Jyeffri Devid Saks: AQSh va Xitoy o‘rtasidagi iqtisodiy urush O‘zbekiston uchun ham salbiy oqibatlarni keltirib chiqarishi mumkin

— Agar keng qamrovli iqtisodiy urush yuz beradigan bo‘lsa, bu nafaqat AQSh va Xitoy balki boshqa davlatlar, jumladan O‘zbekiston uchun ham salbiy oqibatlarni keltirib chiqaradi. Chunki ular dunyodagi bozor iqtisodiyoti eng rivojlangan davlatlardir. Agar ular hamkorlik qilsa, jahon iqtisodiyoti o‘sib boradi, yangiliklar va ijobiy o‘zgarishlar sodir bo‘ladi. Agar ular bir-biri bilan ziddiyatga borsa, boshqa mamlakatlar o‘zlari uchun ushbu ikki davlatdan qaysi biri bilan hamkorlik qilishni tanlashiga to‘g‘ri keladi. Bu juda xatarli. Bu mojaroni Qo‘shma Shtatlar boshlagani meni tashvishlantirmoqda. Bu oxiri o‘ylanmasdan, shoshma-shosharlik bilan amalga oshirilgan ish. Fikrimcha, ko‘plab amerikalik siyosatchilar va boshqa mutasaddi shaxslar Xitoyga hasad qilishmoqda. Xitoy juda qudratli bo‘lib ketsa, Amerika Qo‘shma Shtatlariga quloq solmay qo‘yadi. Bu AQSh siyosatchilari juda kibrli, ular hech qanday raqobatchini xohlashmaydi. Shuning uchun ular Xitoyning rivojlanishini to‘xtatishga urinmoqda. O‘ylashimcha, bu hech qanday natija bermaydi. Ushbu harakat juda qimmatga tushishi mumkin, lekin umid qilamanki, har ikki tomon ham kelishuvga erishadi, AQSh tomonidan ilgari surilayotgan cheklovlarga barham beriladi. Chunki agar vaqtida hal qilinmasa bu ziddiyat juda xavfli tus olishi mumkin.

—Iqtisodchi sifatida O‘zbekistonning hozirgi iqtisodiy rivojlanish sur'ati haqida nima deya olasiz?

— O‘ylaymanki, O‘zbekiston bugungi kunda jadal rivojlanish davrida. Chunki hozirgi paytda hukumat ko‘plab islohotlar o‘tkazmoqda, iqtisodiyotda shaffoflikni ta'minlashga urinmoqda. Prezidentingiz qo‘shni davlatlarga tashrif buyurib, do‘stlik munosabatlarini yo‘lga qo‘yishga urinishi, ularni qayta tiklashi yaxshi albatta. Shu bilan birga, Xitoy «Bir makon, bir yo‘l» tashabbusini ilgari surayotgan bir paytda O‘zbekiston yangi aloqalar o‘rnatishi, tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirib, ushbu ulkan hudud ichida markaz bo‘lishdan foyda olishi uchun qulay imkoniyat yuzaga kelgan. Shu sababli, o‘ylashimcha, biz hozirgi vaqtda tuzilmaviy islohotlarning va rivojlanish imkoniyatlarining jadallashayotganiga guvoh bo‘lmoqdamiz.

—O‘zbekiston qanday qilib Amerika Qo‘shma Shtatlarida bo‘lgani kabi ilg‘or tadqiqot markazlarini shakllantirishi mumkin?

— Hozirda jahon hamjamiyatida O‘zbekistonga, Markaziy Osiyo mintaqasiga va umumiy qilib aytganda Yevroosiyo hududidagi hamkorlikka qiziqish katta. Fikrimcha, agar O‘zbekiston Samarqanddagi Ipak yo‘li universiteti kabi g‘oyalarni ilgari surishda davom etsa, xalqaro maydonda hamkorlar topish, soha mutaxassislarini va ilmiy izlanish olib borayotgan talabalarni yurtingizga jalb qilish va shu orqali olib borilayotgan ishlar samaradorligini oshirish qiyin bo‘lmaydi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Barqaror rivojlanish dasturiga mas'ul shaxs sifatida aytishim mumkinki, bu kabi xalqaro hamkorlikni targ‘ib qilishda va O‘zbekistonga bu borada ko‘maklashishda qo‘limdan kelgancha yordam berishga harakat qilaman. Bu haqda bugungi uchrashuvda hukumat vakillariga ham aytdim hamda Vestminster xalqaro universitetini ushbu dastur tarmog‘iga qo‘shilishga chaqirdim. Ular buni ijobiy qabul qilishdi va mana hamkorlik aloqalari boshlandi.