AQSh hukumati o‘tgan yil yozida «Tolibon»ning hokimiyatga kelishi ortidan afg‘onistonlik harbiylar olib qochgan 50 ga yaqin harbiy samolyot va vertolyotlarni O‘zbekiston va Tojikistonda qoldirish bo‘yicha muzokaralar olib bormoqda, deya xabar bermoqda Politico o‘z manbalariga tayangan holda.
«AQSh tomonidan Afg‘oniston hukumatiga berilgan ushbu harbiy texnikalar taqdiri bir yildan ko‘proq vaqt davomida mavhum bo‘lib qolayotgan edi. «Tolibon» ushbu harbiy samolyotlar Afg‘onistonning mulki ekanligini ta’kidlab, ularni qaytarib berishni talab qildi, ammo O‘zbekiston rasmiylari havo kemalari AQSh mulki ekanligini va qaytarilmasligini ma’lum qilishdi.
Afg‘oniston-O‘zbekiston munosabatlarining nozikligi hamda Rossiyaning Markaziy Osiyodagi iqtisodiy va harbiy ta’siri tufayli bu masala yuzasidan omma oldida juda kam gapiriladi. Ammo parda ortida AQSh rasmiylari amerikalik harbiylar mavjud bo‘lmagan mintaqada o‘z o‘rnini egallash uchun samolyotlardan tayanch sifatida yashirincha foydalanishga urinmoqda», deya yozadi Politico.
Nashr manbasiga ko‘ra, AQSh samolyotlarning parvozga yaroqliligini aniqlash uchun tekshiruv o‘tkazishni rejalashtirgan. Shundan so‘ng, O‘zbekiston va Tojikiston chegaralarini qo‘riqlashdagi xavfsizlikni kuchaytirish va terrorchilikka qarshi kurash sohasida munosabatlarni chuqurlashtirish bo‘yicha norasmiy kelishuv doirasida havo kemalarining ayrimlari O‘zbekiston va Tojikiston hukumatiga berilishi mumkin.
«Kelishuv uzoq muddatli istiqbolda o‘zaro razvedka ma’lumotlarini ayirboshlashdan tortib, Afg‘onistondagi terrorchilar faoliyatini kuzatib borish uchun mintaqaviy platsdarm sifatida ushbu mamlakatlarda qo‘shinlar yoki samolyotlarni joylashtirishgacha bo‘lgan jihatlarni ham o‘z ichiga olishi mumkin.
Bayden ma’muriyati buni amalga oshirishga urinib ko‘rgan, ammo uddalay olmadi. Ikkala davlat ham Afg‘oniston bilan chegaradosh va Yaqin Sharqdagi Amerika harbiylari tayanadigan bazalarga nisbatan ushbu mamlakatga yaqinroq joylashgan. Ammo hozirda olib borilayotgan muzokaralar O‘zbekiston va Tojikistonning terrorchilik tarmoqlari haqidagi axborotlaridan foydalanish imkoniyati to‘g‘risidagi kelishuv imzolanishiga qaratilgan», deyiladi maqolada.
Amerika Mudofaa vazirligi mansabdorining qayd etishicha, Tojikiston ham, O‘zbekiston ham ushbu harbiy texnikalarni qo‘lga kiritishdan manfaatdor.
Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, gap 46 ta havo kemasi haqida bormoqda. Ular orasida S-208 universal samolyotlari, A-29 Super Tucano yengil hujumkor samolyotlari (shturmovik), Mi-17, Mi-25 va UH-60 Black Hawk vertolyotlari bor. Bu afg‘on harbiy-havo kuchlariga tegishli bo‘lgan texnikalarning qariyb 25 foizini tashkil etadi.
