Бугунги кунда Иккинчи жаҳон уруши айрим давлатларда фақат бир миллат вакилларнинг ғалабаси билан якунланганига оид фикрлар ўртага чиқмоқда. Турли давлат, турли миллат ва элатлар ҳамжиҳатликда фашизмни жиловлаганларини унутиб бўлмайди. Шулардан бири, тайгалик оддий овчи Семён Номоконов Германиянинг энг етакчи снайперлари гуруҳ бўлиб ёки яккама-якка баҳсларда жангга киришиб, бирор марта мағлубиятга учрамаган. Якуний натижа – оддий аскарлардан генералгача бўлган 368 фриц снайпер ўқи билан йўқ қилинган.
Овчининг ёшлиги
Семён Данилович Номоконов 1900 йилнинг 12 августида Байкалорти ўлкасининг Делюн қишлоғида дунёга келган. Эвенк-хамниган элатига мансуб болакай чўқинтирилганидан кейин Семён деб ном олади. У мансуб бўлган элат – хамниган “Ўрмон одами” деган маънони берарди. Болалигидан отаси ва акалари билан овга чиқишга ишқибоз бўлган Семён 7 ёшида қўлига милтиқ олади ва 10 ёшидаёқ моҳир овчи дея баҳоланади ҳамда унга “Ўткир кўз” лақаби берилади.
19 ёшида уйланган Семён Номоконовнинг оиласида бирин-кетин 5 ўғил ва 1 қиз дунёга келади. Аммо уни жиддий синовлар кутарди. Узоқ давом этган овдан қайтган овчини қишлоқда даҳшатли хабар қарши олади – унинг хотини, тўрт ўғли ва қизи ўткир иситма билан кечувчи скарлатина касаллигидан нобуд бўлишади. Фақат биргина кичик ўғли Володя қариндошлари қўлида омон қолади.
Тушкун йилларида ўзига келиш учун 28 ёшида колхозга дурадгор бўлиб ишга кирган Семён 32 ёшида ўғли билан бирга савод чиқаришни бошлайди. Янги оила қуриш, ҳаётни изга тушириш ҳақида ўйлаётган овчининг тинчини Иккинчи жаҳон уруши бузади.
Снайперликкача бўлган йўл
Урушнинг илк кунларида, 1941 йилнинг 29 июлида Номоконов фронтга жўнайди. Дастлабки даврда Гитлер Германиясининг юришлари жуда зафарли кечади, шаҳар ва қишлоқлар вайрон қилинади, одамлар аёвсиз қирилади. Буларни ўз кўзи билан кўрган овчида фашистларга нисбатан бутун умрлик нафрат пайдо бўлади.
Оддий аскар Номоконов кўп ўтмай бомбардимон пайтида жиддий жароҳатланади ва госпиталга тушади. Даволанишдан сўнг у шифохонада санитар сифатида олиб қолинади. 1941 йилнинг кузида жанг майдонидан ярадор аскарни олиб чиқаётган Семён уларни нишонга олаётган душманни кўриб қолади. Бир лаҳзанинг ичида у милтиқни қўлига олади ва узоқ масофадаги фрицнинг пешонасидан дарча очиб қўяди. Шундан кейин у хотиржамлик билан ярадорни госпиталга олиб боради. Шу куниёқ овчининг кучли мерганлиги ҳақидаги гаплар болалайди ва офицерлар Семённинг қобилиятини синаб кўришади. Натижа қойил қоларли эди – Номоконов оддий милтиқ ва снайперлик тажрибасисиз анча-мунча усталарни ортда қолдиради.
