Makron munozarali qonunni ovoz berişsiz qabul qilişga qaror qildi. Parijda – tartibsizliklar

Ammo xuddi şu modda muxolifatga işonçsizlik votumi taklifi bilan çiqişga imkon beradi, köçalardagi namoyişlar esa, katta ehtimol bilan yanada kuçayadi, çunki mamlakatda köpçilik bu modda qöllanişini demokratiyaga zid deb hisoblaydi.

Makronning saylovoldi va’dasi

Rezonansli islohotga köra, Fransiyada pensiyaga çiqiş yoşi 62 yoşdan 64 yoşga oşirilişi közda tutilgan, qolaversa, pensiyaga çiqiş uçun talab etiladigan iş staji – 41,5 yildan 43 yilga oşadi. Bu 2030 yilgaça bosqiçma-bosqiç amalga oşiriladi. 

Fransiyadagi köplab keksa odamlar hozirda 62 yoşdan oşgan bölsa-da, kerakli miqdordagi mablağni töldiriş uçun işlamoqda. Biroq, 67 yoşga tölgan fuqarolar, uşbu ajratmalar qaysi davrda amalga oşirilganidan qat’i nazar, töliq miqdorda pensiya oliş huquqiga ega. Bu pozitsiya saqlanib qolişi kerak. Şu bilan birga, Makron hukumati eng kam pensiya miqdorini oyiga 1200 yevrogaça oşiriş niyatida.

Bu qonun Makron uçun öta muhimdir. Uning ötgan yilgi saylovoldi kampaniyasi mamlakat iqtisodiyotini global miqyosda yanada raqobatbardoş qiliş va’dasiga, jumladan Fransiya «köproq işlaşi kerakligi» degan da’volarga asoslangan edi.

2022 yil iyunidagi saylovlarda kiçik farq bilan ğalaba qozongan Makronning partiyasi parlamentda köpçilik ovozga ega böla olmagandi va hozir prezident boşqarayotgan hukumat ozçilik vakillaridan iborat. Uning mamlakatdagi avtoriteti mustahkam emas va parlamentdagi muvaffaqiyatsizlik Makron uçun kuçli siyosiy zarba bölişi mumkin.

Şu bilan birga, pensiya islohoti mamlakat aholisi orasida maşhurlikka erişa olmadi. Jamoatçilik sörovlari körsatişiça, fransuzlarning uçdan ikki qismi unga qat’iyan qarşi.

Sönggi bir yarim oy davomida Fransiyada davlat xizmatçilari, transport işçilari, neftçilar, öqituvçilar va portlar xodimlarining iş taşlaşlari tölqini bölib ötdi.

Nisbatan eng jiddiy namoyişlar 7 mart kuni ötkazildi, öşanda fransuz şaharlari köçalariga jami 1,3 mln atrofida odam çiqdi.

Parijda obodonlaştiriş xizmati xodimlarining davom etayotgan iş taşlaşlari tufayli köçalarda olib ketilmagan çiqindilarning ulkan uyumlari hosil bölgan, bu esa yoqimsiz hidlar manbayiga aylanib, kalamuşlarni öziga jalb qilgan.

Argumentlar va e’tirozlar

62 yoş – Yevropa ğarbidagi eng past pensiya yoşi hisoblanadi.

Fransiyada pensiyaga çiqiş yoşi 64 ga kötarilsa ham bu Yevropadagi eng past körsatkiçlardan biri bölib qoladi. Taqqoslaş uçun – Italiya va Germaniyada pensiya yoşi 67, Buyuk Britaniyada – 66, Ispaniyada esa – 65.

Maslahatçilarning pandemiyadan köp ötmay bunday islohot amalga oşirilişi jamoatçilikda keskin reaksiya uyğotişi töğrisidagi ogohlantirişlarga qaramay, yanvarda qonun loyihasi parlamentga kiritildi.

Şundan keyin söllar partiyasi loyihaga 7000 dan oşiq tuzatişlarni muhokamaga kiritdi, bu esa uning parlamentdan ötişini sekinlaştirdi. Avvaliga Makron pensiya yoşini 65 ga kötarişni taklif qilayotgandi, ammo muhokamalardan keyin bu 64 yoşga tuşirildi.

Qonun loyihasi tanqidçilari uni ijtimoiy adolatsizlik deb ataşadi, xususan, oliy ma’lumot talab qilmaydigan kasblar vakillari iş boşlaşdan oldin bir neça yilni ta’lim oliş bilan band böladiganlarga qaraganda köproq işlaşiga töğri kelişiga e’tibor qaratişadi.

Kasaba uyuşmalari va muxolif partiyalar vakillari pensiya yoşini oşiriş örniga pensiya jamğarmalari taqçilligini korporativ foydadan olinadigan soliqlarni oşiriş evaziga qoplaşni taklif qilmoqda.