Хитой бошлаб берган «Буюк оловли девер» (Great Firewall) сиёсати ортидан Россияда ҳам «Роскомнадзор» интернет тармоқлари устидан назорат кучайтирилди. Бундан кўзланган мақсад Учинчи саноат инқилобининг «ёқилғи»си бўлган маълумотни мамлакат ҳудудида сақлаб қолиш эди. Бу каби ҳаракат ҳозирги кунга келиб «буюк давлат»лардан ташқари ривожланаётган давлатларда ҳам кузатилмоқда.
Маълумотлар базаси устидан назоратни ўрнатиш кўплаб ҳукуматларнинг мақсадига айланиб улгурди. Ҳукуматлар томонидан ушбу «интернетни болқонлаштириш» сиёсатига асосий туртки бу ижтимоий ва иқтисодий ҳаётга янги омил – сунъий ақлнинг жадаллик билан кириб келишидир. Сунъий ақл мутахассислар томонидан Industry 3.0'нинг якуни ва Industry 4.0'нинг асоси, деб билинмоқда.
Шу нуқтайи назардан Биринчи ва Иккинчи саноат инқилобларининг асоси бўлган заводларнинг ёнилғиси нефть, газ ёки электр токи бўлгани каби, сунъий ақлнинг ёнилғиси маълумотлардир.
Биринчи ва Иккинчи саноат инқилоблари
XVIII асрнинг иккинчи ярмида Буюк Британияда бошланган саноат инқилобининг ҳаракатлантирувчи кучи сифатида буғ машиналари ишлаб чиқариш жараёнларига кириб келди. Жамият ҳаётида, қишлоқ хўжалиги ёки саноатда туб ўзгаришлар содир бўла бошлади. Ерга ишлов беришда техника, кимёлаштириш ва биологик воситалар қўлланиши ортиқча ишчи кучини сиқиб чиқарди. Ишсиз аҳоли шаҳарларга иш излаб борди ҳамда саноат корхоналарида ишга ёлландилар. Биринчи саноат инқилобининг ўзига хос жиҳатларини ишсизликнинг ортиши, жисмоний меҳнатга бўлган талабнинг юқорилигича қолиши, аҳоли ҳаракати оқибатида эпидемиологик вазиятнинг хавфлилигида кўришимиз мумкин.
ХIХ аср охирида келиб электрдан кенг миқёсда фойдаланишга ўтилиши иккинчи саноат инқилобига асос бўлди. Бироқ, аввалгисидан фарқли равишда бу инқилоб аҳоли орасида ишсизлик ортиши билан кечмади. Саноат корхоналарининг кенг миқёсда қурилиши ва конвейерлаш тизими жорий этилиши ишчи кучига бўлган талабни оширди. Бундан ташқари, конвейердаги ишчи меҳнат жараёнининг кичик бир қисмидаги доим такрорланиб турадиган амалиётда иштирок этгани сабабли юқори даражада билим ва таълим кўникмалари унга зарур эмас эди.
Иккинчи саноат инқилобининг ўзига хос жиҳатларига жисмоний кучга бўлган талаб сақланиб қолиши, ишсизликнинг қисқариши, нотенгликнинг камайиши ҳамда Буюк Британия саноат зонасидан ташқари Пруссия (Германия), АҚШ, Япония ва советлар иттифоқининг ўз саноат зоналарини шакллантиришларини ҳам киритиш мумкин. Шу қаторда, энергетика, конвейерлаш тизими ва стандартлаштириш натижасида маҳсулотнинг кўп миқдорда ишлаб чиқарилиши нархларни арзонлаштирибгина қолмасдан, истеъмол бозорлари ва ресурслар учун қирғинбарот урушларга ҳам сабаб бўлди.
