AQShning Viskonsin universiteti doktoranti, iqtisodchi Behzod Hoshimov «MFactor» loyihasi mehmoni bo‘lib, koronavirus pandemiyasi va karantin choralarining iqtisodiyotga ta'siri haqidagi fikrlari bilan o‘rtoqlashdi.
Inqiroz qancha vaqt davom etadi?
Kuzatilayotgan iqtisodiy inqiroz qancha muddatga cho‘zilishi mumkinligi haqidagi savolga Hoshimov quyidagicha javob berdi.
«Birinchidan, kasallik tez tugasa, inqiroz ham tez tugashi ehtimoli baland. Ikkinchidan, bu hukumatlar va jamiyatlarning xatti-harakatlariga bog‘liq. Inqirozdan tezroq chiqib ketishga yo‘naltirilgan iqtisodiy siyosat to‘g‘ri bo‘lsa, inqirozdan tezroq chiqiladi. Agar [iqtisodiy siyosat] noto‘g‘ri bo‘lsa, pul noto‘g‘ri yo‘naltirilsa, bu jarayon albatta sekinroq bo‘ladi.
Bu insonlar va hukumatlarning xatti-harakatlariga bog‘liq. Shuning uchun 3 oy, 6 oy yoki 1 yilda o‘tarkan, deyish g‘alati. Chunki men ular qanday harakat qilishlarini bilmayman. Bu xuddi karta o‘yiniga o‘xshaydi», – dedi Behzod Hoshimov.
«Bu inqiroz juda noyob»
Uning ta'kidicha, hozirgidek iqtisodiy inqirozlar tarixda ko‘p ham kuzatilmagan.
«Iqtisodiy inqirozlar [odatda] talab yoki taklif masalalaridan boshlanadi. Masalan, 2008 yil dunyo moliyaviy inqirozining sabablari AQShdagi invest banklar noto‘g‘ri qog‘ozlarni sotib, uy va ko‘chmas mulk bozorini qulatgan. Undan keyin domino effektiga qolgan bozorlar ham qulashni boshlagan. Umumiy talab pasaygan. Kompaniyalar inqiroz tufayli investitsiya qilishni to‘xtatgan, shu sababli hamma narsa to‘xtagan. Insonlar pullarini jamg‘arishni boshlagan. Bu esa inqirozga olib kelgan», – dedi Hoshimov.
Iqtisodchining tushuntirishicha, koronavirus tufayli yuzaga kelgan joriy inqiroz murakkab inqiroz hisoblanadi.
«Hozir bizda ham talab, ham taklif qisqaryapti. Biz ongli ravishda iqtisodni ishlab chiqarishdan «o‘chirib qo‘yyapmiz». Ham talab, ham taklifning birga tushishi insoniyat tarixida juda kamdan kam bo‘lgan narsa.
