Mehnat sharoitlarining yaxshi emasligi – dunyodagi bandlikning asosiy muammosi

Yillik hisobotda ayrim muvaffaqiyatlar ham yoritilgan. Agar jahon iqtisodiyoti katta inqirozni chetlab o‘tishga muvaffaq bo‘lsa, ko‘plab mamlakatlarda ishsizlikning yanada kamayishi prognoz qilingan. So‘nggi 30 yil ichida o‘rta daromadli mamlakatlarda ishlayotganlarning qashshoqligi sezilarli darajada kamaydi. Ta'lim va professional tayyorgarlikka ega bo‘layotganlarning soni esa ortdi.

Mintaqalar bo‘yicha asosiy xulosalar:

Afrika

Mintaqa mehnatga layoqatli aholisining 4,5 foizigina ishsiz hisoblanadi, 60 foizi esa ish bilan band. Biroq yaxshi ishlayotgan mehnat bozori o‘rniga bu holat ko‘pchilik ishchilarda xavfsizlik, munosib maosh va ijtimoiy himoyaga ega bo‘lmagan past sifatli ishga kirishdan o‘zga tanlov mavjud emasligi bilan bog‘liq.

Prognozlarga ko‘ra, ish kuchi yiliga 14 milliondan ortiq ko‘rsatkichga ko‘payadi. 2020 yilgacha iqtisodiy o‘sish sur'atlari tez o‘sayotgan ishchi kuchi uchun yetarli darajada sifatli ish o‘rinlarini yaratish uchun juda past bo‘ladi.

Shimoliy Amerika

Ishsizlik darajasi 2019 yilda eng past ko‘rsatkich – 4,1 foizga yetishi kutilmoqda.

Bandlikning o‘sishi va iqtisodiy faollik 2020 yilda pasayishi prognoz qilinmoqda.

Tayanch ma'lumotga ega kishilar oliy ma'lumotlilarga qaraganda ikki marta ko‘proq ishsizga aylanadilar.

Submintaqa raqamli ish platformalari sohasida yetakchi sanaladi. Bunday ishning sinchkovlik bilan olib boriladigan monitoringi siyosatchilar uchun avj olayotgan muammo hisoblanadi.

Lotin Amerikasi va Karib dengizi davlatlari

Iqtisodiy o‘sishning tiklanishiga qaramay, bandlik 2019 va 2020 yillarda 1,4 foizgagina o‘sishi kutilmoqda.

Mintaqadagi ishsizlik ko‘rsatkichining nisbatan sekin pasayishi turli mamlakatlar mehnat bozoridagi xilma-xil sharoitlarning natijasi sanaladi.

Norasmiylik va past sifatli ish bandlikning barcha turlarida mavjudligicha qoladi.

Arab davlatlari

Mintaqadagi ishsizlik 2020 yilga qadar 7,3 foiz ko‘rsatkichida barqaror qolishi prognoz qilinmoqda. Ishsizlik Ko‘rfaz mamlakatlari hamkorligi Kengashiga kirmagan mamlakatlarda ushbu Kengashga kirganlarga qaraganda ikki marta ko‘p. Mehnat qilayotgan migrantlar mintaqadagi jami bandlikning 41 foizini tashkil etadi. Ko‘rfaz mamlakatlari hamkorligi Kengashi mamlakatlarida esa jami mehnat qilayotganlarning o‘rtacha yarmidan ko‘pi migrantlar hisoblanadi. Ayollar o‘rtasidagi ishsizlik ko‘rsatkichi 15,6 foiz. U erkaklar ishsizligi ko‘rsatkichiga qaraganda uch marta ko‘proq. Yoshlar ham ishsizlikdan aziyat chekmoqda. Yoshlar o‘rtasidagi ishsizlik katta yoshdagi aholi ishsizligiga qaraganda to‘rt marta yuqori.

Osiyo va Tinch okeani

Avvalgi yillarga qaraganda sekin sur'atlarda bo‘lsa-da, iqtisodiy o‘sish davom etadi.

Prognozlarga ko‘ra, mintaqadagi ishsizlik 2020 yilgacha 3,6 foiz darajasida qoladi, bu esa jahondagi o‘rtacha ko‘rsatkichdan past.

Transformatsiya ishchilarni qishloq xo‘jaligidan chiqarib oldi, biroq bu ish sifati sezilarli darajada yaxshilanishiga olib kelmadi; ishchilarning katta qismi ish kafolati, yozma shartnoma va daromadlarning barqarorligiga ega emas.

Ayrim mamlakatlarda ijtimoiy himoya sezilarli darajada kengaytirilganiga qaramay, qashshoqlik darajasi eng baland mamlakatlarda u juda past ko‘rsatkichda qolmoqda.

Yevropa va Markaziy Osiyo

Shimoliy, Janubiy va G‘arbiy Yevropada ishsizlik so‘nggi o‘n yil ichida eng past ko‘rsatkichda va 2020 yilgacha pasayishda davom etadi. Sharqiy Yevropada band kishilar soni 2019 va 2020 yillarda 0,7 foizga qisqarishi kutilmoqda. Biroq ish kuchining qisqarishi bir vaqtning o‘zida ishsizlik ko‘rsatkichining pasayishini ham anglatadi. Ayrim mamlakatlarda uzoq vaqt davom etgan ishsizlik 40 foizga yetadi. Markaziy va G‘arbiy Osiyoda norasmiylik hali ham keng tarqalgan (43 foiz). Ishlab turib qashshoq bo‘lish, ishning yomon sifati va mehnat bozoridagi doimiy notenglik muammoligicha qoladi.

Avvalroq Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan bandlikka oid ma'lumotlar taqdim etilgan edi. Unga ko‘ra, O‘zbekistonda mehnatga layoqatli aholi soni 19 millionga yaqin bo‘lsa, band aholi soni 13 milliondan ziyod. Ularning 5 milliondan oshig‘i rasmiy sektorda, 8 millionga yaqini norasmiy sektorda band. Xorijda ishlayotganlar soni esa 2 million 300 mingdan ziyodni tashkil etadi.