«Ta'limda biror o‘zgarish qilishdan oldin ilmiy tadqiqotlar natijalariga qaraladi» - Chilidagi ta'lim tizimi haqida suhbat

«Ta'lim siyosati ilmiy ishlar natijalariga qarab o‘zgartiriladi»

— Bizda ko‘pincha xususiy maktab deyilsa, u orqali moddiy foyda olish tushuniladi. Buni doim ham to‘g‘ri deb bo‘lmaydi.

Masalan, Chilida ko‘plab xususiy maktablar bor. Ularning asosiy maqsadi foyda orttirish emas, balki o‘quvchilar ta'limini rivojlantirishga hissa qo‘shish.

Qolaversa, mamlakatdagi nodavlat-notijorat tashkilotlar ham ta'lim sohasida juda faol. Ta'limda esa hamisha innovatsiya kerak, davlatning resurslari cheklangani inobatga olinsa, xususiy maktablar va nodavlat tashkilotlarni sohaga kengroq jalb qilish rivojlanishga xizmat qiladi.

Qolaversa, Enseña Chile tashkilotidagi faoliyatim davomida yana bir holatga guvoh bo‘lganman. Jumladan, Chilidagi ko‘pgina universitetlar ta'limga oid ilmiy ishlar qilishadi. Ya'ni nima qilinsa, qanaqa siyosat yoki dastur yaratilsa ta'limda o‘zgarish bo‘ladi mazmunida. Oliygohlar loyihalarni ilmiy tarzda tekshirib, o‘zlarining tavsiyalarini berishadi. Buning natijasida dasturlarning yaroqli yoki yaroqsiz ekani oydinlashadi.

«Amerika uchun ta'lim ber!..»

— Enseña Chile dasturining dastlabki ko‘rinishi 90-yillarda AQShda tashkil topgan harakat desa ham bo‘ladi. Harakat «Amerika uchun ta'lim ber!» shiori ostida sifatli ta'limni butun mamlakat bo‘ylab yoyishni maqsad qilgan. Buning uchun Amerikadagi chekka-chekka hududlardagi maktablarga bilimli va ishtiyoqli bitiruvchilarni jo‘natib, ularning dars berishlariga ko‘maklashilgan.

Bilamizki, O‘zbekiston maktablarida namunaviy darslar amaliyoti bor. Bunda o‘qituvchi dars o‘tayotgan paytda bir nechta boshqa o‘qituvchilar jarayonni kuzatib, so‘ng o‘quv mashg‘ulotlari yuzasidan o‘zlarining bir qancha tavsiyalarini berishadi. Chilidagi dasturda esa biz mana shu amaliyotni qanday kengaytirish mumkinligi haqida izlanish qilganmiz. Xususan, o‘qituvchilar bir-biriga nafaqat foydali tavsiya berishi, balki o‘qituvchilar o‘zlari hozirgi rivojlangan zamonda axborotlarda foydalanib, o‘qitish uslublarni rivojlantira olishlariga e'tibor qaratilgan.

Shuningdek, ularning mentorlik qobiliyatlarini rivojlantirishga ham urg‘u berilgan.

«Boylar alohida, kambag‘allar alohida mavzelarda yashashadi»

— Chilidagi notenglik va buning ta'lim tizimiga ta'siriga bag‘ishlangan ilmiy ish qilingan. Unda mamlakat poytaxti Santyagodagi metro stansiyalari bilan bog‘liq holat misol sifatida keltirilgan. Unga ko‘ra, o‘quvchilarning metro stansiyalariga qay darajada yaqin yoki uzoq yashashiga qarab, ularning bilimlarini oldindan bashorat qilish mumkinligi aytiladi.

Sababi, poytaxt Santyagoda notenglik shu darajada yuqoriki, boylar alohida hududda, kambag‘al oilalar alohida mavzelarda istiqomat qilishadi. Bundan shuni xulosa qilish mumkinki, jamiyatdagi har qanday ijtimoiy-iqtisodiy muammolar ta'lim tizimiga baribir o‘z ta'sirini ko‘rsatadi.

Asliddin Annayev suhbatlashdi.

To‘liq videoni Uzbek.Life'ning YouTube'dagi kanalida tomosha qiling.