«Yil aldovi» yoxud populizmning çegarasi qayerda?

Qarang, mavsum boşida PFL bir klubga «sen 13-örinni olsang, oliy ligadagi örningni saqlab qolasan» deb aytmoqda. Mavsum tugaşiga 4 tur qolganda esa, «yöq, sen şu örinda qolsang, birinçi ligaga tuşib ketasan» deyapti. Tasavvur qilyapsizmi, bunday holatni qayerda körgansiz? Men heç qayerda körmaganman!

Albatta, ba'zi mulohazalarni eşitdim, öşa örtamiyona klublar harakat qilişlari lozim edi, yuqori örinlar uçun kuraşiş kerak edi, ana öşa beğamligi uçun jazolanyapti, deganlar ham böldi. Nafaqat muxlislar, jurnalistlar tomonidan ham yangradi bu fikrlar. Ammo qarang, biz reglament va adolat haqida gapirmoqdamiz, PFLning özi tuzib qöygan reglamentga köra, uçinçi örinda turgan «Paxtakor» kelasi yilda oliy ligada öynaşga qançalar haqli bölsa, 12-örinni egallab turgan «Dinamo» ham xuddi şunday haqlidir, zarraça kam emas. Çunki har ikki jamoa reglamentda oliy ligada qoliş huquqini beradigan örinni egallagan bölib çiqadi, bu örin uçinçimi, ön ikkinçimi umuman farqi bölmaslik kerak.

Axir masalan, öşa «Dinamo» yoki «Neftçi» haqida gap borganida, biz ularni aslida yuqori örinlar uçun kuraşadigan potensialda bölib turib, ataylab pastda yurganlikda ayblaşga haqqimiz yöq, töğrimi? Balki «Dinamo» 15-16 örinlarni egallaşdan qoçib, harakat qilib, mehnat qilib, 12-öringa çiqqandir, zero har qanday ligada ham jon saqlaş uçun kuraşadigan va yakunda buni uddalab, olqiş oladigan klublar böladi-ku, töğrimi? «Bunyodkor»ga «nega çempionlik uçun kuraşmading, boqi-beğammisan?» deb aytiş ham absurd bölganidek, örtamiyonalarni yoki autsayderlarni ayblaş, ularni nohaq jazolaş qaysi mezonlarga töğri keladi?

Men aslida jamoalar soni ligani qizitib yuborişda katta ahamiyat kasb etmaydi deb hisoblasam ham, agar yakunda 12talik tizimga ötilsa, bunga ham rozi bölişim mumkin. Ammo hammasi reglament va adolat prinsiplarida ötişi tarafdoriman. Bu yerda eng töğri yöl, kelasi mavsum boşlanişida musobaqaning mos tartibini joriy qiliş va masalan, 2018 yilda ligani 5 jamoa tark etadi, deb e'lon qilib qöyilişi şart edi, deb hisoblayman.

E'tibor bersangiz, bu yerda yana bir çalğituvçi masala bor. ÖFF klublarning litsenziyalaş talablari bilan jiddiy şuğullanadi va talabga javob bermaydigan klublar oliy ligaga qöyilmaydi. Ya'ni, jamoalar sonining qisqarişi aslida klublarning yangi oliy ligaga mos kelmayotgani bilan boğliq, deyilmoqçi. Esingizda bölsa, 2004 yilda xuddi şu tarzda litsenziyalaş talablari qat'iylaştirilgan va mavsum boşida talablarga javob bermagan «Qöqon» va «Döstlik» klublari oliy ligadan çiqarib yuborilgandi.

Bugungi holatni aslo 2004 yildagi voqeaga öxşatib bölmaydi. Öşanda oliy liga klublari soni fikslanmagan, ya'ni agar «Qöqon» yoki «Döstlik» tekşiruvdan ötganida, oliy ligaga qöyilar edi. Jamoalar talabga javob bermagan va oliy ligani tark etişgan. Hozir esa, kelasi mavsumda 12 jamoa iştirok etadi, deyilyapti, «litsenziya talablarini bajarmaganlar qöyilmaydi» deyilmayapti. Ya'ni, yakunda 14 jamoa qöyilgan şartlarni bajarsa-da, ikkitasi qolib ketadi. Oliy ligani bu yil 13-örinda yakunlagan şartli «Qizilqum» barça şartlarni bajargan taqdirda ham, agar 12talikdagilar butun qolsa, 1-ligaga ravona böladi, tuşunyapsizmi?

Tuşunmayapsiz. Albatta, yangi rahbarlarning futbolimizda keskin özgarişlar qilib yuborişga bölayotgan harakatlarini körib turibman. Masalan, UzReport telekanali bilan yangi şartnomalar haqida xabarlar çiqdi, bunga faqat qarsak çaliş mumkin. Ammo agar qarorlar şoşilinç çiqaversa, agar göyoki hammaga yoqadigan islohotlarning zamirida adolat va qonun tarozisi buziladigan bölsa, bunday harakatlar populizmga öxşab qoladi.

Ha, terma jamoaga çet ellik murabbiy olib keliş, futbolçini bir yilga, hakamlarni bir umrga haydaş, oliy liga jamoalar sonini qisqartiriş - bularning hammasi köpçilik ançadan beri aytib kelayotgan masalalar, töğri. Röyxatni yanada davom ettirib, aytaylik, Babayanni bir umrga mamlakatdan çiqarib yuboriş, Sergeyevni ön beş sutkaga qamaş mumkin. Işoning, bu qarorlarni ham qöllab-quvvatlaydiganlar yanada köproq topiladi, ana şunda, öşa ellik beş millionlik jarimani tölagan buxorolik suxandondan farqimiz qoladimi? Öşa suxandonning işi ham köpçilikka yoqdi, nima dedingiz?

Esingizda bölsa, 1992 yilda bölib ötgan ilk çempionatimizda ikki çempion e'lon qilib yuborilgan. Ğalati. «Paxtakor» va «Neftçi» öşanda bir xil oçko töplagandi. Töplar nisbati va ğalabalar soni böyiça, «Paxtakor» oldinda, özaro öyinlarda esa, farğonaliklar ustun edi. Adaşmasam, mavsum boşidagi reglamentda bunday holat e'tiborga olinmagan bölişi kerakki, öşa qoida işga tuşib, bu jamoalardan kuçlisini aniqlab bera olmagan. Öşanda hali nomiga «professional» tamğasini qöyib olmagan oliy liga ijroiya qömitasidan kimdir çiqib, «yöq, töplar nisbatiga qaraymiz» deb «Paxtakor»ni çempion qilib yuborgani «Neftçi»dan istihola qilgandir.  

Ammo bugun «Neftçi»dan istihola qilişmayapti.

Qahramon Aslanov