Yolg‘on va'daga uchgan erkak qismati

Nonushta payti Shavqiddin (ismlar o‘zgartirilgan)ning ayoli har doimgi gapini takrorladi, deb yozmoqda “Postda” gazetasi. 

-  Dadasi, ishlamasangiz bo‘lmaydi, bolalarimiz ham katta bo‘lib qoldi. Ularni uyli-joyli qilish kerak.

-  Xo‘p, nima qilay, tuzuk-quruq ish ham chiqmayapti-ku.

-  Kecha qo‘shnilarnikiga chiquvdim, qo‘shni qishloqdagi To‘lanboy bor-ku, ana o‘sha qo‘shni davlatga odam olib borib ishlatayotgan ekan. Oyliklari ham yaxshi deyishyapti.

-  Bilmasam...

-  Dadasi, buncha lallaymang, borib shu kishi bilan gaplashib keling.

Shavqiddinga xotinining bu safargi gapi qattiq ta'sir qildi. U To‘lanboyning uyiga bordi, darvozasini taqillatdi.

-  To‘lanboy yaxshimisan, ishlaring joyidami?

-  Yaxshi, rahmat. Keling aka, xizmat?

-  Chimkentga odam olib borib ishlatayotgan ekansan, shunga kelgan edim. O‘zing bilasan, ro‘zg‘or tashvishi deganday...

-  Tushundim. Aka, vaqtida keldingiz, bir-ikki kunda ketamiz. Ish zo‘r, sharoiti, oyligi yaxshi.

Oradan bir-ikki kun o‘tdi. To‘lanboy yana bir nechta odam yig‘di va ular Qozog‘istonga qarab yo‘l olishdi. 

Chegaradan o‘tib, Chimkentdagi g‘isht zavodiga ham yetib kelishdi. Ularni korxona rahbari kutib oldi. To‘lanboy ishchilarning pasportlarini hujjat to‘g‘irlash uchun deb yig‘ib oldi va xo‘jayinga topshirdi. O‘zi esa shu kunning o‘zida u yerdan g‘oyib bo‘ldi.

Shavqiddin va uning sheriklari yaxshi maosh olish ilinjida astoydil ishlashardi. Ammo To‘lanboy aytgan sharoitdan darak yo‘q edi. Bunday bo‘lishini kutmagan ishchilar norozi bo‘lib boshliqqa arz qilishdi. Zavod xo‘jayini esa ularga do‘q urib: “Senlar uchun To‘lanboyga katta miqdorda pul berganman. Ana shunga yarasha ishlaysanlar!” dedi.

Oradan bir oy vaqt o‘tdi. Bir kuni zavodga To‘lanboy kelib qoldi. Ko‘zlari to‘rt bo‘lib kutib turgan ishchilar unga baqira ketishdi. Ayniqsa, uning eng yaqin tanishlaridan biri Erkin:

-  Sendan buni kutmagan edim, bizni qayerlarga olib kelding? Uyga borib olay, ustingdan organga arz qilaman! – deya dag‘dag‘a qildi.

To‘lanboy uni chetga tortdi va ovozini pasaytirib dedi:

-  Biroz chidab turing, hammasi yaxshi bo‘ladi. Hozir sizni qo‘yib yuborsam, xo‘jayin meni ham, sizni ham tinch qo‘ymaydi, uning qo‘lidan har balo keladi.

-  Yo‘q, mening sabrim tugadi. Ketaman, boshqa narsa bilan ishim yo‘q.

-  Mayli, unda hozir xo‘jayinga kirib onasi vafot etib qolibdi deb aytaman, boshqa sabab bilan undan qutulib keta olmaysiz.

Erkin rozi bo‘ldi va To‘lanboy uni bu yerdan olib ketdi. Qolgan ishchilar esa og‘ir va mashaqqatli mehnat iskanjasida qolaverdi.

Kunlar o‘tib, To‘lanboy zavodga yana kelganida Shavqiddin va ikki kishini g‘isht zavodidan olib chiqib ketdi. Keyin Chimkentdagi bir novvoyxonaga ishga joylashtirib qo‘ydi.

Shavqiddin undan zavodda ishlagan paytlari uchun ish haqini talab qildi. To‘lanboy esa ularni yana aldab yuraverdi. Shavqiddin novvoyxonada ishlab pul topib, bir amallab uyiga qaytib keldi.

Jabrdiydalar ichki ishlar organiga murojaat qilishdi. To‘lanboy qilmishi uchun qonun oldida javob berishiga to‘g‘ri keldi.