Қозоғистонда тарихий имконият, Франция 14 та гол урди. Евро саралашида тур ўйинлари
|22:24 / 19.11.202350 61729 мин
Сўнгги тур арафасида гуруҳларда юзага келган вазият.
Фото: PA IMAGES VIA GETTY IMAGESФото: PA IMAGES VIA GETTY IMAGES
Евро-2024 саралаши гуруҳларида навбатдаги тур учрашувлари бўлиб ўтди. Бу турда Словакия, Венгрия, Албания, Дания, Нидерландия, Швейцария ва Руминия йўлланмани ҳал қилди. Ҳозиргача чемпионатда иштирок этувчи 16 жамоа (мезбон Германия билан бирга) номи маълум бўлиб улгурган.
Аллақачон турнир йўлланмасини нақд қилган Испания миллий жамоаси футболчилари Кипрда яйради. Луис де ла Фуэнта бошқарувидаги «Қизил фурия» яна ўз ўйинидан баҳра олишда ва мухлисларга завқ бағишлашда давом этмоқда. Ямалнинг ҳисобни очувчи голи ҳам рамзий маънога эга бўлди. Бу гол урилган ҳужум индивидуал маҳорат ва жамоавий саъй-ҳаракатлар уйғунлигида урилди, меҳмонлар голли комбинация давомида ушбу саралаш босқичи учун рекорд даражадаги 22 узатмани амалга оширишди.
Ямал бу сафар ҳеч қандай шахсий рекорд ўрнатмаган бўлса-да, уникал ютуқ ҳаммуаллифларидан бирига айланди. Пайшанба оқшомидаги ўйинда 16 ёшли форвард билан (у аввалроқ миллий жамоа тарихидаги энг яхши футболчи бўлганди) бир вақтда Хесус Навас ҳам ўйнади. Уларнинг ёшидаги фарқ ҳайратланарли даражада — 21 йил-у 234 кун. Навас шу кунларда 38 ёшга кирганини нишонлаганди ва бу ҳозирги штаб футболчиларнинг ёшига қарамаслигини яна бир бор исботлайди. Шунинг учун Ҳоселу миллий жамоада самарали ўйнамоқда, у ўртача ҳар 45 дақиқада битта голли ҳаракат амалга оширмоқда. 33 ёшли фахрий футболчи ёзда миллий жамоада дебют қилганди ва ўтган вақт ичида 5 гол уриб, 2 голга узатма берган. Кипрда у 1+1 кўрсаткичини қайд этди.
Бу саралаш босқичида фақат кипрликларни енгган гуржистонликлар Европа чемпионатига фақат баҳордаги ўтиш ўйинлари орқали йўл олиш имкониятига эга, у ерда Вилли Саниол жамоаси Миллатлар лигасидаги гуруҳ ғолиби сифатида қатнашади. Тан олиш керакки, бу турда мезбонлар яхши ўйин кўрсатишди, Кварацхелия навбатдаги бенефисини намойиш этиб, голлари сонини 14 тага етказган ҳолда миллий жамоа тарихидаги энг яхши тўпурарлар сафида тўртинчи ўринга кўтарилди.
Миллий жамоада ақл бовар қилмас самарадорлик кўрсатаётган Мактоминай эса иккинчи бўлим бошида жавоб қайтарди, бунгача тўрт йил ичида Шотландия сафида атиги бир гол урган яримҳимоячи, 2023 йилда етти бор рақиблар дарвозасини ишғол этди. Лекин кўп ўтмай «Наполи» вингери ўз услубида қанотдан марказга кўчиб, бир неча ҳимоячини ортда қолдирган ҳолда тўпни дарвоза тўрига йўллади. Шу билан бирга, мезбонлар плей-оффдан олдин ҳакам ҳуштаги чалингунича диққатни йўқотмаслик зарурлиги бўйича сабоқ олишди, ўйинга қўшиб берилган дақиқаларда Шенклэнд ҳисобни тенглаштирувчи голни урди.
19 ноябр. Шотландия – Норвегия, Испания – Гуржистон.
Роналд Куман аввал ҳам нидерландларни Европа биринчилигига олиб чиққанди, аммо ўша турнир пандемия туфайли бир йилга кечиктирилган, мураббий эса кутишни истамаган ва «Барселона»да ишлаш орзусини амалга ошириш учун миллий жамоани тарк этганди. Шанба куни «тўқсариқранглилар» кутилган вазифани бажаришди, Евро-2024 сари йўл Вегҳорстнинг солоси орқали амалга оширилди, у ҳимоячиларга орқа ўгириб турган ҳолда бурилиб жарима майдонига ёриб кирди ва тўпни дарвозага жойлади.
Бу форвард миллий жамоанинг куздаги беш ўйинидан учтасида гол урган, жумладан Ирландияга қарши ўйиндаги (2:1) ғалаба голига муаллифлик қилган. Аммо бу ўйинни ҳам хотиржамлик билан якунлаб қўйиш имкони бўлмади. Қатор вазиятлар йўққа чиқарилгач, иккинчи бўлим бошланганида Вербрюгген Иданинг узоқ масофадан йўллаган зарбасидан кейин тўпни қўлидан чиқариб юборди ва тўп дарвоза чизиғини кесиб ўтди. Аммо мезбонлар бахтига ирландиялик футболчи офсайд ҳолатида эди.
Бу ўйиндаги интрига фақат таблодаги ҳисоб билан боғлиқ эди, аммо жуда илк дақиқаданоқ тарихий кўрсаткич қайд этилди — бу миллий жамоага илк бор чақирув олган Заир-Эмери туфайли. Бунгача Франция сафида ундан ёшроқ футболчи 1911 йилда ўйнаганди. «ПСЖ» ҳавбеки миллий жамоада энг эрта дебют қилган учинчи ёш футболчига айланди (17 ёшу 255 кун), шу билан бирга, «учранглилар»нинг юз йилдан ортиқ вақт давомидаги энг ёш гол муаллифи бўлди.
Аммо голли зарба йўллаган вақтида «ПСЖ» яримҳимоячиси жароҳат олди (у мавсум охиригача сафдан чиққани айтилмоқда), унинг оёғига зарба берган Сантосга эса видеотакрордан кейин қизил карточка кўрсатилди. Бу ҳимоячи — ўйиннинг ҳақиқий антиқаҳрамонига айланди, чунки Гибралтарнинг йирик ҳисобда тор-мор бўлиши унинг автоголи билан бошланганди, кўпчилик бўлиб қолганидан кейин эса Дидие Дешам жамоаси биринчи бўлимнинг ўзида ҳисобни 7:0 кўринишига келтирди. Биринчи бўлим охиридаёқ бу оқшом барча замонлардаги янги рекорд ўрнатилиши билиниб турганди. Аввалига Франция ўз тарихидаги энг йирик ғалабага эришиб, миллий рекордни янгилади.
Бундан олдинги энг яхши натижа — 1995 йил сентябрида Озарбойжонга қарши ўйинда қайд этилган 10:0 — Мбаппенинг иккинчи голидан кейин қулади. Кейинроқ Килиан майдон марказидан йўллаган зарбаси билан ҳет-трикни нишонлади.
25 ёшга ҳам тўлмаган Мбаппе фаолиятидаги голлари сонини 300 тага етказиб қўйди, бу ёшда унинг натижасини Месси ҳам, Криштиану Роналду ҳам қайд эта олмаган. У шунингдек Франция миллий жамоаси тўпурарлари рўйхатида шу куни ўйинни голсиз ўтказган Гризманни қувиб ўтиб, учинчи ўринга чиқди. Жирунинг голи эса торт устидаги безакка айланди. Қайчи услубидаги зарба билан урилган бу гол чиройли бўлишдан ташқари саралаш турнирларидаги энг йирик ҳисоб ўрнатилишини таъминлади. Бунгача рекорд Сан-Марино устидан 13:0 ҳисобида ғалаба қозонган Германияга тегишли эди.
21 ноябр. Греция — Франция, Гибралтар — Нидерландия.
Италия жума куни ўтмиш шарпаларига ҳам қарши курашиши талаб этиларди, чунки айнан македонияликлар «Скуадра адзурра»ни ЖЧ-2022 йўлланмасидан қуруқ қолдирганди ва бу жамоада инқироз юзага келтирган, натижада Роберто Манчини истеъфога чиқиб кетганди. Миллий жамоадаги дебютини болқонликларга қарши ўтказган Лучано Спаллетти эса дуранг қайд этди. Апеннин оролларида буни яхши эслаб қолишган. Худди жаҳон биринчилиги учун саралашда Жоржинё фойдалана олмаган иккита 11 метрлик жарима зарбаси каби, бу хатолар тўрт очко йўқотилишига сабаб бўлганди.
Маълум вақт ўтиб футболчи ўша эпизодлар уни ҳаётининг охирига қадар таъқиб этишини тан олди. Аммо жума куни Жоржинё бир хатони такрорлашда давом этиб, зарба беришдан олдин яна сакради ва бу сафар ҳам Димитриевскига муаммо туғдира олмади. Тўғри, ҳозирги вазият ва Швейцарияга қарши ёдда қолган ўйинда фарқлар бор. Биринчидан, бу сафарги хато вақтида «адзурри» Распадорининг узатмасидан кейин 2015 йилдан буён миллий жамоада гол урмаган Дармианнинг зарбаси туфайли ҳисобда олдинда бораётганди. Иккинчидан, Жоржинёнинг хатосидан кейин дарҳол Киеза Барелланинг товон билан берган пасини голга айлантирди. Ўйин бошида тўқнашув туфайли енгил жароҳат олган форвард ўзига келди ва бўлим охирида дублни расмийлаштирди.
Аммо Италия бу сафар ҳам мухлислари асабини синовдан ўтказди. Захирадан ушган Атанасов икки гол уриб ҳисобни қисқартирди ва Распадорининг 81-дақиқада урган голигача асабий муҳит сақланиб қолди. Энди италияликлар ва украинлар душанба куни ўзаро баҳсда Еврога ким тўғридан тўғри йўлланма олишини, ким ўтиш ўйинларига ўтишига аниқлик киритишади.
Аввалги турдаёқ Евро-2024 иштирокчиси бўлиб улгурган Англия кўп тер тўкиб ўтирмади. Шу қадарки, биринчи бўлимда дарвоза соҳасига бирорта зарба йўлламасдан ғолиб бўлди. Малталикларнинг автоголи етарли бўлди. Ва фақат ўйин охирларига бориб Гарет Саутгейт шогирдлари стадионга келган мухлисларга миннатдорчилик билдиришга қарор қилишди. Саканинг Кейнга паси билан кечган комбинация олқишларга сазовор бўлди. Худди Райснинг узоқ масофадан йўллаган зарбаси каби, лекин унинг голи офсайддаги Кейн дарвозабонга халал берган деб топилиб бекор қилинди. Ҳарри шу куни симуляция учун ҳам жазоланди. Бу ўйин Палмернинг дебюти орқали ҳам ёдда қолди. «Челси»да ёрқин ўйин кўрсатаётган футболчи «Уч шерлар» сафида ҳозирги мураббийлар штаби томонидан ўйнатилган 60-футболчига айланди.
20 ноябр. Шимолий Македония – Англия, Украина – Италия.
Арманистонда ноябрдаги ўйинлардан олдин илк бор йирик турнирда иштирок этиш учун имконият сақланиб турганди ва шунба куни тўғридан тўғри рақибга қарши ўйин идеал бошланди. Бурчакдан тўп етказиб берилиши, тўп учун кураш ва Селарайан ижросидаги ажойиб зарба. Уэлсликларнинг жавобан уюштирган ҳужумларига бўлим охиригача дош бериб турилди, аммо танаффус арафасида ёқимсиз ҳолат рўй берди. Тўп аутдан ташлаб берилиши орқали бошланган ҳужумда «иккинчи қават»даги курашдан кейин Тикнизян ўз жамоаси дарвозасини ишғол этиб қўйди.
Иккинчи бўлимни мезбонларда тўлиқ ҳужумда ўтказди, Бичакчаннинг зарбаси устунга тегди. Тикнизян ва Сперцянда вазиятлар бўлди, қўшимча вақтларда Селарайан Севикян учун иккита вазият яратиб берди. Биринчи вазиятда форварднинг узоқ бурчакка йўлланган зарбасини дарвозабон қайтарди, иккинчи вазиятда тўпни Селарайанга қайтариб бериш мумкин эди, аммо Севикян эпизодни ўзи ҳал этишга қарор қилди, аммо тўп унинг оёғига ўрнашмади ва майдондан ташқарига чиқиб кетди. Арманистон интригани охирги тургача сақлаб туриш имкониятидан мосуво бўлди ва Евро йўлланмасидан буткул умид узди. Рақобатчиларнинг дуранги октябрдаги ўйинларни жуда муваффақиятсиз ўтказган Хорватия учун совға бўлди.
«Шашкачилар» бу совғани мамнуният билан қабул қилишди. Гуруҳ аутсайдерига қарши ўйинда улар асосий ишни қилишди — Модрич бошлаб берган ҳужумни Майер якунлади ва тезкор гол урилди. Кўп ўтмай Крамаричнинг зарбасидан кейин фаворитнинг устунлиги мустаҳкамланди ва амалда ўйин масаласи ҳал бўлди. Хорватия йирик ҳисобда ғалаба қозониши ҳам мумкин эди, аммо ўйин охиригача ҳисоб ўзгармай қолди.
Златко Далич жамоаси голларни сўнгги турга асраб қолган бўлиши ҳам мумкин, Загребда Арманистонни енгиш талаб этилади. Дуранг етарли бўлмай қолиши мумкин, Уэлс сўнгги турда ҳеч нарса керак бўлмаган Туркияни енгса, очколар тенглашади ва ўзаро ўйинлар бўйича устунликка эга бўлади. Аммо нима бўлганда ҳам уэлсликлар ҳам, хорватияликлар ҳам Миллатлар лигаси плей-оффи кўринишидаги қўшимча имкониятга эга бўлишади.
Молдова ҳам, Албания ҳам саралаш циклида шов-шув кўтаришди. Аммо албанлар Евро-2016 турнирида қатнашган бўлса, молдоваликлар — ҳақиқий кашфиётга айланди. Бир неча йил олдин уларни барча рақиблари енгарди, аммо бош мураббийликка Сергей Клешченко тайинлангач, юқорига ҳаракат бошланди.
Аввалига Молдова Миллатлар лигаси гуруҳида ғолиб чиқилишига бир бахя қолди ва фақат қўшимча кўрсаткичлар туфайли биринчи ўринни бой берди. Қитъа биринчилиги учун саралашда — нисбатан юқорироқ даражадаги рақибларга қарши ўйинларда — ўсиш давом этди. Агар стартда Фарер ороллари билан уйда ўтказилган ўйинда очколар йўқотилмаганида барчаси бундан ҳам бошқачароқ бўлиши мумкин эди. Ўша йўқотилган икки очко (Молдова ўшанда охирги дақиқаларда ҳисобни тенглаштирганди) финишда Чехия билан дуранг ва Полшага қарши ўйинлардаги тўрт очко билан ҳозирда жамоани иккинчи ўринга чиқарган бўларди.
Албания ҳам Кишинёвда қийналди. Биринчи бўлимда пеналтидан урилган гол устунлигини сақлаб қолиш учун қаҳрамонларча курашиш талаб этилди. Молдова том маънода рақиб жарима майдони атрофига жойлашиб олди, аммо дарвозабон Райлян бўлмаганида иккинчи голни ўтказиб юборган бўларди. У тўсин остига борган мураккаб зарбани тўсди ва бу жамоада имконият қолдирди, 87-дақиқада Бабогло ҳисобни тенглаштирди. Аммо албанлар бундан ортиғига рухсат беришмади ва ўз тарихида иккинчи бор Евро йўлланмасини қўлга киритди. Молдова эса рақибларнинг учрашувини кутишига тўғри келарди.
Қарама-қарши курсларда кечган ва иккита гол урилган ўйин полшаликларнинг ҳалокати билан якунланди. Мавсум стартини барбод қилган «Оқ бургутлар» Фернанду Сантушнинг истеъфосидан кейингина ўзига кела бошлади, аммо асосий рақиб билан ўйинлардаги икки дуранг уларни амалда тўғридан тўғри йўлланмадан маҳрум этди. Жамоа катта эҳтимол билан плей-оффда йўлланма учун ҳаракат қилиб кўради. Чехия эса Шченснининг қўшимча дақиқалардаги қаҳрамонлиги туфайли йўлланма тақдирини кейинги турга қолдирди. Тарихий имкониятга эга бўлган Молдова энди ўз даражасидан бир бош баланд сакраши ва Оломоуцеда ғалаба қозонишга уриниб кўриши керак, чехларни эса дуранг ҳам қониқтиради.
Бу учрашув Швециядаги инқирозни тўлиқ намоён қилиб берди. Скандинавлар финишгача икки тур қолганида йўлланмани ҳал қилган Белгия ва Австрия фонида ожизлик қилди. Ва уларда ҳеч қандай захира варианти ҳам йўқ, чунки Миллатлар лигасида шведлар сўнгги ўринни эгаллаб, В лигага тушиб кетган.
Бокуда стартдаги олти дақиқа ичида урилган икки гол барчасини ҳал қилди, Дадашов биринчи голда Маҳмудовни голли пас билан таъминлаб, уч дақиқа ўтиб ўзи ҳам гол урди. Миллий жамоа сардори бўлган Маҳмудов эса ўйин охирида майдон марказидан зарба йўллаб, кечанинг энг чиройли голи муаллифига айланди. Лекин озарбойжонликлар бундай ўйинни цикл бошланганида кўрсатиши керак эди, ҳеч қандай имконият қолганида эмас.
Гуруҳ етакчиси қаторасига беш ўйинда ютқазган ва бир йилдан буён ғалаба нелигини билмаган аутсайде меҳмони бўлди. Қолаверса, ўйин бўш трибуналар қаршисида ўтказилди, Болгария футболи раҳбарияти норозилик акцияси эҳтимоли туфайли томошабинларсиз ўйнашга қарор қилди. Венгрия тезкор гол урди, Собослои жарима зарбасидан тўпни Адамнинг бошига етказиб берди, болгарлар эса Антов 37-дақиқада қизил карточка олгач бир киши кам бўлиб қолишди. VAR туфайли мезбонларнинг яна бир вакилига кўрсатилган қизил бекор қилинди.
Фақат шу куни дуранг ҳам қониқтирадиган венгрлар ҳимояда хотиржамликка берилди. Биринчи бўлимдаёқ жавоб голи урилганди, иккинчи бўлимда Керкеш четлатилгач, таркиблар ҳам тенглашди. Якунда Софияда драма кузатилди, Десподов пеналтини аниқ ижро этиб, мезбонларни олдинга олиб чиқди ва гуруҳдаги вазиятнинг оёғи осмондан бўлиб кетди. Қўшимча дақиқалар бошланганида Собослои яккама-якка вазиятдан фойдалана олмаганида, Венгрия ҳалокатга маҳкумдек кўринаётганди. Аммо қўшимча дақиқаларнинг еттинчисида учрашув фаворити ўзига керакли дурангга эришди. Навбатдаги стандарт вазият ва Петков ўз дарвозасини ишғол этиб қўйиб, Венгрияга Евро йўлланмасини тақдим этди.
Черногория — Литва 2:0
Голлар: Куч (3), Йоветич (48).
Черногориянинг навбатдаги ғалабаси иккинчи йўлланма тақдирини охирги турга қолдирди. Бу курашда фаворит Сербия бўлади. Серблар охирги турда болгарларга ютқазмаслиги кифоя қилади, очколар тенг келган ҳолатда эса серблар черногорияликларни ўзаро учрашувлардаги ғалаба ҳисобига ортда қолдиради. Фақатгина Сербия ютқазса ва Черногория венгрларга қарши сафар учрашувида ғалаба қозонса, серблар йўлланмадан қуруқ қолади.
Қозоғистон ўзидан кутилган ва ўзига боғлиқ бўлган ишни бажарди. Лекин жароҳат туфайли Зайнутдинов ва Тагиберген каби қатор етакчиларидан айрилган қозоғистонликларга натижага эришиш осон бўлмади. Жиддий қаршилик кўрсатиши кутилмаган Сан-Марино иккинчи бўлимда жавоб голини урди ва охирги дақиқаларгача ғалаба хавф остида турди.
Сўнгги дақиқаларда ғалаба голини урган мезбонлар Евро-2024 турнирига тўғридан тўғри йўлланма учун имконият сақлаб қолди.
Швейцария Евро йўлланмасини октябрдаёқ ҳал қилиб қўйиши мумкин эди, аммо ўшанда беларусларга қарши ўйинда зўрға дурангга эришилди (3:3), чоршанба куни эса Исроилга қарши қолдирилган учрашувда ҳам дуранг қайд этилди. Косоволиклар билан ўйин ҳам бир текис кечмади. Ҳужум вакиллари қатор голли вазиятлардан фойдалана олишмади, Фройлер дарвозабон ҳудудидан туриб аниқ зарба бера олмади, эпизодлардан бирида гол ўтказиб юборилишидан сантиметрлар асраб қолди.
Фақат иккинчи бўлим бошида Варгас тўпни дарвозага йўллашни уддалади, лекин мезбонлар шундан кейин яна вазиятларни кўкка совуришда давом этди. Табиийки, бунинг учун жазоланишди. Шунинг учун, Германияга йўлланма у қадар татимади, Мурат Яқин турнир бошлангунича жамоасини сўнгги дақиқаларда ҳам диққатни жамлашга ўргатиб олиши керак бўлади.
Исроилликлар қолдирилган икки учрашувдан кейин боши берк кўчага кириб қолди. Швейцарияга қарши ўйиннинг 88-дақиқасида урилган гол эвазига қайд этилган дурангни ютуқ деб ҳисоблаш мумкин бўлса ҳам, Косоводан учралган мағлубият (0:1) Еврога тўғридан тўғри йўлланма олиш миссиясини амалда имконсиз қилди. Фақат Руминия устидан ғалаба имконият қолдирарди ва икки йилдан буён миллий жамоа сафида ўйнамаган 36 ёшли Заҳавининг тезкор голи жамоа мухлисларида умид уйғотди.
Аммо руминлар тезда жавоб беришди ва вазиятлар бўйича ҳам тўлиқ устунлик қилишди. Будапештдаги ўйинда номинал мезбон мақомида бўлган исроилликларда ҳам ҳисобдаги устунликни қайтариш учун имкониятлар бўлди, аммо якунда улар Ҳажининг зарбасини ўтказиб юборишди. Шу тариқа, буюк Георге Ҳажининг ўғли миллий жамоанинг ушбу турнирдаги олтинчи иштирокини таъминлади. Исроил учун ҳам барчаси ҳали якунланмади, чунки улар Миллатлар лигасида гуруҳ ғолиби бўлган ва баҳорда плей-оффда қатнашади.
Беларус – Андорра 1:0
Гол: 1:0 – 83 Лаптев.
Испаниялик Карлос Алоса Феррера бошқарувида янги даврни бошлаган беларуслар аутсайдерга қарши ўйинда яна очко йўқотиш хавфи остида қолди. Сентябрдаги ўйиндан фарқли ўлароқ, бу сафар Лаптев ғалаба голини уришга муваффақ бўлди. Лекин бу шунчаки статистикани яхшилашга ярайди.
Криштиану Роналду сеҳри. Ҳеч нарсани ҳал қилмайдиган ўйин, янгиликлар лентаси эса португалиялик юлдуз ҳақидаги хабарлар билан тўлди. Ҳатто Лихтенштейн ҳайратланарли тарзда голсиз дурангни сақлаб қолган биринчи бўлимдан кейин ҳам, бўлимдаги асосий воқеа сардорнинг қайчи услубида йўллаган зарбаси бўлди. Унинг иккинчи бўлим бошидаги зарбасини эса устун қайтарди.
Аммо кейинги ҳужумда у барибир дарвоза тўрини ишғол этди ва фаолиятида олтинчи бор бир календар йилида миллий жамоа учун камида ўнта гол урди. 38 ёшида! 67-дақиқада Роберто Мартинес ушбу юлдузнинг саралаш цикли тўпурарлари рўйхатида Лукакуга етиб олиш бўйича миссияси бажарилган деб ҳисоблади ва уни алмаштирди. Энди эса диққат Жоау Канселуга қаратилди. Иккинчи голни урган ушбу ҳимоячи Португалиянинг ўндан ортиқ гол урган ўттизинчи футболчиси бўлди. Улар орасида ҳимомчи амплуасидагилар атиги икки нафар. Канселудан ташқари Бруну Алвеш 11 гол урган.
