Shanxay xalqaro tadqiqotlar universiteti O‘zbekistonning mintaqaviy siyosatdagi roli haqida

11 sentabr kuni Shanxay xalqaro tadqiqotlar universiteti saytida "O‘zbekiston mintaqaviy siyosatidagi yangi dinamika - Markaziy Osiyoda barqarorlik va taraqqiyot omili" nomli maqola taqdim etildi. Quyida uning mazmuni havola etiladi:

"2017 yilning 5-6 sentabr kunlari O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev davlat tashrifi bilan Qirg‘izistonda bo‘ldi. 

9 sentabrda Sh.M.Mirziyoyev Xitoy Kommunistik partiyasi Markaziy qo‘mitasi siyosiy-huquqiy komissiyasi kotibi, O‘zbekiston-Xitoy hukumatlararo hamkorlik qo‘mitasi hamraisi Men Tszyanchjuni qabul qildi va uni  har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini rivojlantirishga qo‘shgan hissasi uchun "Do‘stlik" ordeni bilan mukofotladi". 

9-10 sentabrda O‘zbekiston davlat rahbari boshqa qo‘shni mamlakat - Qozog‘istonda bo‘ldi, u yerda Islom hamkorlik tashkilotining ilm-fan va texnologiyalarga doir birinchi sammiti doirasida Afg‘oniston, Eron va Turkiya yetakchilari bilan uchrashdi. 

O‘zbekiston Prezidenti tashqi siyosiy faoliyatining bunday zich grafigi Markaziy Osiyodagi mintaqaviy jarayonlarga sifat jihatidan yangi kuch beradi. So‘zsiz, bu qator sabablarga ko‘ra, butun Markaziy Osiyoning barqaror rivojlanishida katta rol o‘ynaydi. 

Birinchidan, O‘zbekiston - Markaziy Osiyodagi eng yirik davlat. Uning aholisi 90-yillar boshidan buyon 20 million nafardan 32,5 million kishigacha oshdi, bugun u butun mintaqa aholisining deyarli yarmini tashkil qiladi. O‘zbekiston 11 yildan ortiq vaqt davomida iqtisodiy rivojlanishning jadal sur'atlarini namoyish qilmoqda. 2017-2018 yillarda xalqaro moliyaviy tashkilotlar mamlakat YaIMning 7,4 foizdan kam bo‘lmagan darajada o‘sishini kutishmoqda. Boshqacha aytganda, Markaziy Osiyo aholisining yarmi shunday tezkor ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish sur'atlari bilan "ta'minlangan".

Bundan tashqari, o‘zbeklar yetakchisi, xalqaro muhokamaga qo‘yish yo‘li orqali 2017-2021 yillar uchun O‘zbekistonni rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasini qabul qilib, ijtimoiy-siyosiy hayotning barcha sohalarini modernizatsiyalash, valyuta-moliyaviy, investitsion va savdo-iqtisodiy jabhalarda misli ko‘rilmagan islohotlarni amalga oshirmoqda.

Ikkinchidan, O‘zbekiston - mintaqadagi barcha qo‘shni mamlakatlar, shu jumladan Afg‘oniston bilan ham chegaradosh Markaziy Osiyodagi yagona davlat. Shuning uchun ham, xalqaro doiralarda tan olinishicha, O‘zbekiston Markaziy Osiyodagi asosiy davlat hisoblanadi, zero butun mintaqa barqarorligi va xavfsizligi uning ichki va tashqi siyosatiga bog‘liq bo‘ladi. 

Shavkat Mirziyoyev o‘tgan yilgi saylov oldi nutqlaridayoq O‘zbekistonning tashqi siyosatida Markaziy Osiyo ustuvor ahamiyatga ega bo‘lishini ta'kidlagandi. 

Tez orada Sh.M.Mirziyoyev xalq tomonidan saylangan prezident sifatidagi ilk tashriflarni aynan Markaziy Osiyodagi qo‘shni mamlakatlar - Turkmaniston va Qozog‘istondan boshladi. Qirg‘iziston - O‘zbekiston Prezidenti yil boshidan buyon tashrif buyurgan uchinchi qo‘shni mamlakat bo‘ldi. 

Shavkat Mirziyoyev Qirg‘iziston Respublikasiga tashrifi davomida Almazbek Atambayev bilan ikki mamlakat o‘rtasidagi barcha sohalardagi aloqalarni kengaytirish va kelgusidagi hamkorlik istiqbollari masalalarini muhokama qildi. Oliy darajali muzokaralar yakuni bugungi kunda o‘zbek-qirg‘iz munosabatlarining yangi bosqichga ko‘tarilganini namoyish qildi. 

Tashrif yakunlari so‘nggi yigirma yildan ko‘proq vaqt davomida ikki tomon uchun ham tarixiy ahamiyat kasb etdi. Prezidentlar muzokaralari natijasida O‘zbekiston va Qirg‘iziston o‘rtasida Qo‘shma dekalaratsiya va O‘zbekiston-Qirg‘iziston davlat chegarasiga doir bitim imzolandi. Shuningdek ikki davlat rahbarlari yaqin yillarda ikki tomonlama savdo aloqalari hajmini 500 million dollarga ko‘tarishga kelishib olishdi. 2017 yil boshidan beri ikki tomonlama savdo aylanmasi 60 foizga o‘sdi va 150 million dollarni tashkil qildi.

Sh.Mirziyoyev va A.Atamboyev "O‘zbekiston-Qirg‘iziston-Xitoy" temir yo‘l magistrali loyihasini qisqa fursatlarda amalga oshirishdan o‘zaro manfaatdor ekanliklarini ta'kidlashdi. Tomonlar mazkur loyihaning amalga oshishi ichki tovar aylanmasining o‘sishiga va Markaziy Osiyoning "Sharq-G‘arb" yo‘nalishi bo‘yicha foydali tranzit zvenosi sifatidagi jozibadorligining oshishiga xizmat qilishini qayd etishdi. 

Shu bilan birga, Toshkent va Bishkek yangi "O‘zbekiston-Qirg‘iziston-Xitoy" avtomobil koridorining yaratilishi uchun bor kuchlarini ishga solishga ishontirishdi. Bu loyihaning amalga oshishi mintaqadagi davlatlar o‘rtasidagi o‘zaro manfaatli aloqalarning sezilarli darajada kengayishiga, shuningdek ularning birgalikdagi iqtisodiy rivojlanishiga qo‘shimcha kuch bo‘lib xizmat qiladi. 

Bundan tashqari, yuqoridagi loyihalarning amalga oshishi butun Markaziy Osiyoning Sharq va G‘arb o‘rtasidagi muhim tranzit-kommunikatsion aloqalarni bog‘lovchi zveno sifatidagi geoiqtisodiy jozibadorligini oshiradi. Osiyo-Tinch okeani mamlakatlari, eng avvalo, Xitoyni, boshqa tomondan Yevropa va Yaqin Sharq mamlakatlarini qisqa yo‘l bilan bog‘lashga doir yangi strategik imkoniyatlar ochiladi.

Ta'kidlash joizki, O‘zbekiston va Xitoyning hamkorlikdagi sa'y-harakatlari natijasida 2016 yilda Qamchiq dovonida qisqa muddatlarda temir yo‘l tunneli ekspluatatsiyaga topshirildi. 

Shubhasiz, bularning bari Markaziy Osiyo mamlakatlarining rivojlanishiga yangicha kuch beradi. Markaziy Osiyo davlatlarining boshqa hamkorlari, jumladan, Markaziy Osiyoni Xitoy va Osiyo-tinch okeani mintaqasining shiddat bilan rivojlanib borayotgan bozorlariga eng qisqa yo‘l bilan olib chiquvchi tabiiy ko‘prik sifatida ko‘ruvchi Turkiya va Eron ham bundan manfaatdordir.