Şariat – juda ham qadimiy (taxminan 1500 yillik) diniy, ma'naviy–axloqiy, huquqiy tizim hisoblanadi. Bu haqda «Islom moliyasi» telegram kanalida maqola e'lon qilingan.

Ma'lumki, şariat – bu juda ham qadimiy (taxminan 1500 yillik) diniy, ma'naviy–axloqiy, huquqiy tizim. Biroq uning moliyaviy qismi bir neça asrlik «parokandalik» davomida unutildi va musulmon Şarqining öz an'anaviy huquqiy, siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy-moliyaviy, hamda ta'lim tizimlari asosan Ğarb mamlakatlarida paydo bölgan muqobil tizimlarga almaştirildi. Bu davrda mustamlakaga aylantirilgan musulmon davlatlarining (ya'ni aholisining aksariyati musulmonlardan iborat bölgan mamlakatlar) bir qançasida islom qonunçiligidan faqatgina nikoh va janoza kabi marosimlar saqlanib qoldi desak, katta xato bölmasa kerak. Şu ma'noda, tabiiyki, yaqindagina (XX asrning örtalarida) mustaqillikka erişgan musulmon davlatlari va mintaqalarining huquqşunoslik maktablari bir neça asr davomida yiğilib qolgan murakkab va jiddiy masalalarni, hamda zamonaviy dolzarb muammolarni hal qilişga tayyor emasligi ma'lum böldi. Buning sababi esa, bir neça asrlik mustamlakaçilik davrida ijtihodning mumiyodek qotib qolib, dolzarb muammolarni hal qiluvçi tizimdan huquqşunos olimlarning tor davrasidagina örganiladigan nazariy masalalar majmuasiga aylanib qolgani böldi va bu, şubhasiz islom huquqşunosligining eng katta fojialaridan biri böldi, deyiş mumkin.

Bu holatda islom ilmiy tafakkurini biroz bölsa ham qözğatiş kuçiga ega bölgan narsa – nafaqat islom fiqhini yaxşi bilgan, balki musulmon olami uçun turğunlik davri bölgan mustamlakaçilik paytida jahonda yuz bergan ulkan ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy özgarişlarni çuqur anglab yetgan şaxslar tomonidan amaliyotga tatbiq qilinişi mumkin bölgan haqiqiy jonli mavzuni yuzaga çiqariş edi. Ikkinçi jahon uruşining tugaşi bilan islom olamida parokandanlik yakun topişiga umid paydo böldi. Aynan şu davrda musulmon davlatlari öz mustaqilligi va öz taqdirini özi belgilaş uçun kuraş boşladi va huddi şu davrda islom iqtisodiyoti ilmiy nazariyasi va tamoyillari yaratila boşlandi. Ötgan asrning 50-yillaridan boşlab to hozirgi kungaça bölgan bu davrni 3ta alohida bosqiçga va boşlanişi muqarrar bölgan 4-bosqiçga ajratiş mumkin.

  • 1. XX asrning 50-yillaridan 80-yillarning örtalarigaça – uyğoniş, asosiy nuqtai-nazarlarni  şakllantiriş va qayta yuzaga çiqiş davri;
  • 2. 80-yillarning örtalaridan 90-yillarning oxirigaça – şakllaniş va tetapoya davri;
  • 3. 90-yillarning örtalari/oxiridan hozirgi kungaça – özgarişlar va yangi ğoyalar (innovatsiyalar) davri;