Makron munozarali qonunni ovoz berishsiz qabul qilishga qaror qildi. Parijda – tartibsizliklar

BBC’ning Parijdagi muxbiri Hyu Skolfildning xabar berishicha, Makron partiyasi vakillari kun davomida parlamentariylarni qonun uchun ovoz berishga ko‘ndirishga uringan, ammo qonun tarafdorlari ustunlikka erisha olmasligi ayon bo‘lgach, Makron qonun qabul qilinishini xavf ostida qoldirmaslik uchun Konstitutsiya 49-moddasi 3-paragrafidan foydalanishga qaror qilgan.

Ammo xuddi shu modda muxolifatga ishonchsizlik votumi taklifi bilan chiqishga imkon beradi, ko‘chalardagi namoyishlar esa, katta ehtimol bilan yanada kuchayadi, chunki mamlakatda ko‘pchilik bu modda qo‘llanishini demokratiyaga zid deb hisoblaydi.

Makronning saylovoldi va’dasi

Rezonansli islohotga ko‘ra, Fransiyada pensiyaga chiqish yoshi 62 yoshdan 64 yoshga oshirilishi ko‘zda tutilgan, qolaversa, pensiyaga chiqish uchun talab etiladigan ish staji – 41,5 yildan 43 yilga oshadi. Bu 2030 yilgacha bosqichma-bosqich amalga oshiriladi. 

Fransiyadagi ko‘plab keksa odamlar hozirda 62 yoshdan oshgan bo‘lsa-da, kerakli miqdordagi mablag‘ni to‘ldirish uchun ishlamoqda. Biroq, 67 yoshga to‘lgan fuqarolar, ushbu ajratmalar qaysi davrda amalga oshirilganidan qat’i nazar, to‘liq miqdorda pensiya olish huquqiga ega. Bu pozitsiya saqlanib qolishi kerak. Shu bilan birga, Makron hukumati eng kam pensiya miqdorini oyiga 1200 yevrogacha oshirish niyatida.

Bu qonun Makron uchun o‘ta muhimdir. Uning o‘tgan yilgi saylovoldi kampaniyasi mamlakat iqtisodiyotini global miqyosda yanada raqobatbardosh qilish va’dasiga, jumladan Fransiya «ko‘proq ishlashi kerakligi» degan da’volarga asoslangan edi.

2022 yil iyunidagi saylovlarda kichik farq bilan g‘alaba qozongan Makronning partiyasi parlamentda ko‘pchilik ovozga ega bo‘la olmagandi va hozir prezident boshqarayotgan hukumat ozchilik vakillaridan iborat. Uning mamlakatdagi avtoriteti mustahkam emas va parlamentdagi muvaffaqiyatsizlik Makron uchun kuchli siyosiy zarba bo‘lishi mumkin.

Shu bilan birga, pensiya islohoti mamlakat aholisi orasida mashhurlikka erisha olmadi. Jamoatchilik so‘rovlari ko‘rsatishicha, fransuzlarning uchdan ikki qismi unga qat’iyan qarshi.

So‘nggi bir yarim oy davomida Fransiyada davlat xizmatchilari, transport ishchilari, neftchilar, o‘qituvchilar va portlar xodimlarining ish tashlashlari to‘lqini bo‘lib o‘tdi.

Nisbatan eng jiddiy namoyishlar 7 mart kuni o‘tkazildi, o‘shanda fransuz shaharlari ko‘chalariga jami 1,3 mln atrofida odam chiqdi.

Parijda obodonlashtirish xizmati xodimlarining davom etayotgan ish tashlashlari tufayli ko‘chalarda olib ketilmagan chiqindilarning ulkan uyumlari hosil bo‘lgan, bu esa yoqimsiz hidlar manbayiga aylanib, kalamushlarni o‘ziga jalb qilgan.

Argumentlar va e’tirozlar

62 yosh – Yevropa g‘arbidagi eng past pensiya yoshi hisoblanadi.

Fransiyada pensiyaga chiqish yoshi 64 ga ko‘tarilsa ham bu Yevropadagi eng past ko‘rsatkichlardan biri bo‘lib qoladi. Taqqoslash uchun – Italiya va Germaniyada pensiya yoshi 67, Buyuk Britaniyada – 66, Ispaniyada esa – 65.

Maslahatchilarning pandemiyadan ko‘p o‘tmay bunday islohot amalga oshirilishi jamoatchilikda keskin reaksiya uyg‘otishi to‘g‘risidagi ogohlantirishlarga qaramay, yanvarda qonun loyihasi parlamentga kiritildi.

Shundan keyin so‘llar partiyasi loyihaga 7000 dan oshiq tuzatishlarni muhokamaga kiritdi, bu esa uning parlamentdan o‘tishini sekinlashtirdi. Avvaliga Makron pensiya yoshini 65 ga ko‘tarishni taklif qilayotgandi, ammo muhokamalardan keyin bu 64 yoshga tushirildi.

Qonun loyihasi tanqidchilari uni ijtimoiy adolatsizlik deb atashadi, xususan, oliy ma’lumot talab qilmaydigan kasblar vakillari ish boshlashdan oldin bir necha yilni ta’lim olish bilan band bo‘ladiganlarga qaraganda ko‘proq ishlashiga to‘g‘ri kelishiga e’tibor qaratishadi.

Kasaba uyushmalari va muxolif partiyalar vakillari pensiya yoshini oshirish o‘rniga pensiya jamg‘armalari taqchilligini korporativ foydadan olinadigan soliqlarni oshirish evaziga qoplashni taklif qilmoqda.