Ma'lumki, O‘zbekiston ilk marotaba 15 yoshli o‘quvchilarning o‘qish, matematika va tabiiy yo‘nalishdagi fanlardan savodxonlik darajasini baholashga yo‘naltirilgan xalqaro tadqiqotlarda (PISA) ishtirok etishga tayyorgarlik ko‘rmoqda. Ushbu baholash dasturining asosiy tadqiqotlari 2022 yilda tashkil qilinishi rejalashtirilgan.
Undan avval esa qoida tariqasida Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD) talablariga muvofiq, har bir mamlakatda tashkil etilgan Milliy markazlar tomonidan tajriba-sinov jarayonlari o‘tkaziladi.
Ta'lim inspeksiyasi Kun.uz’ga taqdim etgan ma'lumotda 22 aprel – 18 may kunlari mamlakatning 14 ta hududidagi 83 ta maktabda o‘tkazilgan tajriba-sinov jarayoni xulosalari bayon qilingan.
Ta'lim sifatini baholash bo‘yicha xalqaro tadqiqotlarni amalga oshirish milliy markazi direktori, PISA loyihasi milliy menejyeri Abduvali Ismoilov o‘quvchilar savodxonligini baholash bo‘yicha tajriba-sinov tadqiqotlari haqida o‘z fikrlarini bildirgan.
«Mamlakatimizda tajriba-sinov jarayonlari Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti tomonidan belgilangan PISA xalqaro standartlariga muvofiq, Vestat (AQSh), ETS (AQSh), ACER (Avstraliya), Capstan (Belgiya) tashkilotlari bilan kelishilgan holda tashkil etildi.
PISA’da 90ga yaqin davlatda turli til, o‘quv dasturlari va metodikalari asosida ta'lim oladigan, turli madaniyat va qadriyat vakillari bo‘lgan o‘quvchilarning bilimi bir xil mezonda baholanadi. Buni tashkil qilish esa oson vazifa emas. Shuning uchun, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti har bir mamlakatda tadqiqotlarni tashkil qilish uchun alohida mas'ul milliy markaz tashkil etish shartini qo‘yadi.
Tadqiqot materiallari maxfiy hisoblanadi. Faqat milliy markazlarga yuboriladi va topshiriqlar tegishli davlat tillariga tarjima qilinadi. Har bir qadamda nima ish amalga oshirilishi bo‘yicha standart, yo‘riqnoma va qo‘llanmalar ishlab chiqilgan.
Tizim shunday qilinganki, agar qaysidir bosqichda vazifa chala yoki noto‘g‘ri bajarilsa, keyingi bosqichga o‘tkazilmaydi. Shuning uchun ikki yil davomida milliy markazimiz mutaxassislari AQSh, Avstriya, Germaniya, Tailand va Afinada bo‘lib o‘tgan xalqaro treninglar, shuningdek, onlayn vebinarlarda ishtirok etdilar.
Qo‘llanmalarning ko‘plarini o‘zbek, rus va qoraqalpoq tillariga ham tarjima qildik hamda xalqaro talab doirasida moslashtirdik.
Soddaroq qilib aytadigan bo‘lsak, birgina test o‘tkazish ssenariysida o‘quvchilar bilan «salomlashish»dan tortib, deyarli to‘rt soatlik testdan keyin xonani tark etishgacha bo‘lgan harakatlar yozib qo‘yilgan. Test administratorlaridan ushbu yozilgan qoidalarga qat'iy rioya qilish talab etiladi. Bu esa butun dunyoda test jarayonlari bir xil tartibda tashkil etilishini ta'minlaydi. Mas'ullar o‘zining avvalgi tajribasiga tayanib, boshqacha yo‘l tutishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
