Futbol har to‘rt yoki ikki yilda bo‘lmaydi. Baribir asosiy ulush klublar futboliga to‘g‘ri kelib, top murabbiylar ham o‘sha tomonda faoliyat yuritishsa-da, futbol yulduzlarining asosiy faoliyati ham aynan klublar futbolida kechsa-da, jahon futboli tamaddunining yo‘nalishi terma jamoalar ishtirok etadigan turnirlarda belgilanadi. Nega bilasizmi?
Eng yaxshi asarlar senzura davrida, eng yaxshi ixtirolar dangasalik tufayli dunyo yuzini ko‘rganidek, futbolda ham cheklanganlik faktori yangi g‘oyalarga, uslublarga sabab bo‘ladi. Klublar futbolida moliyaviy yaxshi ta'minlangan murabbiylar eng yuqori saviyadagi futbolchilarni olib kelish orqali, ham ko‘p muammolarni hal qilishlari mumkin, g‘olib jamoalardagi murabbiylar faktorini payqash har doim ham oson bo‘lmaydi. Terma jamoa esa boshqa dunyo, bu yerda cheklangan futbolchilar, cheklangan vaqt bilan vazifani bajarish uchun eng maqbul taktikani o‘ylab topishga majbur bo‘linadi. Ba'zida o‘sha o‘ylab topilgan g‘oyalar, taktikalar futbolning keyingi yo‘nalishini belgilab ham beradi.
Mana shu rakursdan qaraganda, kecha tugagan jahon chempionati futbolga nima beradi? Qanday futbol eng nufuzli turnirda namuna bo‘ldi?
Masalan, Rossiya-2018 turniriga qaraganimizda, ko‘proq pragmatizmni ko‘rishimiz mumkin. Kuchsizroq jamoalarning himoyaga ko‘proq e'tibor qaratib, tartibli o‘yin evaziga ancha yuqori o‘rinlargacha yetib borganliklarini oldin ham ko‘rardik. Masalan, JCh-2014 turniridagi Kosta-Rika. Lekin bu safar faqat Kosta-Rika yoki Shvetsiya emas, turnir favoritlari ham ko‘proq himoyaga e'tibor berishgani, chiroyli futbol bilan hammani rom qilish emas, g‘alaba qozonish uchun, o‘ynash emas, kurashish uchun maydonga tushishgani ko‘zga tashlandi.
Turnirning eng kuchli terma jamoalari bo‘lgan Fransiya va Braziliya yorqin misol. Bu jamoalar tarkibida Neymar, Pogba, Mbappe, Koutino kabi individuallar bo‘lishiga qaramasdan, bu futbolchilarning har biri jamoaviy futbol, murabbiy ko‘rsatmalari uchun o‘z uslublaridan biroz chekinishdi.
Hatto Belgiya ham, Tunis va Panamaga qarshi o‘yinlarda pozitsion o‘yin ko‘rsatib, jiddiy o‘yinlarga kelganda sxemasini o‘zgartirdi – Mertens o‘rniga yarim himoyaga bir o‘yinchini chiqarish orqali, asosan himoyadan tezkor hujumga asoslangan 4-3-3 sxemasiga o‘zgardi.
Xuddi shu fikrni Fransiyaga nisbatan ham ishlatishimiz mumkin. Esingizda bo‘lsa, Avstraliyaga qarshi dastlabki o‘yinda Fransiya oldinda Dembele – Mbappe – Grizmann uchligi bilan, ko‘proq kombinatsion futbol va o‘rta masofadagi paslarga asoslanib o‘ynashga harakat qilgan edi. Va aynan o‘sha o‘yin Fransiyaning uchun ko‘proq qiyinchilik tug‘dirgandi. Keyin esa, Desham Dembele o‘rniga «targetmen» tushirishga qaror qildi – Jiru asosiy tarkibda, Mbappe va Grizmann endi orqaroqdan harakat qilib, zonalar ochish bilan shug‘ullanishdi. Pogbaning vazifasi raqib jarima maydoni yaqinida to‘pni nazorat qilish emas, tezda bo‘sh zonalarga yetkazish bo‘ldi.
