Navbat Navoiy köçasiga. Toşkent köçalari trassaga aylanmoqda
|23:46 / 15.02.202241 32410 min
Toşkent şahar hokimligi nafaqat ilmiy tadqiqotlar xulosalarini inkor qilyapti, balki prezident Şavkat Mirziyoyevning şahar birinçi navbatda piyodalar uçun qulay bölişi kerakligi haqidagi topşiriğiga ham teskari yöl tutmoqda.
Toşkent şahar hokimligi Alişer Navoiy şohköçasi rekonstruksiya qilinişini e’lon qildi va loyiha renderini taqdim etdi.
Hokimlik bu orqali “tirbandliklarni kamaytiriş, haydovçilar hamda piyodalarga qulaylik yaratiş” maqsad qilingani, loyiha “malakali mutaxassislar” guruhi tomonidan işlab çiqilganini bildirgan.
Gazeta.uz naşri loyihadagi kamçiliklarni körsatib, poytaxt hokimligi bunday xatolarga avval ham yöl qöygani, şaharda transport muammolarini hal etişning notöğri strategiyasi qöllanayotgani haqida yozib çiqdi.
Naşr mazkur maqolasi orqali davlat rahbariga murojaat qilgan. “Hokimlik jamoatçilik ovozini eşitmayapti”, deya qayd etgan Gazeta.uz.
Ta’kidlaş lozim, Toşkent şahar hokimligi transport muammolarini hal qiliş böyiça tanlagan yöl (yöllarni kengaytiriş, yöl ötkazgiçlar quriş – umumiy aytganda piyodalarni emas, avtomobillarni birinçi öringa qöyiş) – şaharsozlik sohasidagi tadqiqotlar xulosalariga zid.
Dunyoning yirik megapolislari tajribasida isbotlangan qoidaga köra, yöl qança köp va keng bölsa, tirbandlik şunça köpayadi. Şahar yöllari avtomobillarni köproq va tezroq ötkazişni emas, balki köproq odamni ötkaziş orqali xavfsiz muhitni ta’minlaşi kerak; köproq odam yölda yurişi uçun esa sifatli jamoat transporti zarur.
Afsuski, Transport vazirligi va Toşkent şahar hokimligi nafaqat bu ilmiy yondaşuvdan yuz ögirib xatolar ketidan xatolar qilişda davom etmoqda, balki şaxsan davlat rahbarining takror-takror bergan topşiriqlariga ham zid yöl tutyapti.
“Yöllarimizda piyodalar harakati, odamlarning halovati, salomatligi ustuvor bölişi kerak”,degandi prezident Şavkat Mirziyoyev 2020 yildagi taqdimotlardan birida. Davlat rahbari 2022 yil 2 fevralida tasdiqlagan Toşkent şahrida jamoat transportini rivojlantirişning 2025 yilgaça bölgan konsepsiyasida ham quyidagiça belgilab qöyilgandi:
Mavzuga oid
“Konsepsiyaning asosiy mohiyati Toşkent şahrida qulay, jozibador bölgan jamoat transporti tizimini taşkil etiş, bunda birinçi örinda piyodalar, keyingi örinda mos ravişda velotransport, şahar jamoat transporti va şaxsiy avtotransport uçun qulay infratuzilmani yaratişdan iborat”.
Gazeta.uz Alişer Navoiy köçasining rekonstruksiya loyihasini tahlil qilib, unda quyidagi kamçiliklar borligiga e’tibor qaratgan.
Piyodalar ötiş joylari soni kamroq böladi. Hozirda ular qulay va mantiqiy – kesişuvçi trotuarlar böylab joylaşgan bölsa, endilikda ular sonini kamaytirgan holda boşqa joylarga köçiriladi. Piyodalar qöşimça yuzlab metr masofani piyoda bosib ötişlari kerak böladi, bu esa odamlarning köçadan yugurib ötişi va öz hayotlarini xavf ostiga qöyişiga olib kelişi mumkin.
Ötiş joylarida piyodalar uçun yöl uzunroq böladi – törttagaça bölakni kesib ötişga töğri keladi. Navoiy-Labzak çorrahasida odatdagi töğridan töğri kesib ötiş “P” şaklida kesib ötişga almaşadi, bu esa önlab qöşimça metrlar va “huquqbuzar” piyodalar sonining köpayişini anglatadi.
Yölning ayrim qismlarida avtomobil harakatlaniş bölaklari köpayadi. Haydovçilarga qulaylik yaratiş uçun öngga burilişlar tösiqsiz qilib qöyiladi. Ayrim uçastkalarda svetoforsiz ötiş paydo böladi, bu ham piyodalar uçun xavflarni oşiradi.
Burilişlar va ortga qayrilib olişlar Farğona yöli köçasidagidek, ya’ni eng çetdagi öng bölakdan taşkil etiladi. Bu köçada birinçi marta harakatlanayotgan haydovçilar uçun noqulaylik tuğdiradi, buni Farğona yölida doimiy ravişda kuzatiş mumkin, bu yerda haydovçilar köpinça öngga buriliş/ortga qayrilib olişlarni ötkazib yuboradi va qöşimça aylanalar qilişga majbur böladi. Svetofor işlamagan vaqtlarda bu yerlarda kollaps vujudga keladi.
Piyodalar uçun xavfsizlik orolçalari yöq (avtomobillar qulay burilişi uçun möljallangan uçburçaklarni xavfsizlik oroli deb bölmaydi). Ayrim ötiş joylarida ba’zi harakat bölaklari uçun qizil, ba’zilari uçun yaşil svetofor yonadi.
Navoiy köçasidan çapga, Paxtakor köçasiga buriliş yopib qöyiladi, şu bilan birga Paxtakor köçasidan Navoiy köçasiga çapga burib bölmaydi.
Köplab dökonlar va umumiy ovqatlaniş joylari bor köçada avtomobillar tartibli töxtaşi uçun joylar közda tutilmagan. Bu esa tartibsizlik avj olişi, haydovçilar maşinalarini trotuarlarga va hovlilarga qöyib ketişini anglatadi.
Bekatlar uçun kamgaklarközda tutilgan. Bu avtobuslarning bekatlardan çiqib ketişini qiyinlaştiradi.
Faqatjamoat transporti uçun möljallangan harakatlaniş bölaklari loyihada yöq. Bu esa prezident tasdiqlagan konsepsiyaga zid ravişda, ustuvorlik jamoat transportiga berilmaganini anglatadi.
Navoiy köçasi avvalboşdan tramvay yurişini hisobga olgan holda qurilgan bölib, Toşkent tramvayining ilk yönalişi ham şu köçadan ötgandi. Biroq hokimlik loyihasida bu transport turini qayta tiklaş böyiça heç qanday işoralar yöq. Bu haqda kuni keça prezident tomonidan e’lon qilinganiga qaramay, na hokimlik, na Transport vazirligi haligaça aniq bayonot bergani yöq.
Farğona yöli köçasidagiholatlardan saboq çiqarilmagan: u yerda öt öçiriş maşinalarining çiqişi uçun ajratgiçni örnatiş va tartibga solinmagan “zebra” çizişga töğri kelgandi. Muqimiy köçasida esa tramvay yöq qilinganidan keyin rasmiylar “svetoforsiz trassa” qurişga qaror qilgan, ammo keyinçalik panjaralarni olib taşlaşga, çorrahalarni qaytadan oçişga va svetoforlarni qaytarişga hamda piyodalar ötiş joylarini taşkil etişga töğri kelgandi.
Naşr şaharda rekonstruksiya qilingan köçalar, trotuarlar, veloyölaklarni mustaqil auditdan ötkaziş, zaruratga qarab loyihalarga özgartişlar kiritiş va kamçiliklarni bartaraf etişni taklif qilgan. Audit yakuniga qadar, şuningdek yagona standartlarni belgilab olmagunça loyihalarni töxtatib turiş, jamoatçilik bilan ham hisoblaşiş zarurligi ta’kidlangan.
“Hokimlik xabarini şunçaki qayta e’lon qiladigan Özbekiston yöl harakati xavfsizligi xizmati bu safar ham şunday qildi. Bu YHXXda loyiha böyiça savollar yöqligi va uni töliq qöllab-quvvatlaşini anglatadimi? Xuddi yöllar örtasiga tösiqlar örnatilişi, köçalarning kengaytirilişi, mahluqsifat transport boğlamalari, yer usti piyodalar ötiş joylari qurilişlari va kelgusida ham rejalaştirilayotgan qurilişlar hamda boşqa “takomillaştirişlar”ni qöllab-quvvatlagani singarimi?” – deya qöşimça qilingan maqolada.
Toşkentning qoq markazida qayta-qayta ta’mir
Murojaat-maqola e’lon qilingaç, qator blogerlar undagi fikrlarni qöllab-quvvatlaşini bildirdi. Telegram'dagi Davletovuz kanali Toşkent faqat markaziy köçalardan iborat emasligiga e’tibor qaratdi.
“Faqat Toşkentning qoq markazida qayta-qayta ta’mirlaş işlari bilan şuğullanadigan poytaxt hokimligi uçun obodonlaştiriş kerak bölgan önlab köçalarni körsatiş mumkin.
Masalan, Muqimiy köçasidan boşlanadigan Qatortol va al-Xorazmiy köçalari böylab Katta Xirmontepa köçasigaça odamlar hordiq çiqarişi, piyodalar harakatlanişi mumkin bölgan va avtomobillar bilan kesişmaydigan ajoyib yaxlit alleya qursa böladi.
Jahongir Ortiqxöjayev, modomiki alleya qurmasa ham, öşa yöl böylab bir piyoda yurib körsa bölardi. Toşkent faqat markazdan iborat emas.
Çilonzor hokimligi şu yönalişda piyodalar uçun göyoki qilgan ta’mirlaş-obodonlaştiriş işlari alaloqibat yana avtomobillar uçun qulay bölib qolgan edi”, deya yozdi bloger.
Yana yaşirin farmoyişlarmi?
Iqtisodçi Otabek Bakirovning taxmin qilişiça, buziş-quriş işlari yana yopiq farmoyişlar bilan tasdiqlangan.
“Davletov töğri yozyapti. Poytaxtning qoq markazida qayta-qayta ta’mirlaş işlarining afzalligi ança yuqori. Gap balki şunda.
Şunaqa taassurotki, juda tez boşlab olişmasa, quruq qolişadigandek. Birdaniga Navoiy va Bobur köçalari, Aviasozlar saroyi, Kosmonavtlar xiyobonini yoppasiga buzib-ta’mirlaşga tuşib ketişdi. Hammasida hokimga taalluqli sub’yektlar. Lekin birortasining loyiha qiymati, moliyalaş manbalari e’lon qilinmagan. Buzilayotgan makonlarning madaniy meros nuqtai nazaridan asralişi lozimligi yana alohida masala.
Katta ehtimolki, buziş-quriş işlari yana yopiq farmoyişlar bilan tasdiqlangan. Begona bölmagan pudratçilar tendersiz belgilangan.
Aytganday, ötgan yili Katta halqa yöli va Kiçik halqa yölini birlaştiradigan Istirohat köçasi böylab xiyobon köça qurişni va’da etişgan. Yotibdi bu köça haliyam, çangga botib, yamalarga tölib. Bundan köra yaltiragan Bobur köçasini yanada yaltiratiş foydaliroq ularga”, deya yozdi iqtisodçi.
Qayta va qayta Amerika oçiş
Huquqşunos Xuşnudbek Xudoyberdiyev şahar hokimligining bunday qarorlari tagida yotgan yondaşuvning özi xato ekaniga urğu bergan.
“Gazeta.uz'ning davlat rahbariga qilgan murojaatiga men ham töliq qöşilaman. Negadir biz “yöllarni kengaytirsak, muammolardan qutulamiz”, degan eskiça va notöğri qaraşdan voz keça olmayapmiz. Rivojlangan davlatlar tajribasi buning teskarisi ekanligini allaqaçon isbotlagan. Yöq, biz baribir qayta va qayta Amerika oçişda davom etişimiz kerak”, deb munosabat bildirdi bloger Xuşnudbek Xudoyberdiyev.
