Sut va sut mahsulotlari narxi oshayotganini Kun.uz muxbirlarining respublika bo‘ylab o‘rganishlari ham tasdiqlaydi. 20 dekabr kungi narx-navolar haqidagi ma'lumotlarga ko‘ra, sut narxi Urganch va Jizzaxda 4 ming so‘m bo‘lgani holda respublika bo‘ylab o‘rtacha 5-6 ming so‘m atrofida, ayrim joylarda 8 ming so‘mgacha chiqib ketgani kuzatilgan.
Bu xom sut, ya'ni qadoqlanmagan, pishirilmagan va ko‘p hollarda yog‘i olingan mahsulot narxlari. Ammo qadoqlangan mahsulotlarda nafaqat narx oshyapti, balki mahsulotning keskin tanqisligi ham kuzatilyapti.
Buning sabablarini o‘rganish uchun uyida chorvachilik bilan shug‘ullanuvchilar, yirik chorvadorlar, tayyor mahsulot qadoqlovchilar va sotuvchilar bilan suhbatlashdik.
Ma'lum bo‘lishicha, sut qiymatining shakllanishi ko‘p marta o‘rganilgan go‘sht narxi muammolari bilan ayni bir xil ekan. Ya'ni xomashyo yetkazuvchilarning aksariyati bir xil gapni takrorlashdi – sigirni boqish uchun yem, pichan qimmat. Zarur maydonlar yo‘qligi, ozuqa bazasi g‘aribligi xomashyo hajmiga salbiy ta'sir qiladi.
Sanjar Muhammedjanov, «Mehnat Agrofirmasi» MChJ ish boshqaruvchisi:
– Bizda 970 bosh qoramol, 2,5 mingta qo‘y bor. Har kuni o‘rtacha 4700 litr sut topshiramiz. Biz odatda qishin-yozin sut narxini bir xil saqlaymiz, ya'ni yillik shartnomalarga ko‘ra ishlaymiz. Chunki qishda sut iste'moli oshadi, yozda esa aksincha, sutga talab kamayadi, bunday paytlarda sutni uzoq saqlanishi mumkin bo‘lgan mahsulotlar ishlab chiqaruvchilariga topshiramiz.
Endi umuman sut narxi oshib borayotganiga kelsak, buning aniq sabablari bor va bular chorvachilikni azaldan qiynab, rivojlanishiga to‘sqinlik qilib kelayotgan muammolardir. Bir bosh qoramol uchun normativ bo‘yicha 0,45-1 gektar sug‘oriladigan yer berilishi kerak. Mana, bizda shuncha chorva bo‘laturib, 143 gektar yerimiz bor. Majburlikdan chetdan ozuqa sotib olamiz va bu tannarxga ta'sir qilmay qolmaydi.
Qolaversa, bayram faktori ham bor. Ya'ni yangi yil bayrami arafasida sutga bo‘lgan talab keskin oshadi. Biz shartnoma bo‘yicha bir maromda ishlaganimiz bilan shaxsiy xo‘jalikda qoramol boquvchilar talabga ko‘ra narxni oshiradi.
«Evro Ekfin» MChJ (Rash-Milk savdo belgisi), Husniddin Mamasiddiqov, xomashyo va tashqi savdo menejyeri:
