16-17 may kunlari frontda jiddiy o‘zgarish kuzatildi. Dastlab Rossiya propagandachi saytlari va telekanallarida «Azovstal»dan yaralangan harbiylar olib chiqila boshlagani xabar qilindi. Ko‘p o‘tmay Ukraina Mudofaa vazirligi bu ma’lumotni tasdiqladi. Prezident Zelenskiy odatiy kechki murojaatida ham evakuatsiya haqida ma’lumot berdi.
Ukraina bosh shtabi Mariupol himoyachilariga endi faqat tirik qolish topshirig‘i berilganini ma’lum qildi. «Azovstal» strategik muhim bo‘lgan Azov dengizi bo‘yidagi Mariupol shahrining omon qolgan yagona qal’asi edi. Aynan shu yerda ukrainalik askarlar, xususan, «Azov» polkining jiddiy qarshiligiga uchragan rus harbiylari ko‘p vaqt va askar yo‘qotishdi. Xo‘sh, zavod yerto‘lalaridagi barcha askarlar chiqib ketsa, Mariupol to‘liq Rossiya nazoratiga o‘tgan bo‘ladimi?
Eng ko‘p qiynalgan shahar qal’asi
24 fevral kuni Rossiya armiyasi Ukrainaga bostirib kirgandan buyon ko‘p minglab ukrainlar halok bo‘ldi. Eng og‘iri shuki, ukrainaliklar qancha odam o‘lganini hisoblab ham chiqolmayapti, chunki qurbonlar soni juda ko‘p bo‘lgani aytilayotgan hududlarning aksari hamon Rossiya armiyasi nazoratida. Vafot etganlarni dafn etish ham muammoga aylangan.
Tinch aholi vakillari eng ko‘p ezilgan shaharlardan biri Mariupol bo‘ldi. Bu shaharda deyarli butun bino qolmagan. Shaharda 20-25 ming atrofida odam qurbon bo‘lgani aytilmoqda. 24 fevral kuni Rossiya bosqini boshlangan bo‘lsa, 25 fevraldan «Azovstal» yerto‘lalarida bombapanagohlar tashkil etilib, tinch aholi vakillari shunday joylarda yashay boshladi. Bir necha qavatli yerto‘lalardan iborat zavod hududida esa jami 12 ming kishi bombalardan saqlanishi mumkinligi aytilgan.
18 martdan boshlab rossiyalik harbiylar zavodga shturm uyushtirib, uni egallashga harakat boshladi. Ammo haligacha bu ishning uddasidan chiqa olishgani yo‘q. Putin 21 aprel kuni Rossiya mudofaa vaziri Sergey Shoyguga «Azovstal»ni shturm qilishni bas qilishni, u yerdagi yerto‘lalarda emaklab yurish shart emasligi bo‘yicha topshiriq berdi. «Hududni bloklang, shunday qilingki, pashsha ham uchib o‘ta olmasin», dedi Rossiya prezidenti. Ammo bu buyruqdan keyin ham zavod hududida otishmalar to‘xtamadi.
