Jahon neft savdosi markazi Osiyoga ko‘chmoqda

Xom neft hozir ham dunyoda eng ko‘p savdo qilinadigan xomashyo mahsuloti bo‘lib qolmoqda. Neft yetkazib berish yo‘nalishlari esa qaysi mamlakatlar energiya resurslarini ishlab chiqarayotgani va qaysi hududlar ularning asosiy iste’molchisiga aylanganini yaqqol namoyon etadi.

Energy Institute ma’lumotlari asosida tayyorlangan yangi tahlilga ko‘ra, 2024 yilda neft eksportining eng yirik markazi yana Fors ko‘rfazi mintaqasi bo‘ldi. Mintaqa davlatlari tashqi bozorlarga kuniga o‘rtacha 16,4 million barrel neft yetkazib bergan.

Bu ko‘rsatkich MDH davlatlari va Afrika mamlakatlari umumiy eksportidan ham yuqori hisoblanadi.

Fors ko‘rfazi neftining asosiy qismi Osiyoga yo‘naltirilgan

Fors ko‘rfazi mamlakatlari eksport qilgan neftning katta qismi sharqiy bozorlarga jo‘natilgan.

Jumladan:

Xitoyga — kuniga 5,1 million barrel;
Yaponiya va Janubiy Koreyaga — 4,2 million barrel;
Hindistonga — 2 million barrel;
Osiyo-Tinch okeani mintaqasining boshqa davlatlariga — 1,9 million barrel.

Shunday qilib, mintaqa eksportining qariyb 80 foizi Osiyo hissasiga to‘g‘ri kelgan.

Yevropaga esa kuniga 2,2 million barrel neft yetkazib berilgan. Shimoliy Amerika hissasiga esa atigi 600 ming barrel to‘g‘ri kelgan.

Xitoy dunyodagi eng yirik neft importchisi bo‘lib qolmoqda

2024 yilda Xitoy xalqaro neft savdosining eng yirik manzili sifatida o‘z mavqeini saqlab qoldi.

Mamlakat:

Fors ko‘rfazidan — 5,1 million barrel;
MDH davlatlaridan — 2,2 million barrel;
Afrikadan — 1 million barrel neft import qildi.

Mutaxassislar ta’kidlashicha, so‘nggi yillarda Xitoyning neft importida Rossiya va Yaqin Sharq nefti ulushi sezilarli darajada oshgan. Bunga nisbatan arzonroq narxlar va ta’minot zanjirlarining qayta shakllanishi sabab bo‘lgan.

Hindiston ham Rossiya neftining asosiy xaridorlaridan biriga aylandi

Hindiston ham neft importi tarkibini sezilarli o‘zgartirgan davlatlardan biri hisoblanadi.

2024 yilda mamlakat:

Fors ko‘rfazidan — kuniga 2 million barrel;
MDH mamlakatlaridan — 1,7 million barrel neft sotib olgan.

Bu ko‘rsatkich Rossiya neftining G‘arb bozorlaridan Sharq mamlakatlariga qayta yo‘naltirilishi natijasida keskin o‘sgan.

Yevropa neftni bir nechta manbadan olishda davom etmoqda

Yevropa neft ta’minotini diversifikatsiya qilish siyosatini saqlab qolmoqda.

2024 yilda qit’a: 

Afrikadan — 2,3 million barrel;
Shimoliy Amerikadan — 2,2 million barrel;
MDH davlatlaridan — 2,2 million barrel neft import qilgan.

Shuningdek, Markaziy va Janubiy Amerika davlatlaridan ham kuniga qariyb 900 ming barrel neft qabul qilingan.

Shimoliy Amerika neft bozorida o‘ziga xos holat kuzatilmoqda

Shimoliy Amerika 2024 yilda kuniga 9,2 million barrel neft eksport qilgan bo‘lsa-da, bir vaqtning o‘zida qariyb 7 million barrel neft import ham qilgan.

Bu holat AQSh va Kanadada ishlab chiqarilayotgan yengil neft turlari hamda neftni qayta ishlash zavodlari ehtiyoj sezayotgan og‘ir neft turlari o‘rtasidagi farq bilan izohlanadi.

Mutaxassislar fikricha, global neft oqimlari xaritasi jahon energetika tizimining asosiy markazi tobora Osiyoga ko‘chayotganini yana bir bor tasdiqlamoqda. Bugungi kunda Xitoy, Hindiston, Yaponiya va Janubiy Koreya xalqaro neft savdosining eng muhim iste’molchilariga aylangan.