаклар уй ҳайвони сифатида
Уй эшаги инсоният учун иқтисодий фаолият ва ҳатто маданиятни ривожлантиришда катта аҳамиятга эга.
Эшак нафақат одам томонидан қўлга ўргатилган биринчи ҳайвонлардан бири, балки юк ташишда фойдаланила бошланган биринчи ҳайвон ҳам.
Эшаклар уй ҳайвони сифатида дастлаб Нил делтаси минтақасида, жумладан, Нубияда фойдаланилган. Кейинчалик Месопотамияда кенг тарзда эшакларни қўлга ўргатиш бошланди.
Европада эшакни хонакилаштириш тарихи антик даврларга бориб тақалади.
Турли юмушларда эшакнинг қулайлиги шундаки, у ўз вазнининг 2/3 қисмигача бўлган юкларни кўтара олади.
Технологик тараққиёт халқ хўжалигида эшакларнинг аҳамияти йўқолишига олиб келди
ХХ асрнинг биринчи ярмида технологик тараққиёт автомобиллар ва тракторларнинг пайдо бўлишига олиб келди. Бу ўз навбатида, эшакларнинг халқ хўжалигидаги аҳамиятини камайтириб борди.
Эшаклар уларни етиштириш минтақаларининг географик жойлашуви туфайли сақланиб қолди. Қисқача тушунтирганда бу тур ҳайвонлар иссиқ, тоғли мамлакатларда ҳамда қашшоқ иқтисодиётга эга давлатларда энг машҳур бўлган. Бунга иқтисодий қашшоқ мамлакатларнинг ҳамма аҳолиси ҳам қимматбаҳо ускуналарни сотиб ололмаслиги ҳам сабаб эди.
Ўрта ва Марказий Осиё, Африка ва Яқин Шарқ каби минтақаларнинг айрим мамлакатларида эшаклар ҳамон миллий иқтисодиётни сезиларли ҳаракатлантира олувчи восита бўлиб келмоқда.
