Oqlangan sobiq ichki ishlar xodimining nogironligiga sabab MXX tergovimi?

Oqibatda J.Begimqulov 1-guruh nogironi bo‘lib qoladi. So‘ng MXX xodimlari noilojlikdan unga tekshirishda aniqlangan bank xodimlarining o‘zlashtirishini bo‘yniga qo‘yganligi, lekin o‘zining ko‘rsatuvlarida bu holatni ham inkor etib, so‘roq bayonnomalariga o‘zi imzo chekkanligi, biror bir so‘roqda himoyachi qatnashmaganligi va o‘zi himoyachini umuman ko‘rmaganligini aytgan. Ko‘pchilik so‘roq bayonnomalariga o‘zi imzo qo‘ymaganligi, ushbu holatni xatshunoslik ekspertizasi ham aniqlaganligi, kassir unga tuhmat qilayotganligi va bankda aniqlangan o‘zlashtirishga aloqasi yo‘qligi sababli oqlashni so‘rab ko‘rsatuv bergan. 

Sud majlisida guvohlarning ko‘pchiligi J.Begimqulovning ko‘rsatuvlarini tasdiqlagan. Xususan, guvoh X. M. dastlabki tergovdagi va birinchi bosqich sudidagi ko‘rsatuvlarini qisman tasdiqlashini, chunki MXX xodimlari unga agarda J.Begimqulovning fuqarolardan pul olmaganini aytsang, seni ham unga sherik qilib bir umrga qamatamiz deganligi, pullarni kassaga kirim qilinmasdan o‘zlashtirilganligi haqida ko‘rsatuv bergan.

Sud majlisida J. Begimqulovning turmush o‘rtog‘i N. Usmonova oldingi ko‘rsatuvlarini qisman tasdiqlashini, chunki stress holatida bo‘lib, MXX xodimlari unga bir necha hujjatlarga imzo qo‘ydirib olganligi, turmush o‘rtog‘i ishlayotgan paytida uyga faqat oylik maoshini olib kelganligi, ortiqcha pullar olib kelmaganligini, MXX xodimlari uyida tintuv o‘tkazib hech narsa topmaganligi, ular tomonidan turmush o‘rtog‘iga jismoniy va ruhiy bosim o‘tkazganligi sababli 1-guruh nogironi bo‘lib qolganligi haqida ko‘rsatuv berib o‘tgan.   

Yuqoridagi ko‘rsatmalarni o‘rgangan holda, jinoyat ishlari bo‘yicha Surxondaryo viloyat Qiziriq tuman sudi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 30 noyabrdagi “Sud-tergov faoliyatida fuqarolarning huquq va erkinliklari kafolatlarini kuchaytirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Farmonining 2-bandiga asosan, protsess ishtirokchilari va ularning yaqin qarindoshlariga nisbatan qiynoqqa solish, psixologik va jismoniy tazyiq va boshqa shafqatsiz, g‘ayriinsoniy yoxud qadr-qimmatni kamsituvchi muomala turlarini qo‘llagan holda, shuningdek, o‘z tasdig‘ini topmagan ko‘rsatuvlardan, taxmin, faraz yoki mish-mishlarga asoslangan ko‘rsatuvlardan dalil sifatida foydalanishga yo‘l qo‘yilmasligini keltirib o‘tgan. 

Sud majlisida O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Ekspert-kriminalistika bosh markazining 2018 yil 20 apreldagi 361-sonli sud-xatshunoslik ekspertizasi xulosasiga asosan, 2016 yil 20 sentabrdagi yuzlashtirish, 2016 yil 11 oktabrdagi ayblanuvchini ko‘shimcha so‘roq qilish, jinoyat sodir etishda gumon qilingan shaxsni J.Begimqulov yolg‘on ko‘rsatuv berishga qodir emasligi, haqiqatga to‘g‘ri keladigan obektiv ko‘rsatuvlar berayotganligi, ya'ni real sodir bo‘lgan voqealarni so‘zlayotganligi ko‘rsatilgan.

Sud o‘rganish natijasida keltirilgan dalillar nomaqbul bo‘lib, yuridik kuchga ega bo‘lmay, ularni ayblov asosiga qo‘yish mumkin emas, deb hisobladi.

Qonunchilikka ko‘ra, ya'ni Jinoyat-protsessual kodeksining 464-moddasiga muvofiq, sud sudlanuvchiga qo‘yilgan ayblov o‘z tasdig‘ini topmasa, ushbu Kodeksning 83-moddasiga asosan sudlanuvchini oqlaydi deyilgan. Ya'ni, J. Begimqulovga nisbatan ayblovlar o‘z tasdig‘ini topmadi.

Shunday qilib, jinoyat ishlari bo‘yicha Qiziriq tuman sudining xukmiga binoan, qonunchilikka amal qilgan holda, Begimqulov Jahongir Toxirovich O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 167-moddasi 3-qismi “a” va “b” bandlari bandlari (o‘zlashtirish yoki rastrata yo‘li bilan talon-taroj qilish) va 209-moddasi 2-qismi “a”, “b” bandlarida (mansab soxtakorligi) nazarda tutilgan jinoyatni sodir qilganlikda aybsiz deb topildi va oqlandi.

Berilgan ko‘rsatuvlar bo‘yicha J.Begimqulov va boshqa shaxslarga tazyiq va qiynoq o‘tkazgan deya aytilgan MXX xodimlari va boshqa jinoyatda gumonlanayotgan shaxslarga nisbatan harbiy prokuratura tomonidan jinoyat ishi ochilgan bo‘lib, ayblari tasdiqlangan shaxslar qonun oldida, albatta, javob berishlariga ishonamiz.

Xalqimiz “o‘t balosi, suv balosi, tuhmat balosidan asrasin”, deya duo qiladi. O‘t va suv balosining azobi tushunarli. Lekin tuhmat balosi ham jismonan, ham ruhan azoblar ekan. Agar buning uchun har xil tazyiqlar va qiynoqlar ham qo‘shilsa, qanday qo‘rqinchli tus olishiga ochig‘i ko‘pchilikning tasavvur darajasi ojizlik qiladi.

J.Begimqulov va ayoli ham tuhmat balosidan qancha azob ko‘rganligini o‘zingiz ko‘z oldingizga keltiravering. “Xaqiqat egiladi, lekin sinmaydi” degan naql bejiz aytilmaganidek, oila ham sabr-bardosh bilan adolat uchun oxirigacha kurashdi. Bunday metin iroda egalari jamiyat va xalq orasida hurmatga sazovor, bizningcha. So‘zimiz yakunida, J.Begimqulovning sog‘ayib ketishini, oilasi esa avvalgidek bekami-ko‘st oilalar qatorida bo‘lishini tilab qolamiz.